Қызметтер үшін төлем тек компанияның шотына төленеді. Сізге ыңғайлы болу үшін біз Kaspi RED / CREDIT /БӨЛІП ТӨЛЕУДІ іске қостық 😎

Басты бет / Конвенция / Резолюция / Концепция / Достастыққа қатысушы мемлекеттердің валюталық саладағы ынтымақтастығы және қызметін үйлестіру тұжырымдамасы туралы шешім

Достастыққа қатысушы мемлекеттердің валюталық саладағы ынтымақтастығы және қызметін үйлестіру тұжырымдамасы туралы шешім

АMANAT партиясы және Заң және Құқық адвокаттық кеңсесінің серіктестігі аясында елге тегін заң көмегі көрсетілді

Достастыққа қатысушы мемлекеттердің валюталық саладағы ынтымақтастығы және қызметін үйлестіру тұжырымдамасы туралы шешім

Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы Үкімет басшылары кеңесінің 2004 жылғы 15 қыркүйектегі шешімі

Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы Үкімет басшылары кеңесі

шешім қабылдады:

  1. Достастыққа қатысушы мемлекеттердің валюталық саладағы ынтымақтастығы және қызметін үйлестіру тұжырымдамасы (қоса беріледі) бекітілсін.
  2. Осы Шешім оған қол қойылған күннен бастап күшіне енеді, ал заңнамасы оның күшіне енуі үшін қажетті мемлекетішілік рәсімдердің орындалуын талап ететін мемлекеттер үшін – аталған рәсімдердің орындалғаны туралы хабарламаны депозитарийге сақтауға тапсырған күннен бастап күшіне енеді.

2004 жылғы 15 қыркүйекте Астана қаласында орыс тілінде бір түпнұсқа данада жасалды. Түпнұсқа дана Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының Атқарушы комитетінде сақталады, ол осы Шешімге қол қойған әрбір мемлекетке оның куәландырылған көшірмесін жібереді.

Әзербайжан Республикасының Үкіметі үшін                 Молдова Республикасының Үкіметі үшін

*      Армения Республикасының Үкіметі үшін                 Ресей Федерациясының Үкіметі үшін*

*      Беларусь Республикасының Үкіметі үшін               Тәжікстан Республикасының Үкіметі үшін*

*      Грузия Үкіметі үшін                                         Түрікменстан Үкіметі үшін*

*      Қазақстан Республикасының Үкіметі үшін               Өзбекстан Республикасының Үкіметі үшін*

*      Қырғыз Республикасының Үкіметі үшін                 Украина Үкіметі үшін*

Бекітілген

Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы Үкімет басшылары кеңесінің Достастыққа қатысушы мемлекеттердің валюталық саладағы ынтымақтастығы және қызметін үйлестіру тұжырымдамасы туралы 2004 жылғы 15 қыркүйектегі шешімімен

ДОСТАСТЫҚҚА ҚАТЫСУШЫ МЕМЛЕКЕТТЕРДІҢ ВАЛЮТАЛЫҚ САЛАДАҒЫ ЫНТЫМАҚТАСТЫҒЫ ЖӘНЕ ҚЫЗМЕТІН ҮЙЛЕСТІРУ ТҰЖЫРЫМДАМАСЫ

Тиімді валюталық ынтымақтастық экономикалық интеграцияны тереңдетудің маңызды алғышарты болып табылады. Бұл Еуропалық одақтың интеграциялық дамуының көпжылдық тәжірибесімен дәлелденеді. Қазіргі жағдайларда валюталық қатынастар саласындағы өзара іс-қимылды күшейту ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің ұлттық экономикасын дамыту және олардың сыртқы қаржылық күйзелістерге осалдығын төмендету факторы ретінде барған сайын үлкен маңызға ие болуда. Бұл ретте валюталық-қаржылық саладағы өзара іс-қимылды нығайту кезең-кезеңімен жүзеге асыру қағидатына негізделеді. Мұндай қағидат 1993 жылғы 24 қыркүйекте Мәскеу қаласында Достастық мемлекеттерінің басшылары қол қойған Экономикалық одақ құру туралы Шартта да бекітілген болатын. Мұнда экономикалық интеграция жолындағы нақты қадамдар ретінде еркін сауданың көпжақты қауымдастығы (еркін сауда аймағы), кеден одағы, тауарлардың, көрсетілетін қызметтердің, капитал мен жұмыс күшінің ортақ нарығы, төлем, экономикалық және валюталық одақтар белгіленуге тиіс еді. 2003 жылғы 19 қыркүйекте Ялтада ТМД Мемлекеттер басшылары кеңесі бекіткен «2003–2010 жылдары Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердің экономикалық саладағы өзара іс-қимылын дамытуға және тиімділігін арттыруға бағытталған аса маңызды іс-шараларды іске асыру жоспарының» құрамындағы «Ұлттық валюталарды кеңінен пайдалану негізінде төлем-есеп айырысу қатынастарын жетілдіру» бөлімінде де валюталық-қаржылық саладағы ынтымақтастықты дамыту жөніндегі мерзімдері өзара үйлестірілген бірқатар іс-шараларды кезең-кезеңімен жүзеге асыру көзделген.

Қазіргі кезеңді бағалау

Қазіргі уақытқа дейін Достастық шеңберінде экономикалық саладағы өзара ынтымақтастықтың жаңа өміршең тетігін іске қосу әзірге мүмкін болмады. ТМД-ға қатысушы мемлекеттер экономикаларының құрылымдық әлсіздігі, ұлттық валюталардың тұрақсыздығы, кедендік кедергілер, халықаралық төлем құралдарының жеткіліксіздігі, ақша жүйелерінің долларлануы, айырбас бағамдарының көптігінің сақталуы және жекелеген елдерде «қара» валюта нарығының жұмыс істеуі, сондай-ақ бірқатар басқа да шектеулер Достастық мемлекеттері арасындағы төлем-есеп айырысу қатынастарының күрделенуіне, өзара сауданың едәуір қысқаруына және мемлекеттердің бір-бірінен алшақтауына алып келді.

Ресейдегі қаржылық дағдарыс бірқатар елдердің банк жүйелерінің әлсіреуіне, банкаралық кредиттер нарығы мен мемлекеттік бағалы қағаздар нарығындағы белсенділіктің күрт төмендеуіне себептердің бірі болды, корпоративтік бағалы қағаздар бағамдарының едәуір құлдырауына, Достастық мемлекеттерінің қаржы жүйелеріне ұлттық және шетелдік инвесторлар сенімінің жоғалуына алып келді. Нәтижесінде ұлттық валюталардың бағамдары төмендеді, валюта нарықтарындағы сауда көлемі қысқарды, ұлттық валюталардың бағамдарын белгілеу тоқтатылды, олардың еркін айырбасталатын валютаға (ЕАВ) және басқа валюталарға айырбасталу мүмкіндігі шектелді, валюталық режим қатаңдатылды және төлем жасамау жағдайлары өсті. Мұның барлығы сауда-экономикалық байланыстардың дамуы мен ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің валюталық саладағы саясатының жақындасуын едәуір қиындататын факторға айналды.

Алайда Экономикалық одақ құру туралы Шартқа қол қойылған сәттен бастап өткен 10 жыл интеграциялық ынтымақтастық үшін толықтай жоғалған жоқ. Тараған «рубль аймағының» орнында ұлттық ақша-кредит және төлем жүйелері, валюта нарықтары пайда болды, бұл валюталық-қаржылық интеграцияны дамыту үшін жаңа алғышарттар қалыптастырды.

Ұлттық валюталық жүйелердегі негізгі өзгерістер ұлттық ақша бірліктерінің материалдық және қаржылық базасының біртіндеп нығаюынан, оларды айырбастаудың әртүрлі нысандарының енгізілуінен тұрады. ТМД-ға қатысушы тоғыз мемлекет (Армения Республикасы, Беларусь Республикасы, Грузия, Қазақстан Республикасы, Қырғыз Республикасы, Молдова Республикасы, Ресей Федерациясы, Өзбекстан Республикасы, Украина) Халықаралық валюта қоры (бұдан әрі – ХВҚ) Келісімінің VIII бабына қосылды, ал ХВҚ сарапшыларының бағалауы бойынша Әзербайжан Республикасының валюталық режимі де осы баптың талаптарына сәйкес келеді.

Достастық мемлекеттерінде негізін банкаралық және биржалық нарықтар құрайтын ұлттық валюта нарықтарын құру бойынша белгілі бір жұмыстар жүргізілді. Нәтижесінде ұлттық валюталардың айырбасталымдылығы қамтамасыз етілді, валюта нарықтары институционалдық тұрғыдан ұйымдастырылды, ұлттық ақша бірліктерінің ресми бағамдары ішкі валюта нарығында негізінен сұраныс пен ұсыныс негізінде қалыптасады. Ұлттық валютамен сауда жасаудағы заманауи технологиялар мен жаңа қаржы құралдары ұлттық валюта нарықтарын дамытудың маңызды факторы болып табылады.

Соңғы уақытта өзара сауданың тұрақтануы мен өсуінің байқалуына, еркін сауда аймағының нормативтік базасының қалыптасуына байланысты валюталық саясат саласындағы ынтымақтастық пен келісілген іс-қимылдарды жүзеге асыру үшін жағдайлар жақсарды.

Келісілген валюталық саясат жүргізу қажеттілігінің негіздемесі

Халықаралық құқық нормаларын, валюталық салада бұрын қабылданған міндеттемелерді сақтауға және валюталық саясатты келісу саласындағы нақты бағдарламалар мен жобалар бойынша бірлескен жұмыстарға ерікті түрде қатысуға негізделген келісілген валюталық саясатқа көшу сауда-экономикалық ынтымақтастық тиімділігінің артуына, инвестициялық ынтымақтастықтың кеңеюіне, өзара сауда көлемінің ұлғаюына, тұрақты экономикалық өсудің, жұмыспен қамту деңгейінің сақталуына және халық табысының артуына ықпал ететін болады.

Келісілген валюталық саясат валюталық реттеу саласындағы тәсілдер мен әдістердің бірізділігін қамтамасыз етуді, қабылданатын шаралардың өзара тиімді болуын және Достастықтың әрбір мемлекетінің экономикалық мүдделеріне нұқсан келтіруге жол бермеуді, олардың валюталық жүйелерін біртіндеп өзара жақындастыру жолдарын іздестіруді көздейді.

Келісілген валюталық саясат шаруашылық жүргізуші субъектілерге болашаққа арналған іс-қимыл бағытын әзірлеу мүмкіндігін жасауға, олардың тәуекелдерін азайтуға, сондай-ақ мемлекетаралық төлемдер жүйесін жетілдіру және Достастық мемлекеттерінің ортақ қаржылық кеңістігінің ашықтығын қалыптастыру үшін жағдайлар жасауға тиіс.

ТМД-ға қатысушы мемлекеттер әлемде жинақталған тәжірибені ескере отырып, өзара валюталық ынтымақтастық тетіктерін әзірлеудің өзектілігін негізге алады. Валюталық саясатты үйлестіру дәрежесі Достастықтың әрбір мемлекетіндегі жалпы макроэкономикалық жағдайға тікелей байланысты.

ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің көпшілігінде нарықтық қатынастар негізінде экономиканы реформалаудың қол жеткізілген деңгейі Достастық мемлекеттерінің шаруашылық жүргізуші субъектілері арасындағы сауда-экономикалық байланыстарды дамытуды ынталандыратын төлем тетіктерін құру жөніндегі жұмысты жандандыруға, ортақ валюталық кеңістіктің жекелеген элементтерін құру бойынша келісілген іс-қимылдарға көшуге мүмкіндік береді.

Келісілген валюталық саясат жүргізу қажеттілігінің негіздемесі

Халықаралық құқық нормаларын, валюталық салада бұрын қабылданған міндеттемелерді сақтауға және валюталық саясатты келісу саласындағы нақты бағдарламалар мен жобалар бойынша бірлескен жұмыстарға ерікті түрде қатысуға негізделген келісілген валюталық саясатқа көшу сауда-экономикалық ынтымақтастық тиімділігінің артуына, инвестициялық ынтымақтастықтың кеңеюіне, өзара сауда көлемінің ұлғаюына, тұрақты экономикалық өсудің, жұмыспен қамту деңгейінің сақталуына және халық табысының артуына ықпал ететін болады.

Келісілген валюталық саясат валюталық реттеу саласындағы тәсілдер мен әдістердің бірізділігін қамтамасыз етуді, қабылданатын шаралардың өзара тиімді болуын және Достастықтың әрбір мемлекетінің экономикалық мүдделеріне нұқсан келтіруге жол бермеуді, олардың валюталық жүйелерін біртіндеп өзара жақындастыру жолдарын іздестіруді көздейді.

Келісілген валюталық саясат шаруашылық жүргізуші субъектілерге болашаққа арналған іс-қимыл бағытын әзірлеу мүмкіндігін жасауға, олардың тәуекелдерін азайтуға, сондай-ақ мемлекетаралық төлемдер жүйесін жетілдіру және Достастық мемлекеттерінің ортақ қаржылық кеңістігінің ашықтығын қалыптастыру үшін жағдайлар жасауға тиіс.

ТМД-ға қатысушы мемлекеттер әлемде жинақталған тәжірибені ескере отырып, өзара валюталық ынтымақтастық тетіктерін әзірлеудің өзектілігін негізге алады. Валюталық саясатты үйлестіру дәрежесі Достастықтың әрбір мемлекетіндегі жалпы макроэкономикалық жағдайға тікелей байланысты.

ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің көпшілігінде нарықтық қатынастар негізінде экономиканы реформалаудың қол жеткізілген деңгейі Достастық мемлекеттерінің шаруашылық жүргізуші субъектілері арасындағы сауда-экономикалық байланыстарды дамытуды ынталандыратын төлем тетіктерін құру жөніндегі жұмысты жандандыруға, ортақ валюталық кеңістіктің жекелеген элементтерін құру бойынша келісілген іс-қимылдарға көшуге мүмкіндік береді.

Келісілген валюталық саясатты жүргізу қағидаттары

Келісілген валюталық саясатты жүргізудің негізінде тиімді валюталық ынтымақтастықты дамытудың қажеттілігін түсіну және оған деген ортақ ұмтылыс, сондай-ақ мынадай қағидаттар жатыр:

  • Достастық мемлекеттерінің валюталық саладағы бірлескен іс-шараларға ерікті түрде қатысуы;
  • валюталық саладағы бірлескен іс-шараларды кезең-кезеңімен, дәйекті және жүйелі түрде жүзеге асыруды көздейтін эволюциялық тәсіл;
  • Достастық мемлекеттеріндегі қалыптасқан макроэкономикалық жағдайлар мен валюталық ынтымақтастық саясаты арасындағы тепе-теңдікті оның әрбір кезеңінде сақтау;
  • жекелеген мемлекеттерге валюталық ынтымақтастықтың ұжымдық тетіктеріне басқалардан кейінірек қосылуға мүмкіндік беретін әртүрлі жылдамдықтағы тәсілге жол беру.

Мақсаттар

ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің валюталық өзара іс-қимылының нақты мақсаттары мыналар болып табылады:

1. Ұлттық валюталардың толық айырбасталымдылығына қол жеткізу.

Бұл мақсатқа қол жеткізудің басымдығы ұлттық валюталардың айырбасталымдылығы сауда-экономикалық байланыстар мен инвестициялық ынтымақтастықты дамытудың «тірек құрылымы» болып табылатындығымен байланысты.

Ағымдағы операциялар бойынша айырбасталымдылық саласында ХВҚ Келісімінің VIII бабының ережелеріне сүйенетін мемлекеттердің басты мақсаты ұлттық валюталардың формалды және нақты айырбасталымдылығы арасындағы сәйкессіздікті еңсеруден тұрады, өйткені бірқатар елдерде қаржылық-экономикалық, ал кейде техникалық себептерге байланысты айырбасталымдылық тетігі іркілістермен және шектеулермен жұмыс істейді.

Сондай-ақ ұлттық валюталардың капитал операциялары бойынша айырбасталымдылығын енгізу маңызды міндет болып табылады, бұл елдер арасындағы инвестициялық ынтымақтастықты жандандыру және бірыңғай қаржы нарығын қалыптастыру үшін бірінші кезектегі маңызға ие. Бұл өз кезегінде құрылымдық қайта құруларды жеделдетуге және Достастық мемлекеттері экономикасының бәсекеге қабілеттілігін арттыруға ықпал ететін болады.

2. Достастық мемлекеттерінің валюта биржаларында ұлттық валюталар бағамдарының тұрақты котировкаларын енгізу.

Валюта бағамдарын күнделікті белгілеу тетігінің жұмыс істеуі – Достастық мемлекеттерінің валюталарымен айырбастау операцияларын жүргізу және оларды өзара есеп айырысуда неғұрлым белсенді пайдалану үшін қажетті техникалық шарт.

Бұл тетік Достастық аумағындағы сыртқы экономикалық қызметке қатысушылардың шығындары мен түсімдерін тұрақты режимде салыстыруға мүмкіндік береді.

Ұлттық валюталар бағамдарының көпжақты форматтағы тұрақты котировкалары валюта нарығы тетігінде заманауи технологияларды қолданумен және бірыңғай халықаралық стандарттарды енгізумен ұштаса отырып, валюта нарықтарының оқшаулануын еңсеруге, олардың Достастық мемлекеттерінің қор нарықтарымен неғұрлым толық өзара іс-қимылын қамтамасыз етуге және валюталық кеңістікті интеграциялауға ықпал етуге тиіс.

3. Ұлттық валюталардың тұрақтылығын арттыруға мүмкіндік беретін валюта бағамы саясаты саласындағы шараларды үйлестіру.

Мұндай үйлестіру өзара сауда-экономикалық байланыстарға теріс әсер ететін айырбас бағамдарының күрт ауытқуларының алдын алу және мемлекеттердің қаржы нарықтарын сыртқы күйзелістерден қорғау немесе, кем дегенде, олардың әсерін жұмсарту үшін аса қажет.

Мұндай мақсат қоюдың негізділігі ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің валюталық және қаржы нарықтарының негізгі сипаттамаларының көп жағдайда сәйкес келетіндігімен де түсіндіріледі.

  1. Достастық мемлекеттері азаматтарының ақша аударымдарының, оның ішінде олардың жинақ салымдарына қатысты операциялардың сенімді әрі тиімді жүйесін құру.

Интеграциялық үдерістердің дамуы, бір жағынан, мемлекетаралық көші-қон ағындарының қарқындылығын арттыруға ықпал етіп, халықтың қалың топтарының қолжетімді және құны жағынан арзан ақша аудару жүйелерін ұйымдастыруға деген қажеттілігін туындатады, ал екінші жағынан, Достастық мемлекеттерінің валюталық саясатына жауапты органдардың (оның ішінде Қылмыстық кірістерді заңдастыруға қарсы күрестің қаржылық шараларын әзірлеу тобының (ФАТФ) 40+8 ұсынымдарына сәйкес) халықаралық қаржы ағындарын осындай жүйелердің көмегімен бақылауды қамтамасыз етуге мүдделілігін арттырады.

Аударымдар бойынша халықаралық есеп айырысулар ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің коммерциялық банктері арасындағы корреспонденттік қатынастардың кең желісін дамытуға, клирингтік жүйелерді және Интернетті қоса алғанда, заманауи ақпараттық технологияларды пайдалануға негізделетін болады.

5. Достастық мемлекеттерінің шаруашылық жүргізуші субъектілері мен қаржы мекемелеріне қаржылық қызметтер саласында өзара ең қолайлы жағдай жасау режимін ұсыну, қаржылық қызметтер нарығына кіруге рұқсат беру жөніндегі шектеулердің келісілген тізбесін қабылдау.

Достастық мемлекеттерінің көпшілігінде банк қызметтері нарығының серпінді дамуы заңнамалық шектеулерге тап болып, банктік және басқа да кредиттік әрі қаржылық ұйымдардың ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің ұлттық қаржы нарықтарына өзара енуіне кедергі келтіруде.

Осындай шектеулерді алып тастау және құрылып жатқан ортақ қызметтер нарығын реттеудің шараларын, қағидаттары мен ережелерін біртіндеп біріздендіру басым міндеттерге айналуда.

Ынтымақтастықты жандандыру шарттарының бірі – валюталық заңнамаларды жақындастыру.

Болашақта валюталық саладағы өзара іс-қимылдың заңды мақсаты экономикалық, ақша-кредит, валюталық және бюджеттік саясатты үйлестіру негізінде мүдделі мемлекеттердің ортақ валюталық кеңістігін құру болады.

Келісілген валюталық саясаттың бағыттары

Ұлттық валюталық жүйелердің біріздендіру бағытындағы эволюциясы мыналарды көздейді:

  • ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің ақша, валюта және қор нарықтарын реттейтін нормативтік актілер туралы ақпараттық базаны қалыптастыру, ол олардың даму үрдістері мен перспективаларын жүйелі түрде талдауға мүмкіндік береді. Бұл ретте Достастық мемлекеттерінің банктік және қаржылық ақпаратын жинау, өңдеу және тарату Мемлекетаралық банкке жүктелуі мүмкін;
  • ішкі валюта нарықтарын ырықтандыру және олардың өтімділігін арттыру, ТМД-ға қатысушы мемлекеттердегі ағымдағы және капитал операцияларын реттейтін нормалар мен ережелерді халықаралық стандарттарға сәйкес жақындастыру;
  • ұлттық валюталарды пайдалануды кеңейту есебінен де Достастық мемлекеттері арасындағы төлем-есеп айырысу қатынастарының тетігін жетілдіру;
  • Достастық мемлекеттерінің валюта бағамы саясатын жақындастыру, ұлттық ақша бірліктері бағамдарының өзара күрт ауытқуларын бәсеңдету жөніндегі іс-қимылдарды келісу тетігін перспективада құру;
  • Достастық мемлекеттеріндегі валюта бағамының оңтайлы режимдерін, оның ішінде айырбас бағамдарының өзара ауытқу шектерін белгілеуді таңдау және келісу;
  • ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің валюталық саясатын келісу мәселелерімен айналысатын мемлекетаралық ұйымдарды болашақта қалыптастыру немесе осындай функцияларды қолданыстағы ұйымдарға беру;
  • төлем балансының өткір тапшылығын бастан кешіріп отырған мемлекеттерге валюталық қолдаудың ұжымдық тетіктерін құру, мұндай тапшылық олардың ұлттық валюталары бағамдарының динамикасына және жекелеген мемлекеттердегі, сондай-ақ жалпы Достастықтағы макроэкономикалық теңгерімділікке теріс әсер етуі мүмкін.

Іске асыру тетігі

ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің валюталық саладағы саясатын үйлестіру жөніндегі шараларды іске асыру тетігі Достастық мемлекеттерінің валюталық-қаржылық органдары өкілдері, ең алдымен орталық банктері мен қаржы министрліктері арасындағы тұрақты әрі тығыз байланыстарға негізделеді. Олар мынадай бағыттар бойынша ынтымақтастықты дамыту туралы келіседі: 1) ақпараттық; 2) ұйымдастырушылық; 3) нормативтік-құқықтық.

ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің валюталық саладағы ынтымақтастығының ұйымдастырушылық нысандары тұрақты негізде жұмыс істейтін мемлекетаралық жұмыс топтары мен МВК жанынан құрылатын комиссиялар, сондай-ақ ТМД салалық кеңестері (органдары) болып табылады.

Ынтымақтастықтың жақын мерзімді мақсаттарына қол жеткізу үшін орталық банктер арасындағы екіжақты және көпжақты уағдаластықтар, ал қажет болған жағдайда үкіметаралық хаттамалар немесе келісімдер пайдаланылуы мүмкін.

Ақпараттық ынтымақтастық саласында Достастық мемлекеттері мынадай макроэкономикалық және қаржылық көрсеткіштермен алмасу туралы уағдаласады:

  • жалпы ішкі өнімнің көлемі мен өсу қарқыны;
  • инфляция қарқыны;
  • тауарлар экспорты мен импортының ұлттық валютадағы және АҚШ долларындағы құндық көрсеткіштер бойынша, тағайындалған және шыққан елдер бөлінісіндегі жалпы көлемі;
  • экспорт пен импорттың тауарлық бағаларының индекстері;
  • төлем балансының ағымдағы операциялар шотының сальдосы;
  • сыртқы мемлекеттік борыштың көлемі;
  • мемлекеттік бюджеттің тапшылығы/профициті;
  • ұлттық валюталардың номиналды және нақты айырбас бағамдарының индекстері;
  • ұлттық және шетелдік валюталарды сатып алу және сату бағамдары (ресми, биржалық және өзге де);
  • қайта қаржыландыру мөлшерлемесі;
  • ресми валюталық резервтердің көлемі.

Қажет болған жағдайда өзге де ақпарат ұсынылуы мүмкін.

Мемлекетаралық банк пен ТМД Мемлекетаралық статистикалық комитеті осы салада ТМД-ның бірыңғай ақпараттық базасын құрады.

Ұйымдастырушылық ынтымақтастық саласында Достастық мемлекеттері мынадай іс-шараларды өткізу туралы уағдаласады:

  • валюталық саясатты үйлестіру және валюталық-қаржылық проблемаларды шешу бойынша тұрақты консультациялар мен бірлескен іс-қимылдар тетігін құру. Мемлекеттер тиісті үкіметаралық хаттамаға қол қояды;
  • ұлттық валютасының тұрақсыздығының күшеюі төлем балансының тепе-теңдігінің елеулі бұзылуына алып келіп, ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің өзара саудасына елеулі зиян келтірген мемлекеттерге қатысты ұсынымдар мен нақты ұйымдастырушылық шешімдер әзірлеу (оның ішінде ұжымдық тұрақтандыру валюталық қорларының қаражатын құру және пайдалану);
  • валюталық шектеулерді біртіндеп жою тетігін әзірлеу, ол мыналарға бағытталады:

а) өз ұлттық валютасымен операциялар жасау кезіндегі кедергілерді жою және оның ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің резиденттері болып табылатын шаруашылық жүргізуші субъектілер арасындағы есеп айырысуларды жүзеге асыру кезінде төлем құралы ретінде тиімді пайдаланылуын қамтамасыз ету,

б) ТМД-ға қатысушы басқа мемлекеттердің ұлттық валюталарымен операциялар жасау кезіндегі кедергілерді жою және осы валюталардың Достастық мемлекеттерінің резиденттері болып табылатын шаруашылық жүргізуші субъектілер арасындағы есеп айырысуларды жүзеге асыру кезінде төлем құралы ретінде тиімді пайдаланылуын қамтамасыз ету,

в) Достастық мемлекеттері валюталарының өзара айырбасталымдылығы.

Төтенше жағдайлар туындаған кезде және Достастықтың басқа мемлекеттерімен консультациялар өткізген жағдайда мемлекеттер Достастық шеңберінде ағымдағы операциялар бойынша төлемдер мен қаражат аударымдарына қатысты бұрын қолданыста болған шектеулерді өзгеріп отырған жағдайларға бейімдеу құқығын өздерінде сақтайды. Мемлекеттер жағдай мүмкіндік берген бойда осы шектеулерді алып тастау үшін барлық ықтимал шараларды қабылдайды.

Достастық мемлекеттерінің нормативтік-құқықтық ынтымақтастығы саласында мыналар жүзеге асырылады:

  • ұлттық нормативтік құқықтық актілерді талдау негізінде валюталық саясат саласындағы ұлттық заңнамаларды халықаралық стандарттарға сәйкес ырықтандыру және жақындастыру жөніндегі өзара келісілген шараларды әзірлеу және қабылдау;
  • ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің ішкі валюта нарықтарындағы операцияларды реттейтін, сондай-ақ ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің сыртқы экономикалық операциялары бойынша есеп айырысуларды жүргізу тәртібін регламенттейтін ұлттық заңнамалық және нормативтік актілерді жақындастыру бойынша ортақ ұстанымдарды әзірлеу және шаралар қабылдау.

Бұдан әрі мүдделі мемлекеттер валюталық салада біріздендірілген нормативтік құқықтық базаны құруға, ортақ валюталық кеңістік құрылымы шеңберінде сапалық тұрғыдан жаңа кезеңге көшу және өзара іс-қимыл жасау шарттары мен тетіктерін әзірлеуге көшуі мүмкін.

Валюталық саясатты келісудің негізгі кезеңдері

Келісілген валюталық саясатқа көшу кезең-кезеңімен жүзеге асырылады. Мемлекеттер алдыңғы кезеңнің міндеттері негізінен орындалғаннан кейін кезекті кезеңнің міндеттер шеңберін нақтылайды және егжей-тегжейлі айқындайды.

I кезең – 2004–2006 жылдар (болжамды)

I кезең Достастық мемлекеттерінде экономикалық өсудің жеткілікті тұрақты жағдайларында, еркін сауда аймағын қалыптастыруды аяқтау, кедендік кедергілерді жою және валюталардың салыстырмалы тұрақтануы арқылы тауарлардың ішкі ортақ нарығын қалыптастыру жағдайларында іске асырылады.

I кезеңді іске асыру барысында мыналар жүзеге асырылады:

  • валюта нарықтарының жай-күйі мен даму деңгейін айқындауға арналған бірыңғай көрсеткіштерді әзірлеу;
  • заңнамалық база және тараптардың валюталық саясат саласында қабылдап жатқан шаралары туралы ақпаратпен жүйелі өзара алмасуды жолға қою, Мемлекетаралық банк негізінде бірыңғай ақпараттық базаны қалыптастыру;
  • валюталық қызметтер нарықтарындағы операцияларды реттейтін ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің нормативтік құқықтық базасын жақындастыру жөніндегі жұмысты олардың валюталық заңнамаларын ырықтандыру бағдарламаларын әзірлеу және қабылдау арқылы бастау;
  • ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің шаруашылық жүргізуші субъектілері мен қаржы мекемелеріне қаржылық қызметтер нарықтарына қол жеткізуді біртіндеп ұсыну;
  • ХВҚ Келісімінің VIII бабына қосылған Достастық мемлекеттерінің валюталары бойынша котировкалар жүргізу;
  • ағымдағы операциялар бойынша ұлттық валюталардың айырбасталымдылығына көшуді аяқтау;
  • мемлекеттік есеп айырысулар тәжірибесіне еркін айырбасталатын валюталармен қатар Достастық мемлекеттерінің ұлттық валюталарын енгізу;
  • валюта нарықтарының құрылымына талдау жүргізу және ең төменгі міндетті резервтер нормативтерін, ашық нарықтағы операцияларды, тұрақты жұмыс істейтін валюталық интервенциялар тетіктерін және басқаларын пайдалана отырып, келісілген ақша-кредит және валюталық саясат құралдарын қалыптастыру әдіснамасын әзірлеу;
  • ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің валюталық жағдай туралы жыл сайынғы есептерін ұсынуы;
  • ақшаны жылыстатуға және терроризмді қаржыландыруға қарсы күрестің ұлттық жүйелерін халықаралық стандарттарға сәйкестендіру.

Кезең аяқталған сәтке қарай валюталық саясатты келісудің келесі кезеңіне көшу туралы, оның міндеттер шеңберін нақтылау және егжей-тегжейлі айқындау жөнінде кеңейтілген ұсыныстар дайындалады.

II кезең – 2006–2010 жылдар (болжамды)

II кезең Достастық мемлекеттерінде конвергенцияның белгілі көрсеткіштерінің (мемлекеттік бюджет тапшылығының жалпы ішкі өнімге қатынасы, сыртқы борыштың ЖІӨ-ге қатынасы, инфляция деңгейі, қайта қаржыландыру мөлшерлемесі) едәуір теңестірілуі, ұлттық шаруашылық заңнамасы жүйелерінің (ең алдымен экономика және қаржы саласындағы) айтарлықтай дамуы мен тұрақтылығының артуы, ішкі валюта және қор нарықтарының салыстырмалы теңгерімділігі, кеден одағын құру жөніндегі жұмыстардың өрістеуі, сондай-ақ экономикалық саясаттың негізгі қағидаттарын біріздендіру туралы уағдаластықтарға қол жеткізу жағдайларында жүзеге асырылады.

II кезең барысында мыналар жүзеге асырылады:

  • қаржылық қызметтер нарығын ырықтандыру жолындағы ілгерілеуді жалғастыру;
  • Достастық мемлекеттерінде олардың макроэкономикалық жағдайларына сәйкес валюталық режимдердің оңтайлы нұсқаларын таңдау әдіснамасын әзірлеу;
  • келісілген валюталық саясатты мемлекетаралық құжат түрінде ресімдеу;
  • халықаралық үрдістерді ескере отырып, валюталық саладағы ұлттық заңнамаларды, оның ішінде модельдік заңдар негізінде үйлестіру және біріздендіру;
  • капитал қозғалысының еркіндігін қамтамасыз ету;
  • ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің валюталық саясатын келісу мәселелерімен айналысатын мемлекетаралық ұйымдарды перспективада қалыптастыру немесе осындай функцияларды қолданыстағы ұйымдарға беру.

Кезеңнің соңында валюталық саясатты келісудің келесі кезеңіне көшу туралы, оның міндеттер шеңберін нақтылау және егжей-тегжейлі айқындау жөнінде кешенді ұсыныстар дайындалады.

III кезең – 2010–2017 жылдар (болжамды)

III кезең ТМД-ға қатысушы барлық мемлекеттер тұрақты экономикалық өсу кезеңіне кіретін, экономика саласындағы реформаларды аяқтайтын, экономикалық саясаттың негізгі параметрлері мен табиғи монополиялар тарифтерін өзара келісетін, төлем-есеп айырысу қатынастарының заманауи халықаралық стандарттарына көшетін, нақты кеден одағын қалыптастыруды аяқтау, бірыңғай ішкі нарық құру кезеңіне өтетін, сондай-ақ шаруашылық заңнамасын үйлестірудің жоғары деңгейіне қол жеткізетін кезеңде іске асырылады.

III кезеңде мынадай іс-шаралар жүзеге асырылады:

  • макроэкономикалық талдау негізінде валюталық режимдердің оңтайлы нұсқаларын белгілеу;
  • ТМД-ға қатысушы мемлекеттерде валюталық саясатты үйлестіру тетігін әзірлеу және іске қосу;
  • ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің валюта бағамдарын (ұстап тұру үшін валюталық интервенциялар жүргізудің ортақ бағыттарын әзірлеу;
  • ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің валюталық және қаржылық-экономикалық, оның ішінде баға саясаты бөлігінде шешімдерді ұжымдық қабылдауға көшу;
  • ұлттық валюталар бағамдарының ауытқу шектерін тарылту;
  • бюджеттік саясатты үйлестіру рәсімдерін енгізу, онда даму бағыттары мен орта мерзімді бағдарлар, сондай-ақ валюталық қатынастарды келісілген реттеу көрсетіледі;
  • перспективада халықаралық төлем құралы және резервтік валюта ретінде пайдаланылатын ұжымдық пайдалану валютасы туралы уағдаластыққа қол жеткізу.

Жұмысты үйлестіру

Осы Тұжырымдаманы орындауға бағытталған іс-шараларды үйлестіру функцияларын ТМД Атқарушы комитетімен өзара іс-қимыл жасай отырып, Мемлекетаралық валюта комитеті жүзеге асырады.

 

Конституция Заң Кодекс Нормативтік акт Жарлық Бұйрық Қаулы Адвокат Алматы заңгері Заң қызметі Заңгерлік консультация Азаматтық Қылмыстық Әкімшілік істер даулар Қорғау Арбитраждық Қазақстанның заң компаниясы Адвокаттық кеңсе Сот істері Декларация Жарлық Бұйрық Қаулы Шешім Баяндама Қорытынды Өтініш Қорытынды Конвенция Шарт Меморандум Әдістеме Нормалар Нота Қағидалар Бағдарлама Жарғы Хартия Бап Түсініктеме Резолюция Регламент Хаттама Жоба Бағдарлама Қағидалар Жолдаулар