Әкімшілік істер жөніндегі сот алқасының ұйғарымына қатысты сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарау туралы кассациялық шағым
Қазақстан РеспубликасыныңӘкімшілік істер жөніндегі кассациялық сотына
Астана қаласы, Төле би көшесі, 53а.
Талап қоюшы: «М А» ЖКМ П А тұлғасында
ЖСН 8
Алматы қаласы, ш/а.
Сенімхат бойынша өкілі:
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесіБСН 201240021767
Алматы қаласы, Абылай хан даңғылы, 79-үй, 304-кеңсе
info@zakonpravo.kz / www.zakonpravo.kz
+7 708 971 78 58; +7 727 971 78 58.
Жауапкерлер:
«Алматы қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің Қазақстан
Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитеті
Әуезов ауданы бойынша Мемлекеттік кірістер басқармасы» РММ
БСН 910740000113
Алматы қаласы, Әуезов ауданы, 8-ықшамаудан, 4А-үй.
«Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік
кірістер комитеті Алматы қаласы бойынша Мемлекеттік
кірістер департаменті» РММ
БСН 141140001547
Алматы қаласы, Бөгенбай батыр көшесі, 132 / Панфилов көшесі, 110.
+7 (727) 270-07-05.
КАССАЦИЯЛЫҚ ШАҒЫМ
Алматы қалалық сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасының 2026 жылғы 30 сәуірдегі және Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотының 2026 жылғы 18 наурыздағы ұйғарымдарына қатысты сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарау туралы
2026 жылғы 27 ақпанда «М А» ЖК атынан М П А (бұдан әрі – талап қоюшы) мемлекеттік кірістер органы шығарған 2024 жылғы 24 шілдедегі №6003HF400156 камералдық бақылау нәтижелері бойынша хабарламаны заңсыз деп тану және оның күшін жою туралы талаптармен әкімшілік талап қою арызын берген.
Талап қоюдың негіздемесінде аталған хабарлама талап қоюшының құқықтары мен заңды мүдделерін бұзатыны, салық заңнамасының нормаларын бұза отырып шығарылғаны көрсетілген. Сондай-ақ талап қоюшы сотқа жүгіну үшін өткізіп алған процестік мерзімді қалпына келтіру туралы өтінішхат беріп, мерзімді өткізіп алу себептерінің құрметті болғанын көрсеткен.
Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотының 2026 жылғы 18 наурыздағы ұйғарымымен әкімшілік талап қою арызын беру мерзімін қалпына келтіру туралы өтінішхатты қанағаттандырудан бас тартылды, осыған байланысты әкімшілік талап қою арызы талап қоюшыға қайтарылды.
Аталған ұйғарыммен келіспей, талап қоюшы жеке шағым беріп, онда бірінші сатыдағы соттың ұйғарымының күшін жою, сотқа жүгіну мерзімін қалпына келтіру және әкімшілік талап қою арызын мәні бойынша қарау үшін сотқа жолдау мәселесін қойған.
Алматы қалалық сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасының 2026 жылғы 30 сәуірдегі ұйғарымымен бірінші сатыдағы соттың ұйғарымы өзгеріссіз қалдырылып, ал жеке шағым қанағаттандырусыз қалдырылды.
Талап қоюшы шығарылған сот актілерімен келіспейді, оларды заңсыз және материалдық әрі процестік құқық нормаларын елеулі түрде бұза отырып шығарылған, сондай-ақ әкімшілік сот ісін жүргізу қағидаттарын дұрыс қолданбауға байланысты күшін жоюға жатады деп есептейді.
Соттар бірінші және апелляциялық сатыларда әкімшілік талап қою арызын беру үшін процестік мерзімнің басталу сәтін дұрыс айқындамаған, салық төлеушінің кабинетінде хабарламаның орналастырылу фактісін әкімшілік актінің тұлғаға тиісінше жеткізілгенімен формалды түрде теңестірген.
Сонымен бірге әкімшілік құқықта әкімшілік актіні жеткізу құжаттың ақпараттық жүйеде формалды түрде көрсетілуін ғана емес, тұлғаның әкімшілік актімен оның мазмұнын, қойылған талаптардың мәнін, актінің құқықтық салдарын және оған шағымдану тәртібін түсінуге мүмкіндік беретін көлемде нақты танысуын білдіреді.
Қаралып отырған жағдайда салық төлеушінің кабинетінде орналастырылған 2024 жылғы 24 шілдедегі №6003HF400156 хабарлама Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 114-бабы 3-тармағының талаптарына сәйкес келмеген, өйткені онда салық міндеттемесінің сомасын, салықтық талаптардың туындау негіздерін және оған шағымдану тәртібін қоса алғанда, міндетті реквизиттер болмаған.
Осылайша, талап қоюшы әкімшілік актімен тиісінше таныстырылмаған, өйткені жарияланған құжат:
– қойылған талаптардың мазмұнын;
– әкімшілік актінің құқықтық табиғатын;
– сот тәртібімен шағымданудың қажеттілігі мен тәртібін
айқындауға мүмкіндік бермеген.
Алайда екі сатыдағы сот та көрсетілген мән-жайларға құқықтық баға бермей, әкімшілік актінің заңдылығы мен толықтығы мәселелері дауды мәні бойынша қарау кезінде ғана зерттелуге жатады деп көрсеткен.
Бұл тұжырым қате болып табылады, өйткені талап қоюшының уәждері тек салық дауының мәніне ғана қатысты болмаған, сонымен бірге әкімшілік актінің тұлғаға тиісінше жеткізілуі және процестік мерзімнің басталу сәті мәселелеріне де қатысты болған.
Іс жүзінде соттар Қазақстан Республикасы Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексінің (бұдан әрі – АППК) 136-бабының 1-бөлігін дұрыс түсіндірмеген, өйткені әкімшілік талап қою арызын беру мерзімі әкімшілік актінің тұлғаға тиісінше жеткізілген сәтінен бастап қана есептелуі мүмкін.
Заңда көзделген міндетті реквизиттері жоқ ақаулы әкімшілік акт оған дау айту үшін процестік мерзімнің басталуы түріндегі құқықтық салдарды туындата алмайды.
Соттар сондай-ақ талап қоюшының адал әрекет еткенін және әрекетсіздік танытпағанын ескермеген. Хабарлама пайда болғаннан кейін талап қоюшы салық заңнамасын бұзу фактілерінің жоқтығы туралы жазбаша түсініктемені дереу жолдап, салық заңнамасында көзделген жағдайды реттеу тәртібін іске асырып жатырмын деп пайымдаған.
Бұл ретте соттар түсініктеме берудің өзі талап қоюшының әкімшілік актімен тиісінше танысқанын білдіреді деген негізсіз тұжырым жасаған.
Алайда хабарламаның бар екендігін білу оны сот тәртібімен шағымданудың тәртібі мен мерзімдерін білуге тең емес.
Бұдан бөлек, соттар талап қоюшының салық органының әрекеттері оның мәселені түсініктеме беру арқылы сотқа дейінгі тәртіппен шешу қажеттілігіне қатысты сенімін қалыптастырғаны, сондай-ақ даулы жағдайдың аяқталғаны туралы негізді пікір туғызғаны жөніндегі уәждеріне тиісті құқықтық баға бермеген.
Қосымша назар аударарлық жайт – ұзақ уақыт бойы салық органы мәжбүрлеп өндіріп алу жөнінде шаралар қолданбаған, бұл талап қоюшының қосымша сот арқылы қорғауға жүгінудің қажеттілігі жоқ екендігіне деген сенімін объективті түрде күшейткен.
Соттар АППК-де бекітілген әкімшілік әділет қағидаттарын іс жүзінде елемеген, оған сәйкес мемлекеттік орган заңды және адал әрекет етуге, сондай-ақ әкімшілік актінің тұлғаға тиісінше жеткізілуін қамтамасыз етуге міндетті.
Оның орнына хабарламаның тиісінше ресімделмеуінің салдары толығымен жеке тұлғаға жүктелген, бұл құқықтық айқындық, әділдік және мемлекеттік аппараттың қызметіне деген сенім қағидаттарына қайшы келеді.
Мәтінді заңи стильде түзетіңізСоттың сұрау бөлігін қосыңыз
Төменде алдыңғы аударманың терминологиясы мен стилін сақтай отырып, осы бөлікті қазақ тіліне аудардым.
Айрықша атап өту қажет, бірінші сатыдағы сотта талап қоюшы сот отырысында салық төлеушінің жеке кабинетін көрсету арқылы электрондық дәлелдемені зерттеу туралы өтінішхат берген болатын. Бұл өтінішхат хабарламаның іс жүзінде бір беттен тұратын толық емес құжат түрінде көрсетілгенін растау мақсатында мәлімделген. Алайда аталған өтінішхат соттар тарапынан іс жүзінде тиісті түрде қараусыз және бағалаусыз қалдырылған.
Осылайша, соттар істің мән-жайларын толық, жан-жақты және объективті зерттеу қағидатын бұзған.
Кассациялық сатыдағы соттан төмен тұрған соттар мемлекеттік органды әкімшілік актіні тиісінше ресімдеу міндетінен іс жүзінде босататын жағдайға жол бергеніне назар аударуды да сұраймыз, ал хабарламадағы кез келген кемшіліктерді оған шағымдану мерзімі өтіп кеткеннен кейін ғана бағалауды ұсынған.
Мұндай тәсіл әкімшілік әділеттің табиғатына қайшы келеді және ақаулы әкімшілік актінің жеке тұлға үшін теріс құқықтық салдарлар туындатуына мүмкіндік беретін қауіпті сот практикасын қалыптастырады.
АППК-нің 169-бабының 1-тармағына сәйкес, егер осы Кодексте өзгеше көзделмесе, кассациялық шағым жасау тәртібі және кассациялық сатыдағы сотта іс жүргізу Қазақстан Республикасының Азаматтық процестік кодексінде (бұдан әрі – ҚР АПК) белгіленген қағидалар бойынша айқындалады.
Жоғарыда баяндалғандардың негізінде, АППК-нің 169-бабының, ҚР АПК-нің 427-бабы 1-бөлігінің 4) тармақшасының және 451-бабы 2-бөлігінің 5) тармақшасының ережелерін басшылыққа ала отырып,
СОТ АЛҚАСЫНАН:
- Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотының 2026 жылғы 18 наурыздағы ұйғарымының күшін жоюды;
- Алматы қалалық сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасының 2026 жылғы 30 сәуірдегі ұйғарымының күшін жоюды;
- №6003HF400156 24.07.2024 жылғы орташа тәуекел дәрежесімен бұзушылықтарды жою туралы хабарламаның күшін жою жөніндегі әкімшілік талап қою арызын беру үшін өткізіп алған процестік мерзімді қалпына келтіруді;
- әкімшілік істі дауды мәні бойынша қарау үшін бірінші сатыдағы сотқа жіберуді.
Құрметпен,
Сенімхат бойынша өкіл:Кеңесбек И.М.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
