Әкімшілік талап қою мерзімін қалпына келтіруден бас тарту жөніндегі ұйғарымға жеке шағым
ӘКІМШІЛІК ІСТЕР ЖӨНІНДЕГІ СОТ АЛҚАСЫНА
Алматы қалалық соты
Алматы қ., Алмалы ауданы,Қазыбек би көшесі, 66.
Талап қоюшы: «М.А» ЖКМ.П.А. атынан
ЖСН: ..
Алматы қ., шағын аудан .,үй ., пәтер 61.
Сенімхат бойынша өкілі:
«Закон и Право» адвокаттар алқасы
БСН 201240021767
Алматы қ.,Абылай Хан даңғылы, 79, 304-кеңсе
info@zakonpravo.kz / www.zakonpravo.kz
+7 708 971 78 58;+7 727 971 78 58.
ЖЕКЕШЕ ШАҒЫМ
Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотының2026 жылғы 18 наурыздағы ұйғарымына
2026 жылғы 18 наурызда Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік соты №7594-26-00-4/1057 әкімшілік іс бойынша ұйғарым шығарып, онда «М.А» жеке кәсіпкеріне М.П.А. атынан (бұдан әрі – талап қоюшы) әкімшілік талап қоюды беру мерзімін қалпына келтіруден бас тартылып, әкімшілік талап қою қайтарылған.
Аталған ұйғарыммен талап қоюшы келіспейді, оны заңсыз және күшін жоюға жатады деп есептейді, бұл төмендегі негіздерге байланысты.
Бірінші сатыдағы сот процестік мерзімді қалпына келтіру мәселесін шешу кезінде материалдық және процестік құқық нормаларын елеулі түрде бұзған, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексінде (бұдан әрі – ӘРПК) бекітілген әкімшілік сот ісін жүргізу қағидаттарын дұрыс қолданбаған.
Ең алдымен, сот процестік мерзімнің басталу сәтін дұрыс айқындамаған. Сот мерзім әкімшілік актіні талап қоюшының назарына жеткізген сәттен бастап есептелетінін формалды түрде көрсеткен, алайда аталған актіні талап қоюшының назарына жеткізу мән-жайларына тиісті құқықтық баға бермеген.
Бұл ретте әкімшілік құқықта әкімшілік актіні назарына жеткізу деп тұлғаға оның бар екендігі туралы кез келген хабарлауды ғана емес, сонымен бірге тұлғаның оның мазмұнын, құқықтық салдарын және оған шағым жасау тәртібін түсінуіне мүмкіндік беретін нысанда жеткізуді түсіну қажет.
Қаралып отырған жағдайда салық төлеушінің кабинетінде орналастырылған хабарлама Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 114-бабы 3-тармағының талаптарына сәйкес келмеген, өйткені онда міндетті реквизиттер, оның ішінде салықтық міндеттеменің сомасы, оның туындау негіздері және шағым жасау тәртібі көрсетілмеген.
Осылайша, талап қоюшы әкімшілік актімен тиісінше таныстырылмаған, бұл ақпараттық жүйеде аталған хабарламаның орналастырылған сәтін процестік мерзімнің басталу сәті ретінде тану мүмкіндігін жоққа шығарады.
Бірінші сатыдағы сот аталған мән-жайларды зерттемеген және оларға құқықтық баға бермеген, тек түсініктеме берудің өзі талап қоюшының хабардар болғанын білдіреді деген формалды қорытындымен шектелген.
Аталған қорытынды заңдық тұрғыдан негізсіз, өйткені салық заңнамасында көзделген тәртіппен түсініктеме беру талап қоюшының өз құқықтарын сот тәртібімен қорғау тәсілін іске асыруымен теңестірілмейді және талап қоюшыға әкімшілік актіге шағым жасау тәртібі мен мерзімдерінің белгілі болғанын білдірмейді.
Талап қоюшы түсініктемені өз құқықтарын қорғау тәсілін саналы түрде таңдауының нәтижесінде емес, салық органының қызметкерлері телефон арқылы берген түсіндірулеріне сүйене отырып жолдаған, бұл туралы түсініктеменің өз мәтінінде тікелей көрсетілген.
Ауызша ақпарат алғаннан кейін талап қоюшы қиын жағдайға тап болған, өйткені оған қойылған талаптың құқықтық табиғатын да, мәлімделген салық сомасының қалыптастырылу тәртібін де түсінбеген, оның үстіне ол телефон арқылы сөйлесу барысында аталған сомамен келіспейтінін бірден білдірген.
Бұған жауап ретінде салық органының қызметкерлері келіспеген жағдайда түсініктеме беру қажет екенін түсіндірген, алайда хабарламаға сот тәртібімен шағым жасау құқығы мен тәртібі туралы хабарламаған.
Осылайша, салық органының лауазымды адамдарының әрекеттері талап қоюшыны өз құқықтарын қорғаудың өзге, соттан тыс тәсіліне іс жүзінде бағыттаған, бұл сот арқылы қорғану құқығын уақтылы іске асыру мүмкіндігіне объективті түрде әсер еткен.
Сонымен қатар, талап қоюшы адал және дәйекті түрде әрекет еткен, салық органының талаптарын белгіленген тәртіппен орындап жатырмын деп негізді түрде есептеген.
Көрсетілген мінез-құлық мемлекеттік органның әрекеттеріне деген сенім қағидатына сәйкес келеді және талап қоюшы үшін теріс салдарға әкеп соқпауы тиіс.
Сот сондай-ақ салық органының талап қоюшыға хабарламаға шағым жасау құқығын түсіндірмегенін назарға алмаған, бұл әкімшілік актінің мазмұнына қойылатын талаптар мен әкімшілік рәсім қағидаттарының елеулі бұзылуы болып табылады.
Қосымша атап өту қажет, талап қоюшы салық органының қызметкерлерінен ауызша түрде де түсіндірулер алған, оған тақырыптық тексеру жүргізілуі және оның нәтижелері бойынша тиісті шешім шығарылуы мүмкін екені хабарланған.
Аталған мән-жайлар талап қоюшыда өзінің құқықтарын тек тиісті рәсімдер аяқталғаннан кейін ғана шағымдануға болады деген сенімнің объективті түрде қалыптасуына себеп болған.
Бұдан басқа, ұзақ уақыт бойы салық органы мәжбүрлеп өндіріп алу бойынша шаралар қабылдамаған, оның ішінде атқарушылық іс жүргізуді қозғау үшін материалдарды сот орындаушыларына беру бастамасы жасалмаған.
Салық органының көрсетілген әрекетсіздігі не әкімшілік рәсімдерді созбалаңға салуы талап қоюшыда даулы жағдайдың реттелгені және оның бұдан әрі құқықтық салдарға әкеп соқпайтыны туралы орнықты сенімнің объективті түрде қалыптасуына себеп болған.
Осылайша, мемлекеттік органның әрекеттері іс жүзінде талап қоюшыны өз құқықтарын қорғау тәртібіне қатысты жаңылыстырған және оның сотқа уақтылы жүгінуіне кедергі келтірген.
Бірінші сатыдағы сот әкімшілік сот ісін жүргізу талаптарына қайшы, аталған мән-жайларды зерттемеген және оларға құқықтық баға бермеген.
Сонымен қатар, сот дәлелдеу ауыртпалығын дұрыс бөлмеген.
Әкімшілік сот ісін жүргізу қағидаттарына сәйкес әкімшілік актінің заңдылығын, сондай-ақ оның тұлғаның назарына тиісінше жеткізілгенін дәлелдеу міндеті мемлекеттік органға жүктеледі.
Алайда шағым жасалып отырған ұйғарымда іс жүзінде талап қоюшыға әкімшілік актімен тиісінше таныстырылмағанын дәлелдеу міндеті жүктелген, бұл әкімшілік процестің табиғатына қайшы келеді және жеке тұлғаны мемлекеттік органмен салыстырғанда көрінеу тең емес жағдайға қояды.
Бұдан бөлек, Қазақстан Республикасы ӘРПК-нің 129-бабы 2-тармағының 1) тармақшасына сәйкес дәлелдеу ауыртпалығы жүктелген Алматы қаласы бойынша Мемлекеттік кірістер департаментінің Әуезов ауданы бойынша Мемлекеттік кірістер басқармасына (бұдан әрі – жауапкер) қатысты талап қоюшы электрондық дәлелдемені зерттеу туралы өтінішхат берген.
Аталған өтінішхат салық төлеушінің жеке кабинетін техникалық құралдарды пайдалана отырып сот отырысында көрсету арқылы, орналастырылған хабарламаның бір беттік, толық емес сипатта екенін және Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 114-бабының 3-тармағында көзделген міндетті реквизиттерді қамтымайтынын көрнекі түрде растау мақсатында мәлімделген.
Аталған өтінішхат әкімшілік актінің талап қоюшының назарына тиісінше жеткізілгенін анықтау мәселесін дұрыс шешу үшін елеулі маңызға ие болған.
Алайда сот аталған өтінішхатты мәні бойынша шешпеген және іс жүзінде қараусыз қалдырған, осыған байланысты оған қандай да бір құқықтық баға берілмеген.
Осылайша, сот істің мән-жайларын жан-жақты, толық және объективті зерттеу қағидатын бұзған, бұл қабылданған сот актісінің дұрыстығына әсер еткен.
Жоғарыда баяндалған бұзушылықтардың жиынтығы соттың процестік мерзімді өткізіп алудың дәлелді себептері болмағаны туралы қорытындысының мерзімінен бұрын жасалғанын және негізсіз екенін көрсетеді.
Қазақстан Республикасы Азаматтық процестік кодексінің (бұдан әрі – АПК) 126-бабының 6-бөлігіне сәйкес соттың өткізіп алынған процестік мерзімді ұзартудан немесе қалпына келтіруден бас тарту туралы ұйғарымына жекеше шағым берілуі, прокурордың өтінішхаты, наразылығы келтірілуі мүмкін.
Жоғарыда баяндалғандардың негізінде, Қазақстан Республикасы ӘРПК-нің 168-бабын және АПК-нің 429-бабын басшылыққа ала отырып,
СОТ АЛҚАСЫНАН СҰРАЙМЫН:
- Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотының 2026 жылғы 18 наурыздағы №7594-26-00-4/1057 іс бойынша шығарылған ұйғарымының күшін жоюды;
- Орташа дәрежедегі тәуекелмен бұзушылықтарды жою туралы 2024 жылғы 24 шілдедегі №6003HF400156 хабарламаның күшін жою туралы әкімшілік талап қоюды беру үшін өткізіп алынған процестік мерзімді қалпына келтіруді.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
