Әрекетсіздікті заңсыз деп тану туралы
2022 жылғы 16 наурызда Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасы құрамында: төрағалық етуші судья Н. судьялар А және Б., өтініш берушінің Н., оның өкілінің А., өкілдерінің У., А. және т. б. қатысуымен, мобильді бейнеконференцбайланысты қолдана отырып, ашық сот отырысында Л. А. өтініші бойынша азаматтық істі қарағаннан кейін. облыстық әкімдіктің денсаулық сақтау басқармасының ШЖҚ КМК, "Денсаулық сақтау басқармасы" ММ, "санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті" РММ, "қалалық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқармасы" РММ-нің әрекетсіздігін заңсыз деп тану туралы,
өтініш беруші өкілінің өтініші бойынша келіп түскен с. А. облыстық соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2021 жылғы 22 шілдедегі қаулысын кассациялық қайта қарау туралы,
Л. А. сотқа" облыстық әкімдіктің денсаулық сақтау басқармасының (бұдан әрі – орталық) ШЖҚ КМК, "Денсаулық сақтау басқармасы" ММ (бұдан әрі – денсаулық сақтау басқармасы), "санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті" РММ (бұдан әрі – СЭК департаменті), "қалалық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау басқармасы" РММ (келесі – Денсаулық сақтау жүйесінің қызметкерлеріне эпидемияға қарсы іс-шараларды жүргізу кезінде коронавирустық инфекцияны немесе вирустық пневмонияны жұқтырған жағдайда, сондай-ақ эпидемияға қарсы іс-шараларға қатысуына қарамастан қызметкер қайтыс болған жағдайда олардың отбасыларына біржолғы әлеуметтік жәрдемақы алу құқығын жүзеге асыруға кедергі болған, Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 9 сәуірдегі № 129 және Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 9 сәуірдегі № ҚР ДСМ-35/2020 бірлескен бұйрығымен бекітілген (бұдан әрі – ереже).
Облыстық соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2021 жылғы 22 шілдедегі қаулысымен күшінде қалған қалалық соттың 2021 жылғы 20 мамырдағы шешімімен өтінішті қанағаттандырудан бас тартылды.
Бірінші сатыдағы сот Орталықтың атына жеке ұйғарым шығарды.
Өтінішхатта С.А. материалдық құқық нормаларының жол берілген бұзылуына, сот қорытындыларының нақты мән-жайларға сәйкес келмеуіне байланысты облыстық соттың 2021 жылғы 22 шілдедегі қаулысының күшін жоюды, істі жаңа апелляциялық қарауға жіберуді сұрайды. Жауапкерлердің әрекетсіздігі нәтижесінде Л. А. коронавирустық инфекцияны жұқтырған кезде қолданыста болған Ережелерде көзделген 2 000 000 теңге мөлшерінде біржолғы әлеуметтік төлем алу мүмкіндігінен айырылғаны туралы дәлелдер келтіреді.
Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі, Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрлігі, СЭК департаменті, Орталық қолдаухатқа берген пікірлерінде даулы сот актілерін олардың заңдылығы мен негізділігіне байланысты өзгеріссіз қалдыруды сұрайды.
Өтініш берушінің және оның өкілінің өтінішхаттың, жауапкерлер мен үшінші тұлғалар өкілдерінің қарсылықтарының негіздемесіне түсініктемелерін тыңдап, азаматтық іс материалдарын зерттегеннен кейін Жоғарғы Соттың сот алқасы (бұдан әрі-сот алқасы) келесіге келеді.
Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің (бұдан әрі – АІЖК) 438-бабының 5-бөлігіне сәйкес заңсыз сот актісін шығаруға әкеп соққан материалдық және іс жүргізу құқығы нормаларының елеулі бұзылуы заңды күшіне енген сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарауға негіз болып табылады.
Істі қарау кезінде мұндай бұзушылықтарға жол берілді.
Сот Л.А. орталықта 2014 жылғы 15 қазаннан бастап балалар инфекциялық бөлімшесінің медбикесі болып жұмыс істегенін, 2020 жылғы 3 тамыздан бастап № 1 коронавирустық инфекцияның инфекциялық стационарына ауыстырылғанын анықтады.
2020 жылғы 16 тамызда л. а. - да полимеразды тізбекті реакция әдісімен COVID-19 коронавирустық инфекциясына оң нәтиже анықталды, осыған байланысты ол 2020 жылғы 24 тамызға дейін стационарлық емдеуде болған инфекциялық стационарға жатқызылды, содан кейін 2020 жылғы 7 қыркүйекке дейін – амбулаториялық емдеуде.
Қағидалардың 1, 2, 6, 7 – тармақтарында Денсаулық сақтау жүйесінің қызметкерлеріне коронавирустық инфекцияны (коронавирустық инфекцияның ықтимал жағдайын) жоққа шығармайтын клиникалық және эпидемиологиялық белгілер бойынша инфекциямен немесе вирустық пневмониямен жұқтырған жағдайда, сондай-ақ қайтыс болған жағдайда олардың отбасыларына біржолғы әлеуметтік төлемді (бұдан әрі-ЕЖТ) жүзеге асыру тәртібі белгіленген.
Атап айтқанда, Ереженің 2-тармағының 2) тармақшасында ЕАҚ провизорлық стационарлардың дәрігерлеріне, орта және кіші медицина қызметкерлеріне, жедел медициналық жәрдем дәрігерлері мен фельдшерлеріне, оның ішінде амбулаториялық-емханалық ұйымдардың жанынан, сондай-ақ covid-19 коронавирустық инфекциясын немесе вирустық пневмонияны жұқтырған санитариялық авиацияның дәрігерлері мен орта медицина қызметкерлеріне жүзеге асырылады деп көзделген "Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы"Қазақстан Республикасы Кодексінің 104-бабына сәйкес шектеу іс-шараларының қолданылу кезеңінде эпидемияға қарсы іс-шараларды өткізу, сондай-ақ олардың отбасыларына, қызметкер инфекциядан (аурудан) қайтыс болған жағдайда.
Л.А. қызметтік міндеттерін атқару кезеңінде коронавирустық инфекцияны жұқтыру сәтінде Қағидалардың 2-тармағының 2) тармақшасында санамаланған медицина қызметкерлерінің санатына жатқызылғандығына Тараптар дау айтқан жоқ.
Ереженің 2-тармағында көрсетілген адамдарға (Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің, оның ведомствосының, халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы мемлекеттік органның немесе оның аумақтық бөлімшелерінің қарамағындағы Денсаулық сақтау ұйымдарының қызметкерлері болып табылатын адамдарды қоспағанда), облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың жергілікті атқарушы органдары ЕО ұйымы үшін Ережеге сәйкес комиссия құрылады.
Қағидалардың 6-тармағында Денсаулық сақтау ұйымдары, халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы мемлекеттік орган және оның аумақтық бөлімшелері, ведомстволық бағынысты ұйымдары басшыларының Денсаулық сақтау жүйесі қызметкерінің коронавирустық инфекциямен, вирустық пневмониямен ауырғаны (ауырғаны) фактісі анықталған күннен бастап екі жұмыс күні ішінде жазбаша нысанда берілген ақпараты негізінде көзделген, комиссия бес жұмыс күні ішінде қызметкер бойынша ақпарат ресурстарын басқару жүйесінің дерекқорында оң немесе теріс шешім қабылдайды немесе ЕЖТ алу құқығының жоқтығы туралы ақпаратты қарайды және тексеруден кейін белгіленген нысан бойынша денсаулық сақтау жүйесі қызметкерлерінің және (немесе) отбасы мүшелерінің, денсаулық сақтау ұйымдары жүйесі қызметкерлерінің (қайтыс болған жағдайда)тізімдерін қалыптастырады, коронавирустық инфекцияны жұқтырған, вирустық пневмониямен ауырған. Тексеру қорытындысы бойынша ақпараттық жүйе арқылы әрбір қызметкер бойынша жеке-жеке ЕЖТ-ға электрондық өтінім қалыптастырылады.
Қағидалардың 7-тармағына сәйкес Тізімде көрсетілген адамның ЕЖТ алуға құқығы немесе құқығы жоқ екендігі туралы жоғарыда аталған шешімді Комиссия қабылдайды, ол осындай шешім қабылдаған кезде тізімдерде ұсынылған қызметкерлердің Қағидалардың 2-тармағына сәйкестігін тексереді.
Ереженің 9-тармағына сәйкес Л. А. коронавирустық инфекцияны жұқтыру және емдеу кезеңінде қолданыста болған редакцияда Денсаулық сақтау ұйымдары басшыларының Денсаулық сақтау ұйымы қызметкерінің СOVID-19 коронавирустық инфекциясын, вирустық пневмонияны жұқтыру фактісі анықталған күннен бастап екі жұмыс күні ішінде жазбаша нысанда берілген ақпаратының негізінде Комиссия Денсаулық сақтау ұйымдары қызметкерлерінің тізімін қалыптастырады, Қағидалардың 2-тармағында көрсетілген Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша. Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 30 мамырдағы бұйрығымен бекітілген № 415 нысан бойынша жұқпалы ауру ошағын эпидемиологиялық тексеру картасы Денсаулық сақтау ұйымдары қызметкерлерінің тізіміне қоса беріледі.
Іс бойынша облыс әкімінің 2020 жылғы 1 маусымдағы № 64-ө өкімімен жұқтырған немесе қайтыс болған жағдайда коронавирустық инфекциямен күрес жөніндегі эпидемияға қарсы іс-шараларға тартылған Денсаулық сақтау ұйымдарының қызметкерлеріне ЕЖТ жүзеге асыру жөніндегі комиссия құрылғаны анықталды.
Л. а. коронавирустық инфекцияны жұқтыру фактісі бойынша 2020 жылғы 16 тамызда Ж. К. орталығының қызметкері № 090/у нысаны бойынша шұғыл хабарлама жасады, ол 2020 жылғы 17 тамызда электрондық тәсілмен Денсаулық сақтау басқармасына жіберілді, бірақ бұл ретте соңғысы пайдаланатын электрондық пошта мекенжайының орнына zpp@dsm.gov.kz хабарлама қате түрде басқа мекен-жайға жіберілді – zpp@dsm.gov.kz.
Л. а. коронавирустық инфекцияны жұқтыру фактісі бойынша орын алған қатенің нәтижесінде денсаулық сақтау басқармасына шұғыл хабарлама уақтылы келіп түскен жоқ, эпидемиологиялық тексеру жүргізілмеген, тиісті материалдар комиссияның қарауына ұсынылмаған және тиісінше Л.А. - ны ЕҚЫҰ алуға құқығы бар адамдардың тізіміне енгізу туралы мәселе қаралмаған.
Сотқа жүгіне отырып, Л.А. Еңбек міндеттерін атқару кезеңінде коронавирустық инфекцияны жұқтыру себебінен оның Ережеде көзделген 2 000 000 теңге мөлшерінде ЕСВ алуға құқығы бар, алайда Орталық қызметкерінің жіберген қателігі және жоғарыда аталған басқа мемлекеттік мекемелердің әрекетсіздігі нәтижесінде бұл құқықтан айырылғаны туралы дәлелдер келтіреді.
Қалалық және облыстық соттар Л. А. - ны жұмыс орнында коронавирустық инфекциямен жұқтыру фактісін, сондай-ақ Орталық қызметкерінің қызметтік міндеттерін тиісінше орындамауы нәтижесінде өтініш берушінің ЕАҚ алуға үміткер ретіндегі құқығына нұқсан келтіру фактісін анықтағанын мойындай отырып, өтініш пен апелляциялық шағымды қанағаттандырудан бас тарту л. а. үшін құқықтық салдарлардың бар екендігін көрсетуге түрткі болды. Қағидалардың 9-тармағының орындалмауында көрсетілген Орталықтың әрекетсіздігімен ғана емес, сонымен қатар денсаулық сақтау министрі мен Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 24 қазандағы Бірлескен бұйрығымен Қағидалардың күшін жоюға байланысты ЕАҚ жүзеге асыру тетігінің қолданылуын тоқтатумен байланысты.
Сонымен бірге, соттың мұндай тұжырымдарымен келісуге болмайды.
Л.А. - ның өтінішінен ол сотқа жүгінген кезде қолданыста болған АІЖК-нің 29-тарауының тәртібімен жүгінгені шығады.
АІЖК-нің 293-бабына сәйкес (сот шешімі шығарылған кездегі редакцияда) Мемлекеттік органдардың, лауазымды адамдардың сотта дауласуға жататын шешімдеріне, әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) алқалы және жеке-дара шешімдер мен әрекеттер (әрекетсіздік) жатады, олардың нәтижесінде:
1) азаматтың құқықтары мен бостандықтары және заңды тұлғаның заңды мүдделері бұзылған;
2) азаматтың өз құқықтары мен бостандықтарын, сондай-ақ заңды тұлғаның заңды мүдделерін жүзеге асыруына кедергілер жасалған;
3) азаматқа немесе заңды тұлғаға қандай да бір міндет заңсыз жүктелсе немесе олар заңсыз жауапқа тартылса.
Сот орталықтың Л.А. - ны жұқтыру туралы ақпаратты уақтылы жіберу бойынша Ережеде тиісті түрде белгіленген міндетті орындамағанын, соның нәтижесінде өтініш берушінің оның ЕАҚ алу құқығын жүзеге асыруына кедергілер туындағанын біржақты анықтады.
Бұл ретте өтініш берушіге қатысты жіберілген әрекетсіздіктен кейін екі ай өткен соң Қағидалардың қолданылуының күшін жоюға байланысты ЕАЖ жүзеге асыру тетігінің қолданылуын тоқтату фактісі оның құқықтық бағалауына әсер етпейді.
Демек, Л. А. орталықтың әрекетсіздігін заңсыз деп тану туралы талаптары қанағаттандырылды.
АІЖК-нің 227-бабына сәйкес (сот шешімі шығарылған сәтте редакцияда) жауапкердің әрекеттерінің (әрекетсіздігінің) заңсыздығы туралы арыздың негізділігі танылған жағдайда, сот мемлекеттік органды жол берілген бұзушылықты толық көлемде жоюға және азаматтың бұзылған құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін қалпына келтіруге міндеттейді.
Бүгінгі күні Ережелердің күші жойылды, комиссия өз қызметін тоқтатты, сондықтан орталықты жіберілген бұзушылықты жоюға және өтініш берушіге қатысты тиісті ақпаратты жіберу арқылы құқықтарды қалпына келтіруге міндеттеу мүмкін емес.
Іс материалдарынан 2021 жылғы 8 қаңтарда Л.А. - ның ЕСВ мәселесі бойынша жүгінуіне Денсаулық сақтау басқармасы өтінім ережелерінің күшін жою нәтижесінде өтінім қараусыз қалғанын, одан әрі алгоритм, қаржыландыру және төлемдерді жүзеге асыру тетігі Қазақстан Республикасының Үкіметі арқылы ғана реттелуі мүмкін екенін түсіндірді.
"Қазақстан Республикасының аумағында коронавирустық инфекцияның пайда болуы мен таралуына жол бермеу жөніндегі шаралар туралы" Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің 2020 жылғы 27 қаңтардағы № 10-ө өкімімен Қазақстан Республикасының аумағында коронавирустық инфекцияның пайда болуы мен таралуына жол бермеу жөніндегі ведомствоаралық комиссия (бұдан әрі–ведомствоаралық комиссия) құрылды.
2021 жылғы 5 тамыздағы № 21-03/05-2884 отырыс хаттамасының 14-тармағының 5) тармақшасына сәйкес ведомствоаралық комиссия облыс әкімдіктеріне 2020 жылғы 9 сәуір мен 24 қазан аралығында эпидемияға қарсы іс-шараларды өткізу кезінде коронавирустық инфекцияны немесе вирустық пневмонияны жұқтырған Денсаулық сақтау жүйесінің қызметкерлеріне, сондай-ақ олардың отбасыларына жергілікті бюджет резервінен әлеуметтік төлемдер жүргізуді тапсырды. аталған төлемдерді алу құқығын тану туралы соттың күшіне енген шешімі бар.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, сот алқасы бұзылған құқықтарды қалпына келтіру мақсатында Л.А. ол үшін ЕСВ алу құқығын тануға болады деп санайды.
Істің мән-жайларын бірінші және апелляциялық сатыдағы соттар толық және дұрыс белгілегендіктен, бірақ материалдық құқық нормаларын қолдануда қателік жіберілгендіктен, сот алқасы істі жаңа қарауға бермей, іс бойынша болған сот актілерін өзгертуге, орталықтың әрекетсіздігін заңсыз деп танудан бас тарту бөлігінде күшін жоюға, осы бөлімде қанағаттандыру туралы жаңа шешім шығаруға мүмкіндік береді деп есептейді л.а. үшін мәлімдемелер мен мойындаулар.
Сот актілері қалған бөлігінде күшінде қалдырылуға тиіс, өйткені Денсаулық сақтау басқармасына, СЭК департаментіне және СЭК басқармасына мәлімделген талаптарды қанағаттандырудан бас тарта отырып, жергілікті соттар соңғысы тарапынан ережелерді бұзуға жол берілмегенін дұрыс көрсетті, өйткені Л.А. Коронавирустық инфекцияны жұқтыру туралы ақпарат орталықтың кінәсі жөніндегі комиссияның қарауына ұсынылмаған.
АІЖК-нің 451-бабы 2-бөлігінің 8) тармақшасын басшылыққа ала отырып, сот алқасы ҚАУЛЫ ЕТТІ:
Қалалық соттың 2021 жылғы 20 мамырдағы шешімі және облыстық соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2021 жылғы 22 шілдедегі қаулысы өзгертілсін, облыстық әкімдіктің денсаулық сақтау басқармасының ШЖҚ КМК әрекетсіздігін заңсыз деп тану туралы Л.А. өтінішін қанағаттандырудан бас тарту бөлігінде сот актілерінің күші жойылсын, осы бөлікте өтінішті қанағаттандыру туралы жаңа шешім шығарылсын.
Облыстық әкімдіктің денсаулық сақтау басқармасының ШЖҚ КМК-ның Денсаулық сақтау жүйесінің қызметкерлеріне эпидемияға қарсы іс-шараларды жүргізу кезінде коронавирустық инфекцияны немесе вирустық пневмонияны жұқтырған жағдайда, сондай-ақ эпидемияға қарсы іс-шараларға қатысуына қарамастан, қызметкер қайтыс болған жағдайда олардың отбасыларына біржолғы әлеуметтік төлемді жүзеге асыру қағидаларын орындамауынан көрінген әрекетсіздігі заңсыз деп танылсын, Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2020 жылғы 9 сәуірдегі № 129 және Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2020 жылғы 9 сәуірдегі № ҚР ДСМ-35/2020 бірлескен бұйрығымен бекітілген.
Л. а. үшін танылсын. біржолғы әлеуметтік төлем алу құқығы.
Қалған бөлігінде сот актілері күшінде қалады.
Өтініш беруші өкілінің өтінішін ішінара қанағаттандыру.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
