Аудандық соттың шешімін және сот алқасының қаулысын қайта қарау туралы өтінішхат
2022 жылғы 13 шілдеде Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасы құрамында: төрағалық етуші – алқа төрағасы Н.К., судьялар Ш., Р., талапкерлер П. А. және М. А. және олардың өкілдері Д. және С. В. қатысуымен, мобильді бейнеконференцбайланыс арқылы, ашық сот отырысында П. талап қоюы бойынша азаматтық істі қарағаннан кейін.А., м.а. Н. З. к. талапкерлер өкілінің өтініші бойынша аудандық соттың 2021 жылғы 22 қарашадағы шешімін және азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2022 жылғы 16 наурыздағы қаулысын қайта қарау туралы келіп түскен құрылыстарды бұзу жолымен жер учаскелерін босату міндеттемесі туралы,
П.А., М. А. аталған талап-арызбен сотқа жүгінді, оны жер учаскесі олардың учаскелеріне қатысты іргелес болып табылатын жауапкер өздеріне тиесілі жер учаскелерінде орналасқан шаруашылық құрылыстарын тұрғызды.
Аудандық соттың 2021 жылғы 22 қарашадағы шешімімен талапты қанағаттандырудан бас тартылды.
Азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2022 жылғы 16 наурыздағы қаулысымен сот шешімі өзгеріссіз қалды.
Өтініште талапкердің өкілі П.А. – Д. соттардың іс жүргізу құқығының нормаларын бұзуына сілтеме жасай отырып, істі бірінші сатыдағы соттың жаңа қарауына жібере отырып, даулы сот актілерінің күшін жоюды, сондай-ақ істі қашықтықтан онлайн форматта қарауды сұрайды.
Талапкердің өкілі М.А. – С. В. соттардың іс жүргізу құқығының нормаларын бұзуына сілтеме жасай отырып, талапты қанағаттандыру туралы жаңа шешім шығара отырып, даулы сот актілерінің күшін жоюды сұрайды.
Жауапкер н. З. телефонограммада денсаулық жағдайына байланысты кассациялық сатыдағы соттың отырысына қатыспайтынын хабарлады, іс бойынша өткен сот актілерін күшінде қалдыруды сұрады.
Өтінішхаттың дәлелдерін қолдаған талапкерлер мен олардың өкілдерінің түсіндірмелерін тыңдап, азаматтық істің материалдары мен өтінішхаттардың дәлелдерін зерттегеннен кейін Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының сот алқасы (бұдан әрі – сот алқасы) мынадай қорытындыға келеді.
Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің (бұдан әрі – АІЖК) 438-бабының 5-бөлігіне сәйкес заңсыз сот актісін шығаруға әкеп соққан материалдық және іс жүргізу құқығы нормаларының елеулі бұзылуы заңды күшіне енген сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарауға негіз болып табылады.
Істі қарау кезінде соттар мұндай бұзушылықтарға жол берді.
Іс материалдарынан тараптардың жер учаскелері ауылдық округ ауылындағы "У "бау – бақша серіктестігі (бұдан әрі-ПКСТ) тұтыну кооперативінде орналасқан.
№1 учаске, кадастрлық нөмірі 03-047-115-520, 2020 жылғы 30 маусымдағы сатып алу-сату шарты негізінде П.А. тиесілі, №7 учаске, кадастрлық нөмірі 03-047-115-518, 2016 жылғы 1 қарашадағы сатып алу-сату шарты негізінде М. А. тиесілі.
№2 учаске, кадастрлық нөмірі 03-047-115-508, 2016 жылғы 20 қыркүйектегі сатып алу-сату шарты негізінде Н.З. тиесілі.
Учаскелердің шекаралары бойында жауапкердің шаруашылық құрылыстары орналасқан, олардың бір бөлігі талапкерлердің учаскелеріне кіреді, атап айтқанда ауданы 0,0005 га (5 ш.м) №1 учаскеге және 0,0023 га (23 ш.м) №7 учаскеге.
Бұл мән-жайлар 2020 жылғы 14 желтоқсандағы жергілікті жердегі жер учаскесінің шекараларын белгілеу актісімен, 2021 жылғы 16 сәуірдегі жылжымайтын мүлік объектісін бағалау туралы есептермен расталды.
Бұдан басқа, іс бойынша бірінші сатыдағы сот "Азаматтарға арналған үкімет "мемлекеттік корпорациясы"коммерциялық емес акционерлік қоғамы филиалының тіркеу және жер кадастры жөніндегі аудан бөліміне іс жүргізу тапсырылған сот жерге орналастыру сараптамасын тағайындады.
Сот ұйғарымын орындау үшін Мемлекеттік корпорация маманы өлшеулер жүргізді және аумағы 0,0005 га және 0,0023 га шекаралар салу ретінде ахуалдық схемада көрсетілген учаскелердің конфигурациясын өзгертті.
Бұл ретте ситуациялық Схемадан шекара емес, жер учаскелерін басып алу орын алғаны көрінеді.
Сонымен, құқық белгілейтін және сәйкестендіру құжаттарына сәйкес Н.З. тиесілі №2 учаскенің ауданы 0,0700 га, ал нақты пайдалану бойынша 0,0758 га құрайды.
Осылайша, сот талқылауы барысында жауапкерге тиесілі құрылыстар алып жатқан талапкерлердің жер учаскелерінің бөліктерін басып алу сенімді түрде белгіленді.
Мұндай жағдайларда жергілікті Соттардың жер учаскелерінің тарихи қалыптасқан шекараларына сілтеме жасай отырып, талап қою талаптарының негізсіздігі туралы тұжырымдары заңсыз болып табылады.
"Соттардың жер заңнамасын қолдануының кейбір мәселелері туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2007 жылғы 16 шілдедегі № 6 нормативтік қаулысының (бұдан әрі – нормативтік қаулы) 8-тармағында сот практикасының арасындағы дауларға қатысты мәселелері түсіндірілді
егер жер учаскелерінің шекараларын белгілеу белгіленген жағдайда, олардың бастапқы иелері болып табылмайтын көрші учаскелердің меншік иелері болып табылады.
Осылайша, осы іс бойынша шекаралар белгіленбеген, тиісінше, дауды шешу кезінде тарихи қалыптасқан шекаралар принципі қолданылмайды.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің (бұдан әрі – АК) 188-бабының 5-тармағына сәйкес меншік құқығы мерзімсіз. Мүлікке меншік құқығы аталған Кодексте көзделген негіздер бойынша ғана мәжбүрлеп тоқтатылуы мүмкін.
Осыған байланысты жергілікті соттардың талап қою мерзімдерін қолдану және меншік құқығынан бас тартуға байланысты талапкерлердің жер учаскелерінің даулы бөліктеріне меншік құқығын тоқтату туралы тұжырымдары дәрменсіз болып табылады.
АК-нің 244-бабы 2-тармағының қағидалары бойынша өз бетінше салынған құрылыстарды бұзу жолымен өз бетінше басып алынған жер учаскелерін қайтаруды оларды жүзеге асырған тұлға не оның есебінен жүргізеді. АК 244-бабының 3 және 4-тармақтарында аталған осы норманың қолданылуын шектейтін айрықша мән-жайлар жоқ.
Демек, П.А. және М. А. меншік иелерінің құқықтарын қорғау олардың жер учаскелерін құқық белгілейтін құжаттармен белгіленген аумақта және құқық куәландыратын құжаттармен белгіленген шекараларда босату арқылы жүзеге асырылуы мүмкін.
Сот алқасы сот қаулыларында баяндалған жергілікті соттардың қорытындылары істің мән-жайларына сәйкес келмейді және АІЖК-нің 427-бабы 1-бөлігінің 3), 4) тармақшаларына байланысты шағымданатын сот актілерінің күшін жоюға әкеп соғатын материалдық құқық нормаларын бұзуға жол берілді деп санайды.
Жергілікті соттардың құқық нормаларын қолдануда қателіктер жібергенін және іс бойынша дәлелдемелерді жинау және қосымша тексеру талап етілмейтінін ескере отырып, сот алқасы өтінішхатта даулы сот актілерін талапкерлер мәлімдеген талаптарды қанағаттандыру туралы жаңа шешім шығара отырып жою қажет деп санайды.
АІЖК-нің 109-бабының тәртібімен талап қоюшылардың қанағаттануына байланысты келтірілген барлық шығыстар жауапкерден берілуге тиіс. Іс материалдарынан 321 324 теңге құжаттық растау табылды, оның ішінде 200 000 теңге өкілдердің көмегіне ақы төлеу бойынша шығыстарды құрайды. 2021 жылғы 16 желтоқсандағы 215 000 теңге сомасындағы түбіртек шығыстар есебіне есептелмейді, өйткені мөр бедері мен кассалық чек жоқ.
АІЖК-нің 451-бабы 2-бөлігінің 8) тармақшасын басшылыққа ала отырып, сот алқасы ҚАУЛЫ ЕТТІ:
Аудандық соттың 2021 жылғы 22 қарашадағы шешімі және азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2022 жылғы 16 наурыздағы қаулысы жойылсын.
Іс бойынша П. А. және М. А. талаптарын қанағаттандыру туралы жаңа шешім шығарылсын.
Міндеттеме Н.З.:
жер учаскесінде орналасқан 0,0005 га аумақты алып жатқан шаруашылық құрылыстарын бұзу жолымен жер учаскесі босатылсын, кадастрлық нөмірі 03-047-115-520, аудан, "У" ПКСТ, 1-учаске мекенжайы бойынша А. К. тиесілі;
жер учаскесінде орналасқан 0,0023 га аумақты алып жатқан шаруашылық құрылыстарын бұзу жолымен жер учаскесі босатылсын, кадастрлық нөмірі 03-047-115-518, М. А. тиесілі, аудан, " У " ПКСТ, 7-учаске мекенжайы бойынша.
Сот шығыстарын өтеу есебіне Н.З. - дан П.А. және М. А. 321 324 (үш жүз жиырма бір мың үш жүз жиырма төрт) теңгенің пайдасына өндіріп алынсын.
Талапкерлер өкілдерінің өтінішін ішінара қанағаттандыру.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
