Ішкі істер министрлігінің Заң және норма шығаруды үйлестіру департаментіне шағым
Қазақстан Республикасы
Ішкі істер министрі
полиция генерал-лейтенанты
Е.С. Саденовке
Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің
Заң және құқық шығармашылығын үйлестіру департаментінің бастығы
полиция полковнигі
Р.В. Зулхаировқа
адвокат Саржанов Ғалымжан Тұрлыбекұлынан
«Заң және құқық» адвокаттық кеңсесі
БСН 201240021767
050002, Алматы қ., Алмалы ауданы,
Абылай хан даңғылы, 79/71 үй, 304 кеңсе
тел.: +7 708 578 57 58 / 8 727 971 78 58
Та А.Б.-ның мүддесінде
ШАҒЫМ
02.12.2025 жылы Жетісу облысы Полиция департаментінің бастығы Құсайынов С.З.-ның №883-ж/қ бұйрығымен (бұдан әрі – Бұйрық) Панфилов ауданы полиция бөлімінің Криминалдық полиция бөлімшесінің жедел уәкілі, полиция аға лейтенанты Та Аяз Бақбергенұлы Қазақстан Республикасының ішкі істер органдарындағы қызметтен босатылды.
Аталған бұйрық мынадай негіздер бойынша заңсыз болып табылады.
Жетісу облысы бойынша ҰҚКД тергеушісі Сағатов С.М.-ның өндірісінде Даулеткелді М.К.-ның арызы бойынша қылмыстық іс болған, ол 09.07.2025 жылы Сотқа дейінгі тергеп-тексерулердің бірыңғай тізіліміне №253300041000026 болып тіркелген.
2025 жылғы 8 қыркүйекте Жетісу облысы бойынша ҰҚКД тергеушісі Сағатов С.М. ҚР ҚПК-нің 35-бабы 1-бөлігінің 2) тармағы негізінде Сотқа дейінгі тергеп-тексерулердің бірыңғай тізіліміне №253300041000026 болып тіркелген қылмыстық іс бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеруді тоқтату туралы қаулы шығарған, аталған қаулыны Жетісу облысы прокурорының орынбасары Бескемпіров И.С. 12.09.2025 жылы бекіткен.
Осылайша, қылмыстық іс әрекетте қылмыстық құқық бұзушылық құрамының болмауына байланысты тоқтатылған.
Алайда, қылмыстық істің тоқтатылғанына қарамастан, Жетісу облысы бойынша ҰҚКД тергеушісі Сағатов С.М. белгісіз күні ҚР ҚПК-нің 200-бабы тәртібімен қылмыстық құқық бұзушылық жасауға ықпал еткен мән-жайларды және заңның өзге де бұзушылықтарын жою жөнінде ұсынымды (бұдан әрі – ұсыным) заңсыз енгізген, ол күні мен шығыс нөмірінсіз ҚР ІІМ Өзіндік қауіпсіздік департаментіне жолданған.
19.09.2025 жылы ұсынымды ҚР ІІМ Өзіндік қауіпсіздік департаменті алған. Кейіннен ұсыным шаралар қабылдау үшін Жетісу облысы Полиция департаментінің Өзіндік қауіпсіздік басқармасына жолданған.
Жетісу облысы бойынша ҰҚКД тергеушісі Сағатов С.М. заңсыз енгізген ұсынымның негізінде Жетісу облысы Полиция департаменті 13.10.2025 жылғы қызметтік тергеп-тексеру жүргізу туралы бұйрық негізінде қызметтік тергеп-тексеру жүргізіп, оның нәтижелері бойынша 16.10.2025 жылы Та А.Б.-ны Қазақстан Республикасының ішкі істер органдарындағы қызметтен босату туралы қорытынды шығарылған.
Кейіннен Та А.Б.-ны Қазақстан Республикасының ішкі істер органдарындағы қызметтен босату туралы бұйрық шығарылған.
ҚР ҚПК-нің 180-бабының 3-бөлігіне сәйкес, қылмыстық құқық бұзушылықтар туралы арызды, хабарламаны немесе баянатты қабылдау және тіркеу тәртібі, сондай-ақ Сотқа дейінгі тергеп-тексерулердің бірыңғай тізілімін жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасының Бас Прокурорымен айқындалады.
Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының 2014 жылғы 19 қыркүйектегі №89 бұйрығымен бекітілген «Қылмыстық құқық бұзушылықтар туралы арызды, хабарламаны немесе баянатты қабылдау және тіркеу, сондай-ақ Сотқа дейінгі тергеп-тексерулердің бірыңғай тізілімін жүргізу қағидаларының» (бұдан әрі – СДТБТ қағидалары) 20-тармағына сәйкес:
СДТБТ жүргізу шешім қабылдаған лауазымды тұлғаның қылмыстық іс жүргізу бойынша әрбір әрекет пен шешімге тиісті электрондық ақпараттық есепке алу құжаттарының – нысандардың (бұдан әрі – нысан) реквизиттерін толтыруынан тұрады, олар Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 7 қаңтардағы «Электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба туралы» Заңына сәйкес ЭЦҚ-мен қол қойылып, мемлекеттік органдардың Бірыңғай көлік ортасы арқылы уәкілетті органға беріледі.
СДТБТ қағидаларының 51-тармағына сәйкес: алынған және жойылған есірткі құралдарын, психотроптық немесе улы заттарды, прекурсорларды (бұдан әрі – ЕПП), іс бойынша өзге де заттай дәлелдемелерді, тәркіленген мүлікті және ұсынымдарды есепке алу нысаны осы Қағидаларға 16-қосымшаға сәйкес заттай дәлелдемелер алынған, берілген және жойылған, мүлік тәркіленген кезде, сондай-ақ ҚР ҚПК-нің 200-бабы тәртібімен енгізілген ұсынымдар және оларды қарау нәтижелері бойынша толтырылады.
СДТБТ қағидаларының 53-1-тармағына сәйкес: ҚР ҚПК-нің 200-бабы тәртібімен енгізілген ұсынымдар және оларды қарау нәтижелері туралы реквизиттердің, сондай-ақ тәркіленген мүлік туралы мәліметтердің толтырылуының дұрыстығын сотқа дейінгі тергеп-тексеруді жүзеге асыратын тұлға қамтамасыз етеді.
Жоғарыда көрсетілген Қағидалар мен ҚР ҚПК нормаларынан басқа, Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздік органдарының қызметкерлеріне Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті Төрағасының 2024 жылғы 14 ақпандағы №20/қе бұйрығымен бекітілген «Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздігіне төнетін қатерлерді іске асыруға, Қазақстан Республикасының заңнамасымен тергелуі ұлттық қауіпсіздік органдарының қарауына жатқызылған қылмыстық құқық бұзушылықтарды жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою туралы Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздік органдарының ұсынымдар енгізу қағидалары» (бұдан әрі – Ұсынымдар енгізу қағидалары) қолданылады.
Ұсынымдар енгізу қағидаларының 6-тармағына сәйкес:
Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздігіне төнетін қатерлерді іске асыруға, Қазақстан Республикасының заңнамасымен тергелуі ұлттық қауіпсіздік органдарының қарауына жатқызылған қылмыстық құқық бұзушылықтарды жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою туралы ұсыным екі данада жасалады. Ұсынымның бір данасы ресми бланкіде адресатқа (мемлекеттік органға, әскери құралымға, бөлімге, ұйымға) қол қою арқылы беріледі немесе пошта арқылы жіберіледі, ал екінші данасы ұсыным енгізген Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздік органында қалады.
Ұсынымдар енгізу қағидаларына 2-қосымшаға сәйкес ұсынымда:
- ұсыным енгізетін ұлттық қауіпсіздік органының атауы мен мекенжайы ұсынымның жоғарғы бөлігінде;
- заңды тұлғаның атауы, оның басшысының деректері, мекенжайы және телефоны;
- күні, нөмірі, қаласы;
- «Талап етемін» сөзі;
- ұсынымға шағым жасау құқығы;
- қол қою және мөр қою орны, алған күні мен уақыты көрсетілуге тиіс.
Жетісу облысы бойынша ҰҚКД тергеушісі Сағатов С.М.-ның ұсынымы Ұсынымдар енгізу қағидаларының 2-қосымшасында белгіленген нысанға сәйкес келмейді. Сағатов С.М. тарапынан Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасының талаптарын өрескел бұзу орын алған.
Жетісу облысы бойынша Бас прокуратураның Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитеті департаментінің 11.12.2025 жылғы жауабына сәйкес, Сотқа дейінгі тергеп-тексерулердің бірыңғай тізіліміне №253300041000026 болып тіркелген қылмыстық іс бойынша ұсынымдардың енгізілгені туралы мәліметтер жоқ.
ҚР ҚПК-нің 200-бабына сәйкес қылмыстық іс бойынша іс жүргізу барысында қылмыстық құқық бұзушылық жасауға ықпал еткен мән-жайларды анықтаған кезде сотқа дейінгі тергеп-тексеруді жүзеге асыратын тұлға тиісті мемлекеттік органдарға, ұйымдарға немесе оларда басқарушылық функцияларды атқаратын адамдарға осы мән-жайларды немесе заңның басқа да бұзушылықтарын жою жөнінде шаралар қабылдау туралы ұсыным енгізуге құқылы.
Жетісу облысы бойынша ҰҚКД тергеушісі Сағатов С.М. мұндай өкілеттіктерге ие бола тұра, Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің атына заңсыз ұсынымды «кейіннен» енгізді деп есептеймін.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 34-бабына сәйкес әркім Қазақстан Республикасының Конституциясын және заңнамасын сақтауға, басқа адамдардың құқықтарын, бостандықтарын, абыройы мен қадір-қасиетін құрметтеуге міндетті.
«Құқық қорғау қызметі туралы» Заңның 57-бабына сәйкес:
19. Жоғары тұрған басшы төмен тұрған басшы салған тәртіптік жазаны, егер бұрын жарияланған жаза жасалған тәртіптік теріс қылықтың ауырлығына сәйкес келмесе, жоюға құқылы.
20. Тәртіптік жазаларды қолдану, салу бойынша өзіне берілген құқықтарды асыра пайдаланған басшы бұл үшін тәртіптік жауаптылықта болады, ал жазалау туралы бұйрықтарды жазалау шараларын қолдануға уәкілетті лауазымды адам жояды.
21. Қызметкер өзіне салынған тәртіптік жазаны жоғары тұрған органға, Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген тәртіппен сотқа шағымдануға құқылы.
Жоғарыда баяндалғандардың негізінде, СҰРАЙМЫН:
- Жетісу облысы Полиция департаментінің бастығы Құсайынов С.З.-ның №318 13.10.2025 жылғы бұйрығымен Жетісу облысы бойынша Ұлттық қауіпсіздік комитеті департаментінің №253300041000026 қылмыстық іс бойынша ұсынымы негізінде қызметтік тергеп-тексеру жүргізу туралы бұйрығын заңсыз деп тануды;
- Та Аяз Бақбергенұлына қатысты 16.10.2025 жылғы қызметтік тергеп-тексеру қорытындысын заңсыз деп тануды;
- Жетісу облысы Полиция департаментінің бастығы Құсайынов С.З.-ның 02.12.2025 жылғы №883-ж/қ Жетісу облысы Полиция департаментінің Панфилов ауданы полиция бөлімінің Криминалдық полиция бөлімшесінің жедел уәкілі, полиция аға лейтенанты Та Аяз Бақбергенұлын Қазақстан Республикасының ішкі істер органдарындағы қызметтен босату туралы бұйрығын заңсыз деп тануды;
- Та Аяз Бақбергенұлын Қазақстан Республикасының ішкі істер органдарындағы қызметіне қайта алуды.
Қосымша: Жетісу облысы бойынша ҰҚКД тергеушісі Сағатов С.М.-ның ұсынымы, Жетісу облысы бойынша ҰҚКД-нің ілеспе хаты, ҚР ІІМ Ішкі қауіпсіздік департаментінің ілеспе хаты, Жетісу облысы ПД Өзіндік қауіпсіздік басқармасының ілеспе хаты, қызметтік тергеп-тексеру жүргізу туралы бұйрық, қызметтік тергеп-тексеру қорытындысы, Та А.Б.-ны жұмыстан шығару туралы бұйрық, Жетісу облысы бойынша Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитеті департаментінің СДТБТ-де ұсынымның жоқ екендігі туралы хаты, қылмыстық істі тоқтату туралы қаулы, Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздік органдарының ұсынымдар енгізу қағидалары орыс және қазақ тілдерінде, сенімхат, адвокат куәлігі, өкілдік туралы хабарлама, заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы анықтама.
Адвокат Саржанов Ғ.Т.
22.12.2025 ж.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
