Кәмелетке толмаған баланы асырап-бағуға алимент өндіріп алу
2022 жылғы 9 ақпанда Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасы құрамында: төрағалық етуші, судья Ж., судьялар А., К., талапкер өкілінің А. Т., жауапкер өкілінің А. М. қатысуымен, ашық сот отырысында мобильді бейнеконференцбайланыс арқылы, алимент өндіріп алу туралы М. Ж. К. Т. М. талап қоюы бойынша электрондық азаматтық істі қарағаннан кейін кәмелетке толмаған баланы асырап-бағуға,
т. м. к. м. ж. әке болуды даулау туралы қарсы талап бойынша,
жауапкердің өтініші бойынша келіп түскен Т. М. қалалық соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2021 жылғы 13 мамырдағы қаулысын қайта қарау туралы,
М.ж. 2008 жылы 28 маусымда М. С. кәмелетке толмаған баланы күтіп-бағуға жауапкердің қатыспайтындығын дәлелдей отырып, аталған талап-арызбен сотқа жүгінді. Талапкер одан 2017 жылғы 17 наурыздан бастап бала кәмелетке толғанға дейін табысының және (немесе) өзге табысының 1/4 мөлшерінде алимент өндіріп алуды сұрады. Жауапкердің өтініші бойынша бұрын шығарылған сот бұйрығы жойылды.
Т.м. м. ж. - Мен ешқашан некеде тұрмағанын, бала Өзбекстан Республикасында туылғанын және баланың туу туралы куәлігінде оның келісімінсіз "әке" бағанында ол көрсетілгенін дәлелдей отырып, қарсы талап арызбен сотқа жүгінді. Ол кәмелетке толмаған балаға әке болуды анықтау туралы өтініш берген жоқ.
Аудандық соттың 2021 жылғы 18 наурыздағы шешімімен М. Ж. талап ішінара қанағаттандырылды.
Сот қаулы етті: 2008 жылғы 28 маусымда М.С. кәмелетке толмаған баланы асырап-бағуға 2021 жылғы 18 қаңтардан бастап кәмелетке толғанға дейін ай сайын табыстың және (немесе) өзге де табыстың барлық түрлерінен 1/4 бөлік мөлшерінде Т. М. пайдасына алимент өндіріп алу.
Т. М. қарсы талапты қанағаттандырудан бас тартылды.
Азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2021 жылғы 13 мамырдағы қаулысымен сот шешімі өзгертілді, алименттерді есептеу мерзімінің басталуы бөлігінде көрсетілген бөлімде 2017 жылғы 18 наурыздан бастап алименттерді өндіріп алу туралы жаңа шешім шығарыла отырып, күші жойылды.
Қалған бөлігінде сот шешімі өзгеріссіз қалды.
Өтінішхатта Т.М. материалдық және іс жүргізу құқығы нормаларының дұрыс қолданылмауына байланысты апелляциялық сатыдағы соттың қаулысымен келіспей, бірінші сатыдағы соттың шешімін күшінде қалдыра отырып, оның күшін жоюды сұрайды.
Өтінішті қайтарып алу кезінде талапкердің өкілі А. Т. даулы сот актісін және жауапкердің өтінішін қанағаттандырмай қалдыруды сұрайды.
Өтінішхаттың дәлелдерін, талапкер өкілінің қарсылықтарын қолдаған жауапкер өкілінің А.М. түсініктемелерін тыңдап, іс материалдарын зерттеп, өтінішхаттың дәлелдерін талқылай отырып, сот алқасы өтінішхатты мынадай негіздер бойынша қанағаттандыруға жатады деп есептейді.
Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің (бұдан әрі - АІЖК) 438-бабының 5-бөлігіне сәйкес заңсыз сот актісін шығаруға әкеп соққан АІЖК-нің 427-бабында көзделген материалдық және іс жүргізу құқығы нормаларының елеулі бұзылуы кассациялық тәртіппен қайта қарауға негіз болып табылады.
Мұндай бұзушылықтарға осы іс бойынша апелляциялық сатыдағы сот жол берді.
Электрондық іс материалдарымен Өзбекстан Республикасының АХАЖ-заг берген 2008 жылғы 28 маусымдағы № 6 баланың туу туралы куәлігінде 2008 жылғы 28 маусымда М. С. баланың ата-аналары т. м. және М. Ж. көрсетілгені анықталды.
Бұл ретте жергілікті соттар Тараптардың т.м. және М. Ж. тіркелген некеде тұрмағанын және тұрмағанын анықтады және дауламайды. Тараптар балаға қатысты әке болуды анықтау туралы бірлескен өтінішті уәкілетті органға берген жоқ.
Бірінші сатыдағы сот м.ж. - ның алимент өндіріп алу туралы талабын ішінара қанағаттандыра отырып, Өткен кезеңдегі алимент өндіріп алу туралы талап қанағаттандырылмайтындығына түрткі болды, өйткені талапкер сотқа жүгінгенге дейін Т. М. - ның әкелігі анықталмаған. Осыған байланысты алимент өндіріп алу мерзімі алимент өндіріп алу туралы талап берілген күннен бастап, яғни 2021 жылғы 18 қаңтардан бастап есептелуі тиіс.
Апелляциялық сатыдағы сот сот шешімін өзгерте отырып, талапкер М. Ж. сот бұйрығын шығару туралы өтініш пен алимент өндіріп алу туралы талап қою арқылы баланы күтіп-бағуға қаражат алу шараларын қабылдағанын, алайда алимент Т. М. - ның оларды төлеуден жалтаруы салдарынан алынбағанын, сот бұйрығына қарсылық білдіру, әке болуға дау айту арқылы алынбағанын, алимент алынбағанын дәлелдеді. жауапкердің жосықсыз мінез-құлқына және соттардың бұл мәселені ұзақ уақыт шешпеуіне байланысты алынуы мүмкін.
Сонымен қатар, 2017 жылғы 17 наурыздағы м.ж. пайдасына кәмелетке толмаған баланы асырап-бағуға алимент өндіріп алу туралы сот бұйрығы 2008 жылғы 28 маусымда аудандық соттың 2018 жылғы 14 қыркүйектегі ұйғарымымен жауапкердің өтініші бойынша жойылды, өйткені әке болуды анықтауды растайтын құжаттар болмаған.
Содан кейін, 2019 жылдың 11 қаңтарында талапкер М. Ж.кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотқа әке болуды анықтау және алимент өндіріп алу туралы талап арызбен жүгінді. Алайда соттың 2019 жылғы 1 ақпандағы ұйғарымымен оның талап қоюдан бас тарту туралы өтініші негізінде іс бойынша іс жүргізу тоқтатылды.
Соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2020 жылғы 4 желтоқсандағы ұйғарымымен аталған ұйғарым істі бірінші сатыдағы сотқа жаңа қарауға бере отырып, алимент өндіріп алу жөніндегі іс жүргізуді тоқтату бөлігінде жойылды.
Жаңа қарау кезінде кәмелетке толмағандар істері жөніндегі мамандандырылған ауданаралық соттың 2021 жылғы 8 қаңтардағы ұйғарымымен талапкер өкілінің өтініші негізінде М.Ж. талап қараусыз қалдырылды.
Бұдан әрі, М. Ж. аудандық сотқа осындай талап-арызбен жүгінді, іс бойынша іс жүргізу АІЖК-нің 277-бабының 2) тармақшасының негізінде 2019 жылғы 17 маусымдағы соттың ұйғарымымен тоқтатылды, ол кейіннен осы соттың 2020 жылғы 29 желтоқсандағы ұйғарымымен жаңа мән-жай бойынша жойылды.
Аудандық соттың 2021 жылғы 14 қаңтардағы ұйғарымымен талапкер өкілінің өтініші бойынша әке болуды анықтау және алимент өндіріп алу туралы М.Ж. талап арызы талапкер мен кәмелетке толмаған баланың тұрғылықты жері бойынша сотқа осындай талап арыз беруіне байланысты қараусыз қалдырылды.
Талапкер аудандық сотқа жүгінгеннен кейін 2021 жылғы 23 ақпандағы ұйғарыммен жауапкер өкілдерінің өтініші бойынша Т.М.-ның кәмелетке толмаған баламен туыстығын белгілеуге сот молекулалық-генетикалық сараптама тағайындалды.
Сарапшының 2021 жылғы 15 наурыздағы № 85/17.1 қорытындысымен т.М. - ның 2008 жылғы 28 маусымда азамат М. ж. туылған кәмелетке толмаған балаға қатысты әке болуы алынып тасталмайды. Азамат Т. М. үшін шынайы әке болу ықтималдығы с. т. балаға қатысты 99,9999% құрайды.
Соттар рұқсат етілген деп таныған осы дәлелдеме негізінде соттар "Неке (ерлі - зайыптылық) және отбасы туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі-кодекс) 66, 138, 139, 164-баптарының ережелерін басшылыққа ала отырып, талапкердің алимент өндіріп алу туралы талабын негізді түрде қанағаттандырды.
Кодекстің 164-бабының 1 және 2-тармақтарының талаптарына сәйкес, алимент алуға құқығы бар адам, егер алимент төлеу туралы келісім бойынша алимент бұрын төленбесе, алимент алу құқығы туындаған кезден бастап өткен мерзімге қарамастан, алимент өндіріп алу туралы сотқа жүгінуге құқылы.
Алимент сотқа жүгінген сәттен бастап беріледі.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының "Соттардың алимент өндіріп алуға байланысты істерді қарау кезінде заңнаманы қолдануы туралы" 2019 жылғы 29 қарашадағы № 6 нормативтік қаулысының 33-тармағына сәйкес кодекстің 164-бабының 2-тармағына сәйкес өткен кезеңде алимент өндіріп алу туралы талап-арыздарды қарау кезінде әкелікті белгілеу туралы талап-арызбен бірге алимент өндіріп алу туралы талап. қанағаттандыруға жатпайды, өйткені әке болуды анықтау туралы талап қанағаттандырылғанға дейін жауапкер белгіленген тәртіппен баланың әкесі болып танылмаған. Осыған байланысты алимент өндіріп алу мерзімінің басталуы сотқа жүгінген күннен бастап айқындалуға тиіс.
Алайда, апелляциялық сатыдағы сот өткен кезең үшін, яғни 2017 жылғы 18 наурыздан бастап кодекстің 164-бабы 2-тармағының 2-бөлігінің ережелерін басшылыққа ала отырып, егер сот сотқа жүгінгенге дейін ұстауға қаражат алу шаралары қолданылғаны, бірақ алимент міндетті адамның жалтаруы салдарынан алынбағаны анықталса алимент төлеу, оларды төлеуден, алимент өткен кезең үшін сотқа жүгінген сәттен бастап үш жылдық мерзім шегінде өндіріп алынуы мүмкін.
Сонымен қатар, талапкердің сотқа жүгінуінің бұрын келтірілген мән-жайлары және оның өкілдерінің әрекеттері дәл осы талапкер мен оның өкілдері әртүрлі соттарда осындай талаптарды қайтарып алғанын, яғни іс жүргізу ұстанымына және талапкердің әрекеттеріне байланысты мәні бойынша қараумен аяқталмағанын көрсетеді. Бұл мән-жайлар жауапкердің баланы асырап-бағуға қаражат төлеуден жалтаруының дәлелі ретінде бағалана алмайды, әсіресе әке болу фактісі белгіленген тәртіппен тек осы іс бойынша жауапкердің әке болуға дау айту туралы қарсы талап-арызды қанағаттандырудан бас тартуы жолымен белгіленгендіктен.
Мұндай жағдайларда бірінші сатыдағы сот шешімінің жауапкерден Алименттер өндіріп алынуға жататын мерзім өтуінің басталуын есептеу бөлігіндегі тұжырымдары-осы талап-арызбен сотқа жүгінген сәттен бастап, атап айтқанда 2021 жылғы 18 қаңтардан бастап дұрыс болып табылады.
Тиісінше, көрсетілген бөліктегі апелляциялық сатыдағы соттың қаулысы материалдық құқық нормаларының дұрыс түсіндірілмеуіне және АІЖК-нің 427-бабы 2-бөлігінің 3), 4) тармақшаларына, 1-бөлігінің 3) тармақшасына, 2-бөлігінің 3) тармақшасына сәйкес іс бойынша белгіленген мән-жайларға қорытындылардың сәйкес келмеуіне байланысты өзгертілуге жатады.
Қалған бөлігінде апелляциялық сатыдағы соттың қаулысы заңды және негізделген болып табылады.
АІЖК – нің 109-бабының 1 және 3-бөліктеріне сәйкес өтініш берушінің пайдасына жауапкер-өтінішхаттар кассациялық тәртіппен өтініш берген кезде 3 166 теңге сомасында мемлекеттік баж төлеу жөніндегі сот шығыстары талап қоюшыдан өндіріп алынуға жатады.
Өтініш т.м. қанағаттандыру.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
