Камералдық бақылау нәтижелері бойынша Мемлекеттік кіріс органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаны заңсыз деп тану және оның күшін жою туралы
№6001-23-00-6ап/1629 12.12.2023 ж.
Талапкер: ЖК (бұдан әрі - ЖК)
Жауапкер: "Мемлекеттік кірістер Басқармасы" РММ (бұдан әрі-Басқарма)
Даудың мәні: камералдық бақылау нәтижелері бойынша Мемлекеттік кірістер органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаны заңсыз деп тану және жою туралы
Талапкердің кассациялық шағымы бойынша қайта қарау
ФАБУЛА: жауапкер талапкердің атына камералдық бақылау нәтижелері бойынша Мемлекеттік кіріс органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы 2022 жылғы 16 тамыздағы №6 хабарлама (бұдан әрі – хабарлама) шығарды.
Хабарламаға сәйкес: камералдық бақылаумен қамтылған кезең, 01.01.2019 – 31.12.2021; оны қою үшін негіздеме-тіркеуі жарамсыз деп танылған салық төлеуші бойынша шығыстарды (корпоративтік табыс салығы/жеке табыс салығы бойынша) шегерімге заңсыз жатқызу. СМЭС – тің 2022 жылғы 20 қаңтардағы заңды күшіне енген шешімімен 2020 жылғы 9 қаңтарда жүргізілген "Т" жауапкершілігі шектеулі серіктестігін (бұдан әрі – ЖШС) тіркеу (бұдан әрі-сот шешімі) жарамсыз деп танылды. Бұл жағдай талапкерге оның аталған заңды тұлғамен өзара есеп айырысуы бойынша даулы хабарлама беруге негіз болды. Сонымен, сот шешімінен "Т" ЖШС-нің жалғыз құрылтайшысы мен басшысы Д.с. заңды тұлғаның Қаржы-шаруашылық қызметіне қатысы жоқ және оны құруға қатысы жоқ екендігі шығады. Талапкер "Т" ЖШС арасындағы өзара есеп айырысуды растау үшін ұсынған құжаттарға Д. с. атынан қол қойылды.
Сот актілері:
1-ші инстанция: талапты қанағаттандырудан бас тартылды. Апелляция: сот шешімі күшінде қалды.
Кассация: сот алқасының қаулысы жойылды. Іс соттың өзге құрамындағы апелляциялық сатыдағы сотқа Жаңа сот қарауына жіберілді.
Қорытындылар: жергілікті соттар талапты қанағаттандырудан бас тарта отырып, талапкердің контрагенті болып табылатын "Т" ЖШС-нің мемлекеттік тіркеуі жарамсыз деп танылған заңды күшіне енген сот шешіміне сілтеме жасай отырып, жауапкер талапкердің атына шығарған даулы хабарламаның заңдылығы туралы қорытындыға келді. Салық кодексінің 96-бабының 5-тармағына сәйкес салық органдарының лауазымды адамдарының камералдық бақылау нәтижелері бойынша салық органдары анықтаған осы баптың 3-тармағының 2) және 3) тармақшаларында көзделген бұзушылықтарды жою туралы хабарламаны жолдау бойынша әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) сотқа шағым берілген жағдайларда салық төлеуші тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің іс жүзінде алынғанын дәлелдеуге құқылы заңды күшіне енген сот шешімі негізінде тіркеуі (қайта тіркеуі) жарамсыз деп танылған заңды тұлға.
Бұл дегеніміз, мұндай жағдайларда заң шығарушы салық төлеушілерге өздері жасаған мәмілелер бойынша нақты айналымды сот арқылы дәлелдеуге мүмкіндік берді. Яғни, АППК шеңберіндегі жария-құқықтық қатынастар субъектісі сотта заңды тұлғадан тауарларды, жұмыстар мен қызметтерді нақты алғанын дәлелдеуге, сол арқылы салық органының ұстанымын жоққа шығаруға құқылы.
АӨК-нің 5-бабының екінші бөлігінде әкімшілік сот ісін жүргізудің міндеті жеке тұлғалардың бұзылған немесе даулы құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін, заңды тұлғалардың жария-құқықтық қатынастардағы құқықтары мен заңды мүдделерін тиімді қорғау және қалпына келтіру мақсатында әкімшілік істерді әділ, бейтарап және уақтылы шешу болып табылады.
Жоғарыда айтылғандар әкімшілік Әділет-бұл басқарушылық қатынастардан туындайтын жария-құқықтық дауларды қараудың және шешудің, сот арқылы қорғаудың құқықтық институтының, заңды тұлғалар мен басқа ұйымдардың бұзылған заңды мүдделерін қалпына келтірудің, мемлекеттік басқару жүйесіндегі заңдылықтың сақталуын бақылаудың ерекше іс жүргізу тәртібі екенін білдіреді. Сонымен бірге, салық төлеуші мұндай құқықты соттың АППК міндеттері мен қағидаттарын ескере отырып зерттеуді, сондай-ақ сот отырысында іс бойынша барлық дәлелдемелер мен мән-жайларға тиісті құқықтық баға беруді көздейтін белсенді рөлді (АППК-нің 16-бабы) қолданбауына байланысты толық көлемде іске асырған жоқ.
Соттар талапкердің тауарларды нақты жеткізу туралы дәлелдері мен дәлелдерін зерттемеген және оларға тиісті құқықтық баға берілмеген, бұл материалдық және іс жүргізу құқығының нормаларын бұзу болып табылады және жоғарыда аталған нормалар контекстінде талапкерді сот арқылы қорғау құқығынан айырады. Мәселен, сот тауарлардың нақты жеткізілуін зерттемеген, бастапқы бухгалтерлік құжаттарға, оның ішінде төлем фактілеріне баға берілмеген, жасалған мәмілелер шеңберінде құжаттарға қол қоюға және оларға талапкерге ұсынуға қатысты айғақтар беру үшін "Т" ЖШС басшысы шақырылмаған.
Демек, жергілікті соттардың "Т" ЖШС басшысы талапкермен жасалатын мәмілелерге байланысты барлық қажетті қаржылық құжаттарға қол қоя алмайтындығы туралы мәлімдемелері, өйткені оның заңды тұлғаның қаржылық шаруашылық қызметіне қатысы жоқ екендігі сот шешімімен белгіленген болатын. Жоғарыда айтылғандардан соттар қолда бар бастапқы бухгалтерлік құжаттарды, талапкердің контрагентімен жеткізілім шарттары бойынша тауарларды нақты жеткізу туралы мәселені талқылауға және зерттеуге кірмегені шығады.
Мұндай жағдайларда сот алқасы талап қоюды қанағаттандырудан бас тарту туралы соттардың қорытындыларын мерзімінен бұрын және негізсіз деп санайды, өйткені істің оны шешу үшін елеулі маңызы бар нақты мән-жайлары бірінші және апелляциялық сатылардағы соттар өздерінің құқықтық бағасын таппады.
Жоғарыда айтылғандардың жиынтығында сот алқасы істі қарау кезінде жергілікті соттар іс үшін маңызы бар мән-жайлар шеңберін айқындамады және нақтыламады, қолдануға жататын материалдық құқық нормалары қолданылмады, әкімшілік сот ісін жүргізудің қағидаттары мен талаптары бұзылды деп есептейді, бұл істі жаңа сот қарауына жіберу үшін негіз болып табылады.
АІЖК-нің 413-бабына сәйкес істі апелляциялық тәртіппен қарау кезінде сот бірінші сатыдағы сот шешімінің заңдылығы мен негізділігін толық көлемде тексереді.
Осыған байланысты сот алқасы істі соттың өзге құрамындағы апелляциялық сатыдағы сотқа жаңа қарауға жіберуге жатады деп есептейді. Жаңа қарау кезінде сот істің мән-жайларына, талапкердің оның контрагентімен ұсынылған дәлелдемелеріне және қаржылық-шаруашылық операцияларына құқықтық баға беруі, яғни жасалған мәмілелер бойынша нақты айналымды зерттеуі қажет.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
