Мемлекеттік лицензиядан айыру
2022 жылғы 20 шілдеде Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасы құрамында: төрағалық етуші – судья Н.К., судьялар Ш., Р., талапкер өкілінің қатысуымен Б. М., жауапкер А. К., "Министрлік" мемлекеттік мекемесінің жеке меншікке талап қоюы бойынша азаматтық істі мобильді бейнеконференция байланысын қолдана отырып, ашық сот отырысында қарап сот орындаушысы А. К. А. К. өтінішхаты бойынша келіп түскен мемлекеттік лицензиядан айыру туралы аудандық соттың 2021 жылғы 6 қыркүйектегі шешімін, азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2021 жылғы 24 қарашадағы қаулысын қайта қарау туралы,
"Министрлік" ММ (бұдан әрі - министрлік) жеке сот орындаушысы А.К. - ға лицензиядан айыру туралы талап арызбен сотқа жүгінді.
Азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2021 жылғы 24 қарашадағы қаулысымен өзгеріссіз қалған аудандық соттың 2021 жылғы 6 қыркүйектегі шешімімен Министрліктің талабы қанағаттандырылды.
Өтініште А.К. іс бойынша болған сот актілерінің күшін жоюды, сот қорытындыларының істің мән-жайларына сәйкес келмеуіне, материалдық құқық нормаларының дұрыс қолданылмауына байланысты талап қоюды қанағаттандырудан бас тарту туралы жаңа шешім шығаруды сұрайды.
А.К. түсініктемелерін тыңдап, өтінішхаттың негіздемесіне, талапкер өкілінің қарсылығына, азаматтық іс материалдарын зерттей отырып, Жоғарғы Соттың сот алқасы (бұдан әрі – сот алқасы) келесіге келеді.
Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің (бұдан әрі – АІЖК) 438-бабының 5-бөлігіне сәйкес заңсыз сот актісін шығаруға әкеп соққан материалдық және іс жүргізу құқығы нормаларының елеулі бұзылуы заңды күшіне енген сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарауға негіз болып табылады.
Істі қарау кезінде мұндай бұзушылықтарға жол берілді.
Іс бойынша Департамент (бұдан әрі – Департамент) "А" ЖШС шағымы негізінде А. К. ТЖК қызметіне жоспардан тыс бақылау жүргізгені анықталды.
Қарау нәтижелері бойынша Департаменттің 2021 жылғы 10 ақпандағы қорытындысына сәйкес екі атқарушылық іс жүргізу бойынша бұзушылықтар анықталды, атап айтқанда "А" ЖШС-нен "С" ЖШС пайдасына берешек пен тұрақсыздық айыбы сомасын өндіріп алу және "Д"ЖШС пайдасына берешекті өндіріп алу туралы.
А. К. ТЖК көрсетілген атқарушылық іс жүргізу бойынша атқарушылық құжаттар орындалды және жалпы сомасы 2 220 798 теңгеге ТЖК қызметіне ақы төленді.
Департамент министрлікке а. к. ЧСИ лицензиясынан айыру туралы ұсыныс енгізді.
Министрлік осы іс бойынша талаптарды "атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі-Министрлік) 144-бабы 2-тармағының 1) тармақшасына сілтеме жасай отырып негіздеді - Заң), оған сәйкес Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жалпы негіздерден басқа, жеке сот орындаушысының лицензиясынан айыру атқарушылық іс-әрекеттер жасау кезінде, оның ішінде мемлекет мүдделеріне нұқсан келтірген, атқарушылық іс-әрекеттер жасау кезінде Қазақстан Республикасының заңнамасын бірнеше рет (қатарынан күнтізбелік алты ай ішінде екі және одан да көп рет) бұзған жағдайларда уәкілетті органның талап қоюы бойынша сот тәртібімен жүзеге асырылады. және заңды тұлғалар.
Министрліктің талабын қанағаттандыра отырып, жергілікті соттар "А" ЖШС Министрліктің аффилиирленген тұлғасы болып табылатындығына негізделді, сондықтан осы серіктестікке қатысты атқарушылық құжаттарды мемлекеттік сот орындаушылары орындауы тиіс еді, бұл А.К. ТЖК-нің Қазақстан Республикасының заңнамасын бірнеше рет бұзуына жол бергенін көрсетеді.
Сот алқасы сот инстанцияларының қорытындыларымен келісуге болмайды деп санайды, өйткені олар іс үшін маңызы бар мән-жайлар шеңберін дұрыс анықтамау және нақтылау және соның салдарынан материалдық құқық нормаларын дұрыс қолданбау кезінде жасалған.
Заңның 138-бабы 1-тармағының 2) тармақшасына сәйкес дауыс беретін акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің) елу және одан да көп пайызы мемлекетке және онымен үлестес заңды тұлғаларға тиесілі заңды тұлғадан өндіріп алу туралы атқарушы құжаттарды қоспағанда, жеке сот орындаушысы орындауға осы Заңда көзделген барлық атқарушы құжаттарды қабылдайды.
Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 166-бабына сәйкес акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің) елу пайызынан астамы мемлекетке тиесілі заңды тұлғалардың үлестес тұлғалары деп акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің) елу пайызынан астамы тікелей не жанама түрде заңды тұлғаларға тиесілі заңды тұлғалар түсініледі, акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің) елу пайызынан астамы жарғылық капиталға қатысу) мемлекетке тиесілі.
Іс бойынша "А" ЖШС жалғыз құрылтайшысы "К" АҚ болып табылады, оның 100% құрылтайшысы "Комитет"ММ болып табылады. Министрлік "К"АҚ акцияларының 100% мемлекеттік пакетін иелену және пайдалану құқығын жүзеге асыратын мемлекеттік орган болып табылады.
Мұндай жағдайларда соттар "К" АҚ мемлекетпен үлестес заңды тұлға болып табылады және "А"ЖШС жарғылық капиталына қатысу үлесінің 100% иелік етеді деген дұрыс қорытындыға келді. Демек, жеке сот орындаушысы "А"ЖШС-мен берешекті өндіріп алу туралы атқарушылық құжаттарды қабылдауға құқылы емес еді.
АІЖК-нің 76-бабының 2-бөлігіне сәйкес бұрын қаралған азаматтық іс бойынша заңды күшіне енген сот шешімімен немесе қаулысымен белгіленген мән-жайлар сот үшін міндетті болып табылады. Мұндай мән-жайлар сол адамдар қатысатын басқа да азаматтық істерді қарау кезінде қайтадан дәлелденбейді.
Алайда, сот белгілеген мән-жайлар және қандай да бір мән-жайларға қатысты соттың тұжырымдары бірдей ұғымдар емес. Сондықтан жергілікті соттар жауапкердің 2021 жылғы 15 маусымдағы сот шешіміне қатысты дәлелдерін дұрыс бағалады.
Сонымен қатар, іс материалдарынан соттың 2021 жылғы 15 маусымдағы шешіміне сілтеме жасаудан және заңның 138 - бабы 1-тармағының 2) тармақшасының өзге түсіндірмесінен басқа, А. К. жеке сот орындаушылары атқарушылық іс жүргізу қозғалған кезде борышкерді "Атқарушылық іс жүргізу органдарының автоматтандырылған ақпараттық жүйесі" (бұдан әрі-ИЫҰ ААЖ)дерекқорында тексеретінін түсіндірді. Ол "А" ЖШС-мен берешекті өндіріп алу туралы атқарушылық іс жүргізуді қозғаған кезде ИЫҰ ААЖ базасында тексеру кезінде "заңды тұлға туралы ақпарат" бөлімінде меншік нысаны "жеке меншік" деп көрсетілген, жарғылық капиталдағы мемлекеттің үлесі белгіленбеген.
Алайда, бұл соттар ескерген жоқ, бұл жағдай дәлелдеме мәніне енбеді және соттардың құқықтық бағасын алмады, жауапкердің дәлелдерін талапкер жоққа шығармады.
Кассациялық сатыдағы сотта талапкердің өкілі сот орындаушысы ретінде нақты түсініктеме бере алмады, тек атқарушылық іс жүргізу органдарының жұмысына арналған арнайы базаға – ИЫҰ ААЖ-ға қол жеткізе отырып, борышкердің жарғылық капиталында мемлекеттің немесе онымен үлестес заңды тұлғаның үлесінің болуын тексере алады.
Талапкер өкілінің дәлелдері, Егер А. К. Заңның 37-бабына сәйкес атқарушылық іс жүргізудің мемлекеттік автоматтандырылған ақпараттық жүйесі арқылы тексеру арқылы борышкерге қатысты өзге де атқарушылық іс жүргізулердің бар-жоғын анықтаса, онда ол олардың барлығын мемлекеттік сот орындаушылары қозғағанына сенімді емес екеніне көз жеткізе алар еді.
Мәселен, 2021 жылғы 10 ақпандағы "А" ЖШС-нің шағымы бойынша Департамент жүргізген жоспардан тыс бақылау нәтижелері туралы қорытындыдан 2018-2020 жылдары "А" ЖШС-не қатысты атқарушылық іс жүргізу А.К. - дан басқа, кем дегенде тағы бес жеке сот орындаушысын қате қозғағаны шығады. Бұл жағдай жауапкердің ИЫҰ ААЖ базасында жарғылық капиталында мемлекеттің қатысу үлесі бар заңды тұлғаларға немесе онымен үлестес тұлғаларға қатысты қажетті мәліметтердің жоқтығы туралы дәлелдерін тағы да растайды.
Бұдан басқа, іс материалдарынан а.к. ЧСИ "А" ЖШС-мен "С" ЖШС-нің және "Д" ЖШС-нің пайдасына берешекті өндіріп алу туралы атқарушылық іс жүргізу тиісінше 2020 жылғы 2 желтоқсанда және 2020 жылғы 11 желтоқсанда қозғалды, бұл туралы борышкерге уақтылы хабарланды. Атқарушылық құжаттардың толық көлемде орындалуына байланысты 2020 жылғы 15 желтоқсанда атқарушылық іс жүргізу тоқтатылды.
Демек, "А" ЖШС 2020 жылдың желтоқсанында Жеке сот орындаушысының атқарушылық іс жүргізуді қозғағаны туралы белгілі болды, алайда борышкер Заңның 138-бабы 1-тармағының 2) тармақшасына сәйкес атқарушылық іс жүргізуді қозғаудан бас тарту үшін негіздердің бар екендігі туралы сот орындаушысына уақтылы хабарлаған жоқ. Борышкер сотқа ТЖК-нің әрекеттеріне шағымданып, тек 2021 жылдың сәуірінде жүгінді.
Осылайша, "А" ЖШС борышкеріне қатысты атқарушылық іс жүргізуді қозғау кезінде А. К. ТЖК жіберген бұзушылықтар, оның ішінде атқарушылық іс жүргізуді қозғау үшін шектеулердің болуы туралы нақты мәліметтердің болмауынан туындады, бұл өз кезегінде атқарушылық іс жүргізу органдарының жұмысына арналған арнайы базаның жұмыс істеуінің жетілмегендігімен байланысты болды өндіріс-ИЫҰ ААЖ.
А.к. ЧСИ-нің жасалған бұзушылыққа кінәсінің дәрежесін ескере отырып, сот алқасы оған лицензиядан айыру сияқты жауапкершілік шарасын қолдану үшін жеткілікті негіздердің жоқтығы туралы қорытындыға келеді.
Баяндалғанды ескере отырып, іс бойынша өткен сот актілері талап қоюдан бас тарту туралы жаңа шешім шығарыла отырып, күшін жоюға жатады.
АІЖК-нің 109-бабының 3-бөлігіне сәйкес, егер апелляциялық, кассациялық сатылардағы соттар істерді жаңа қарауға бермей, болған шешімді өзгертсе немесе жаңа шешім шығарса, олар тарап тиісті сот сатыларында келтірілген шығыстар туралы дәлелдемелерді ұсынған кезде сот шығыстарын бөлуді де тиісінше өзгертеді.
"Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы (Салық кодексі)" Қазақстан Республикасы Кодексінің 108-бабының 4-тармағына сәйкес, пайдасына іс бойынша тарап болып табылатын мемлекеттік мекемеден мемлекеттік бажды өндіріп алу туралы сот шешімі өткен салық төлеушіге мемлекеттік баж сомасын қайтаруды салық органы салық төлеуші ұсынған салықтық өтініштің және салық төлеушіге табыс етілген салық сот шешімінің заңды күшіне енуі.
Талапкер мемлекеттік мекеме болғандықтан, жауапкерге кассациялық сатыдағы сотта 730 теңге сомасында төленген мемлекеттік бажды қайтару Салық кодексінің көрсетілген нормасының ережелеріне сәйкес жүргізіледі.
АІЖК-нің 451-бабы 2-бөлігінің 8) тармақшасын басшылыққа ала отырып, сот алқасы ҚАУЛЫ ЕТТІ:
Аудандық соттың 2021 жылғы 6 қыркүйектегі шешімі және азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2021 жылғы 24 қарашадағы осы іс бойынша қаулысының күші жойылсын, "Министрлік" ММ-нің жеке сот орындаушысына жеке сот орындаушысын мемлекеттік лицензиядан айыру туралы талабынан бас тарту туралы жаңа шешім шығарылсын.
Өтініш а.к. қанағаттандыру.
А.К. "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы (Салық кодексі)"Қазақстан Республикасы Кодексінің 108-бабының қағидалары бойынша 730 (жеті жүз отыз) теңге сомасында мемлекеттік бажды қайтару жүргізілсін.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
