Өнім беруші мемлекеттік сатып алу саласындағы тапсырыс берушінің, мемлекеттік сатып алуды ұйымдастырушының, мемлекеттік сатып алудың бірыңғай ұйымдастырушысының, комиссиялардың, сарапшының, мемлекеттік сатып алу саласындағы бірыңғай оператордың әрекеттеріне (әрекетсіздігіне), шешімдеріне шағым жасауға құқылы
ӘРПК-нің 100-бабының 5-бөлігіне сәйкес, егер шағымды қарайтын орган ӘРПК-де белгіленген мерзімдерде шағымды қарау нәтижелері бойынша шешім қабылдамаса, онда осы мерзімдер өткен күннен бастап шағымды қарайтын орган шағымды қанағаттандырудан бас тартты деп есептеледі.
Заңның 47-бабының 1-тармағына сәйкес, әлеуетті өнім беруші тапсырыс берушінің, мемлекеттік сатып алуды ұйымдастырушының, мемлекеттік сатып алудың бірыңғай ұйымдастырушысының, комиссиялардың, сарапшының, мемлекеттік сатып алу саласындағы бірыңғай оператордың әрекеттері (әрекетсіздігі) немесе шешімдері әлеуетті өнім берушінің құқықтары мен заңды мүдделерін бұзған жағдайда, оларға шағым жасауға құқылы.
Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау органдары Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы» Заңында (бұдан әрі – Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы заң) белгіленген өкілеттіктер шегінде Қазақстан Республикасының мемлекеттік сатып алу туралы заңнамасының сақталуына бақылауды жүзеге асырады.
Уәкілетті органның және мемлекеттік аудит пен қаржылық бақылау органдарының әрекеттеріне (әрекетсіздігіне), сондай-ақ шешімдеріне Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен шағым жасалуы мүмкін («Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңның 18-бабы).
Ішкі мемлекеттік аудит жөніндегі уәкілетті орган мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау объектісіне (бұдан әрі – мемлекеттік аудит объектісі) бармай-ақ, ақпараттық жүйелердің деректерін, сондай-ақ мемлекеттік аудит объектілерінің қызметі туралы мәліметтерді талдау және салыстыру негізінде ішкі мемлекеттік аудит жөніндегі уәкілетті орган ведомствосының аумақтық бөлімшесі жүзеге асыратын бақылаудың өзге нысаны – камералдық бақылауды жүргізеді.
Камералдық бақылауды жүргізу тәртібі Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2015 жылғы 30 қарашадағы № 598 бұйрығымен бекітілген Камералдық бақылауды жүргізу қағидаларымен (бұдан әрі – № 598 Қағидалар) регламенттелген.
Мемлекеттік сатып алу рәсімдеріне камералдық бақылау мемлекеттік сатып алу туралы шарттар жасалғанға дейін жүргізіледі.
Камералдық бақылау нәтижелері бойынша уәкілетті органның аумақтық бөлімшесі (МАД) № 598 Қағидаларда белгіленген нысан бойынша анықталған бұзушылықтардың сипаттамасы қоса берілген камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаны ресімдеп, мемлекеттік аудит объектілеріне жолдайды және ол веб-порталда автоматты түрде тіркеледі.
Хабарлама мемлекеттік аудит объектісіне бұзушылықтар анықталған күннен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірілмей веб-портал арқылы жіберіледі. МАД шешімі мемлекеттік аудит объектісі оны алған (табыс етілген) күннен кейінгі күннен бастап он жұмыс күні ішінде орындалуға тиіс.
Уәкілетті органның шешімімен келіспеген жағдайда әлеуетті өнім беруші Қазақстан Республикасының мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы заңнамасында көзделген тәртіппен апелляциялық комиссияға шағым жасауға құқылы («Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңның 47-бабының 7-тармағы).
Заңның 47-бабының 8-тармағына сәйкес, дауды сотқа дейін реттеу шеңберінде әлеуетті өнім беруші жоғары тұрған органға не сотқа жүгінуді таңдауға құқылы (уәкілетті органның шағымды қарау нәтижелері бойынша қабылдаған шешімдері Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес сот тәртібімен шағымданылуы мүмкін).
Әлеуетті өнім беруші конкурс қорытындыларына веб-портал арқылы дау айтқан жағдайда, ол Мемлекеттік аудит департаментіне (МАД) шағыммен жүгінеді, осылайша дауды сотқа дейін реттеу тәртібі сақталады.
Егер Мемлекеттік аудит департаментіне (МАД) шағым беру мерзімі өткізіліп алынса, онда шағым Қазақстан Республикасының мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы заңнамасына сәйкес электрондық мемлекеттік аудит шеңберінде қаралады.
Уәкілетті органның шешімімен келіспеген жағдайда камералдық бақылау объектісі үшін дауды сотқа дейінгі тәртіппен реттеу міндеті Заңның 47-бабының 9-тармағында көзделген.
Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы заңның 58-1-бабының мазмұнына сәйкес, аудиторлық есепке берілген қарсылықтар, ішкі мемлекеттік аудит жөніндегі уәкілетті органның және (немесе) оның лауазымды адамдарының шешімдеріне, әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) жасалған шағымдар ішкі мемлекеттік аудит жөніндегі уәкілетті орган жанындағы апелляциялық комиссияда қаралады.
Заңның 58-6-бабының 2-тармағына сәйкес, осы Заңда көзделген жағдайларда дауларды апелляциялық тәртіппен реттеу міндетті болып табылады.
Әлеуетті өнім беруші шағым беруге, ал ұйымдастырушы мен тапсырыс беруші қарсылық ұсынуға құқылы. Олар Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы заңның 11-1-тарауында белгіленген тәртіппен және мерзімдерде, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Бірінші орынбасары – Қаржы министрінің 2020 жылғы 20 наурыздағы № 302 бұйрығымен бекітілген «Ішкі мемлекеттік аудит жөніндегі уәкілетті органның камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаға, аудиторлық есепке немесе қаржылық есептілік бойынша аудиторлық есепке қарсылықтарды қарау және ішкі мемлекеттік аудит жөніндегі уәкілетті органның және (немесе) оның лауазымды адамдарының шешімдеріне, әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) шағымдарды қарау жөніндегі апелляциялық комиссияның құрамы мен ережесін бекіту туралы» ережеге сәйкес қаралады.
Қажет болса, осы аударманы сот практикасына, нормативтік түсіндірме жинағына немесе ғылыми-құқықтық стильге бейімдеп бере аламын.
Ниже приведен официальный перевод представленного текста на казахский язык с использованием юридической терминологии Республики Казахстан.
Апелляциялық комиссия қарсылықты немесе шағымды қарау нәтижелері бойынша мынадай шешімдердің бірін қабылдайды:
қарсылықты, шағымды толық немесе ішінара қанағаттандыру туралы;
қабылданған шешімнің негіздемесін көрсете отырып, қарсылықты, шағымды қанағаттандырудан бас тарту туралы.
Апелляциялық комиссияның шешімі жазбаша нысанда қабылданады және мемлекеттік аудит объектісі үшін орындауға міндетті болып табылады.
Қарсылықты, шағымды қарау нәтижелері апелляциялық комиссия шешім қабылдаған күннен бастап екі жұмыс күні ішінде ішкі мемлекеттік аудит жөніндегі уәкілетті органмен ресімделеді. Қарсылықты қарау нәтижелері қорытындымен ресімделеді (№598 Қағидалардың 30-тармағы).
Мемлекеттік сатып алу мәселелері бойынша апелляциялық комиссияның шешімдері қарсылықты немесе шағымды қарау нәтижелері өтініш берушіге жіберілген күннен бастап бір жұмыс күні ішінде мемлекеттік сатып алу веб-порталында орналастырылады.
Апелляциялық комиссия қабылдаған шешімге Әкімшілік рәсімдік-процестік кодекстің талаптарына сәйкес сот тәртібімен шағым жасалуы мүмкін.
ӘКІМШІЛІК ТАЛАПТАРДЫ ҚАЙТАРУ
Соттылыққа жатпауына байланысты талаптардың қайтарылуының негізгі себебі дауланып отырған әкімшілік актінің электрондық нысанда қабылдануы және сондықтан оның талап қоюшының орналасқан (тұрғылықты) жері бойынша қаралуға жататындығы болды. Бұл қағида ӘРПК-де енгізілген және сот практикасының бастапқы кезеңінде қайтарылған талаптардың санының артуына әсер етті. Әкімшілік орталық мемлекеттік органдардың елордада орналасуына байланысты талаптардың басым бөлігі Астана қаласының бірінші сатыдағы сотымен қайтарылды.
ӘРПК-нің 3-бабының бірінші және екінші бөліктеріне сәйкес, Кодекс ішкі әкімшілік рәсімдерді, әкімшілік рәсімдерді жүзеге асыруға байланысты қатынастарды, сондай-ақ әкімшілік сот ісін жүргізу тәртібін реттейді. Кодекспен реттелетін қатынастардың қатысушылары мемлекеттік органдар, әкімшілік органдар, лауазымды адамдар, сондай-ақ жеке және заңды тұлғалар болып табылады. ӘРПК-нің құқықтық реттеу пәні нақты тұлғалардың құқықтары мен міндеттерін белгілеуге, өзгертуге немесе тоқтатуға бағытталған заңдық-биліктік шешімдерді қабылдауға, олардың күшін жоюға, өзгертуге, орындауға және заңдық маңызы бар әрекеттер жасауға байланысты әкімшілік органдардың қызметі болып табылады.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының нормативтік қаулысының №5 1-тармағының мәніне сәйкес, соттар өнім берушіні таңдау және онымен мемлекеттік сатып алу туралы шарт жасасу процесінде туындайтын, қаралу тәртібі ӘРПК нормаларымен реттелетін дауларды және мемлекеттік сатып алу туралы шарттан туындайтын, азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен қаралатын дауларды ажыратуы тиіс.
Соттарға мемлекеттік сатып алу туралы шарттан туындайтын талаптар келіп түсті, атап айтқанда:а) тапсырыс берушінің шартты бұзу туралы хабарлама жіберу жөніндегі әрекеттерін заңсыз деп тану және күшін жою;ә) жауапкердің шартты бұзу жөнінде шаралар қабылдамауына байланысты әрекетсіздігін заңсыз деп тану және оны шартты бұзуға міндеттеу;б) шартты біржақты бұзу туралы хабарламаны заңсыз деп тану;в) осындай хабарламаны жолдау жөніндегі әрекеттерді заңсыз деп тану туралы талаптар.
Соттар мұндай талаптарды қайтаруды даулардың нормативтік құқықтық актілерде белгіленген әкімшілік органдардың өкілеттіктеріне байланысты бір тараптың (өнім берушінің) екінші тарапқа (тапсырыс берушіге) әкімшілік немесе өзге де биліктік бағынуына негізделмегенімен негіздеді. Қаралып отырған жағдайда мәлімделген талаптар тапсырыс беруші мен өнім беруші арасында жасалған шарт талаптары бойынша дауды қамтиды, бұл олардың арасында жария-құқықтық қатынастардың жоқ екенін білдіреді.
Мұндай жағдайларда талаптар ӘРПК-нің 3-бабы жетінші бөлігінің 2) тармақшасы негізінде заңды түрде қайтарылды. Аталған нормаға сәйкес іс жүргізу тәртібі Азаматтық процестік кодекспен көзделген істер әкімшілік сот ісін жүргізу тәртібімен қарауға жатпайды.
Талап қоюшылар жүргізілген ішкі мемлекеттік аудиттің нәтижелері бойынша жасалған аудиторлық есеп пен аудиторлық қорытындыға дау айтты, ал соттар мұндай талаптарды қайтару туралы негізді қорытындыға келді.
Айта кету керек, Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы заңның 19-бабына бірнеше рет өзгерістер енгізілуіне байланысты белгілі бір кезеңде бұл даулардың соттылығы жөнінде мәселелер туындады.
Атап айтқанда, 2021 жылғы 1–6 шілде аралығында аталған бапқа сәйкес мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау органдары ішкі аудит қызметтерінің құжаттарын қоспағанда, осы баптың 2, 3, 4 және 5-тармақтарына сәйкес басқа мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау органдары жүргізген мемлекеттік аудит нәтижелерін, егер олар Қазақстан Республикасының әкімшілік сот ісін жүргізу туралы заңнамасына сәйкес сотпен заңсыз деп танылмаған болса, танитын.
2021 жылғы 6 шілдеден бастап бұл норма өзгертіліп, мұндай даулар азаматтық процестік юрисдикцияға берілді. Осы Талдау авторларының пікірінше, бұл заңдық логика тұрғысынан негізді, өйткені аудиторлық қорытындыда аудиторлардың қорытындылары мен ұсынымдары, ал аудиторлық есепте аудит нәтижелері көрсетіледі. Сонымен қатар, бұл құжаттар әкімшілік актінің міндетті белгілеріне ие емес.
Сонымен бірге, соттар Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы заңның 5-бабы 2-тармағының 1) тармақшасына сәйкес қаржылық бақылаудың ден қою шараларының бірі барлық мемлекеттік органдар, ұйымдар және лауазымды адамдар орындауға міндетті анықталған бұзушылықтарды жою және оларды жіберген адамдардың жауапкершілігін қарау туралы нұсқаманы шығару болып табылатынына назар аударуы қажет.
Бұдан басқа, осы Заңның 58-4-бабының 7-тармағында мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау саласындағы уәкілетті органның апелляциялық комиссиясы шешімдеріне шағым жасау құқығы көзделген.
Егер мұндай нұсқамалар мен апелляциялық комиссия шешімдері әкімшілік актінің, әкімшілік әрекеттің (әрекетсіздіктің) белгілеріне сәйкес келсе, оларға, сондай-ақ мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау органдарының және (немесе) олардың лауазымды адамдарының әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) әкімшілік сот ісін жүргізу тәртібімен дау айту жүзеге асырылады.
Егер сіз осы құжатты толық аударып жатсаңыз, мен қалған бөлімдерді де дәл осы ресми құқықтық стильде, терминологияны біріздендіріп аудара аламын.
ӘКІМШІЛІК ІСТЕРДІҢ СОТТЫЛЫҒЫ
ӘРПК-нің 102-бабының екінші бөлігіне сәйкес әкімшілік сот ісін жүргізу тәртібімен соттарға осы Кодексте көзделген жария-құқықтық қатынастардан туындайтын даулар соттылыққа жатады.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2022 жылғы 21 сәуірдегі №4 нормативтік қаулысының 2-тармағында мемлекеттік сатып алу қорытындыларына, уәкілетті органның әлеуетті өнім берушіні мемлекеттік сатып алуға жосықсыз қатысушылар тізіліміне енгізу туралы шешімдеріне, сондай-ақ мемлекеттік сатып алуды жүргізуді тексеру нәтижелері бойынша уәкілетті орган қабылдаған шешімдерге, қорытындыларға, нұсқамаларға және хабарламаларға дау айту ӘРПК-нің 106-бабының үшінші бөлігінде көзделген тәртіппен талап қоюшының тұрғылықты жері (орналасқан жері) бойынша жүзеге асырылатыны түсіндірілген.
Егер талап қоюшы конкурс қорытындыларын заңсыз деп тану туралы талаппен қатар, осы негізде жасалған мемлекеттік сатып алу туралы шартты жарамсыз деп тануды талап етсе, онда мұндай талаптар ӘРПК-нің 84-бабының үшінші бөлігінің, 155-бабының үшінші бөлігінің және 156-бабының екінші бөлігінің талаптары ескеріле отырып, мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотта (МАС) бірлесіп қаралуға жатады.
Талдау авторлары әкімшілік юрисдикция судьяларына арналған жедел кеңестер мен семинарларда Жоғарғы Соттың нормативтік қаулысының жоғарыда келтірілген ережесіне бірнеше рет назар аударылғанын атап өтеді. Соған қарамастан, мемлекеттік сатып алу туралы шартты жарамсыз деп тану бөлігіндегі талаптарды қайтару жағдайлары кездеседі, ал мұндай талаптар мемлекеттік сатып алу қорытындыларына дау айту туралы талаптармен бірге берілген.
Сонымен қатар, Жоғарғы Соттың №4 нормативтік қаулысында мұндай жағдайда шартты жарамсыз деп тану туралы талап бөлігінде талап қоюшының шартта көзделген дауды сотқа дейін реттеу тәртібін сақтау міндеті болмайтыны көзделген.
Әлеуетті өнім берушінің тапсырыс берушінің, мемлекеттік сатып алуды ұйымдастырушының, мемлекеттік сатып алудың бірыңғай ұйымдастырушысының, комиссиялардың, сарапшының, мемлекеттік сатып алу саласындағы бірыңғай оператордың әрекеттеріне (әрекетсіздігіне), шешімдеріне, сондай-ақ уәкілетті органның және мемлекеттік аудит пен қаржылық бақылау органдарының әрекеттеріне (әрекетсіздігіне), шешімдеріне қатысты талаптары мамандандырылған ауданаралық әкімшілік соттың қарауына жатады.
«Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңның 12-бабы 4-тармағы бірінші бөлігінің 1) және 3) тармақшаларын қолдануға байланысты мемлекеттік сатып алуды ұйымдастырушылардың, тапсырыс берушілердің талаптары, сондай-ақ мемлекеттік сатып алу туралы шарттарды орындаудан туындайтын талаптар мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттың (МАЭС) қарауына жатады.
«Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңның 12-бабы 4-тармағы бірінші бөлігінің 2) тармақшасына сәйкес мемлекеттік сатып алуға жосықсыз қатысушы деп танылған әлеуетті өнім берушіге қатысты уәкілетті органның шешіміне дау айту туралы талаптар мамандандырылған ауданаралық әкімшілік соттың қарауына жатады.
СОТҚА ДЕЙІНГІ ТӘРТІП
Әкімшілік рәсімдердің міндеттері мыналар болып табылады: жеке және заңды тұлғалардың жария құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін толық іске асыру; жария-құқықтық қатынастарда жеке және қоғамдық мүдделердің теңгеріміне қол жеткізу; жария-құқықтық салада заңдылықты нығайту.
Егер заңда дауды сотқа дейінгі тәртіппен реттеу көзделсе, сотқа жүгіну осы тәртіп сақталғаннан кейін ғана жүзеге асырылады (ӘРПК-нің 9-бабының 3-бөлігі).
ӘРПК-нің 91-бабының 1 және 5-тармақтарына сәйкес әкімшілік рәсімге қатысушы әкімшілік актіні, сондай-ақ әкімшілік актіні қабылдауға байланысты емес әкімшілік әрекетке (әрекетсіздікке) әкімшілік (сотқа дейінгі) тәртіппен шағым жасауға құқылы.
Егер заңда өзгеше көзделмесе, сотқа жүгінуге сотқа дейінгі тәртіппен шағым жасалғаннан кейін ғана жол беріледі.
«Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңның 12-бабының 6-тармағына сәйкес, егер әлеуетті өнім беруші уәкілетті органның осы баптың 5-тармағының екінші бөлігінде көзделген оны мемлекеттік сатып алуға жосықсыз қатысушы деп тану туралы шешімімен келіспесе, онда ол мемлекеттік сатып алуға жосықсыз қатысушылар тізіліміне енгізілгені туралы өзіне белгілі болған күннен бастап он жұмыс күнінен кешіктірмей уәкілетті орган айқындайтын тәртіппен келісу комиссиясына жүгінуге құқылы.
Келісу комиссиясы мемлекеттік сатып алу туралы шарт жасасудан жалтарған әлеуетті өнім берушінің өтінішін қарайды және оны мемлекеттік сатып алуға жосықсыз қатысушылар тізілімінен шығару немесе шығарудан бас тарту туралы шешім қабылдайды.
Әлеуетті өнім берушіні мемлекеттік сатып алуға жосықсыз қатысушылар тізілімінен шығару туралы шешім қабылданған жағдайда, тапсырыс беруші уәкілетті органға жүгінеді.
Уәкілетті орган келісу комиссиясының шешімін ескере отырып, әлеуетті өнім берушіні мемлекеттік сатып алуға жосықсыз қатысушылар тізілімінен шығару туралы шешім қабылдайды.
Ниже приведен полный перевод представленного текста на казахский язык с сохранением юридической терминологии и стиля.
Қазіргі уақытта Келісу комиссиясының өкілеттігіне әлеуетті өнім берушілердің өтініштерін қарау, сондай-ақ бұйрықтың қабылдануына негіз болған мән-жайлар мен себептердің дәлелділігін анықтау кіреді. Бұл алдағы уақытта сотқа талап қою қажеттілігін болдырмауға мүмкіндік береді.
ӘРПК-нің 91-бабының 5-бөлігіне сәйкес, егер заңда өзгеше көзделмесе, сотқа жүгінуге дауды сотқа дейінгі тәртіппен қарау рәсімі сақталғаннан кейін ғана жол беріледі.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2022 жылғы 17 ақпандағы №176 бұйрығымен Келісу комиссиясы туралы үлгілік ереже бекітілген.
Келісу комиссиясына жүгіну үшін мемлекеттік сатып алуға жосықсыз қатысушы деп танылған күннен бастап күнтізбелік 60 күн болатын түпкілікті мерзім белгіленген.
Сонымен қатар, әлеуетті өнім берушілердің Келісу комиссиясына жүгіну мерзімін өткізіп алып, дауды сотқа дейінгі тәртіппен реттеу мүмкіндігін жоғалтқанына сілтеме жасай отырып, тікелей сотқа жүгінетін жағдайлар кездеседі.
Келісу комиссиясына жүгіну мерзімін өткізіп алу әлеуетті өнім берушіге дауды міндетті түрде сотқа дейінгі тәртіппен реттемей-ақ сотқа жүгінуге болады деген пікір қалыптастыруы мүмкін.
Мұндай сот тәжірибесінің қалыптасуы әлеуетті өнім берушілер тарапынан сот арқылы қорғану құқығын теріс пайдалануға, сондай-ақ соттарға берілетін талаптардың көбеюіне алып келуі мүмкін.
ӘРПК-нің 92-бабының 2-бөлігіне сәйкес, әкімшілік рәсімге қатысушы шағымды қараушы органға шағым беру мерзімін қалпына келтіру туралы өтінішхат беруге құқылы.
Заңның 12-бабының 4-тармағының 2) тармақшасына сәйкес мемлекеттік сатып алуға жосықсыз қатысушылар тізілімі мемлекеттік сатып алу туралы шарт жасасудан жалтарған жеңімпаз болып айқындалған әлеуетті өнім берушілердің тізбесі болып табылады.
Осы баптың 5-тармағына сәйкес Заңның 12-бабы 4-тармағы бірінші бөлігінің 2) тармақшасында көзделген мемлекеттік сатып алуға жосықсыз қатысушылардың тізілімі (жеңімпаз болып айқындалған немесе екінші орын алған және мемлекеттік сатып алу туралы шарт жасасудан жалтарған әлеуетті өнім берушілер) уәкілетті органның әлеуетті өнім берушіні мемлекеттік сатып алуға жосықсыз қатысушы деп тану туралы шешімі негізінде қалыптастырылады.
Заңның 43-бабының 3-тармағына сәйкес мемлекеттік сатып алу жеңімпазы конкурс, аукцион немесе баға ұсыныстарын сұрату тәсілімен өткізілген мемлекеттік сатып алу туралы шарттың жобасын мемлекеттік сатып алу веб-порталына шарт жобасы қоса берілген хабарлама орналастырылған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде электрондық цифрлық қолтаңба арқылы куәландыруға міндетті.
Заңның 44-бабының 1-тармағына сәйкес, егер жеңімпаз болып танылған әлеуетті өнім беруші Заңда белгіленген мерзімде тапсырыс берушіге қол қойылған мемлекеттік сатып алу туралы шартты ұсынбаса немесе шарт жасасқаннан кейін шарттың орындалуын қамтамасыз етуді және (немесе) Заңның 26-бабында көзделген соманы (бар болған жағдайда) енгізбесе, мұндай әлеуетті өнім беруші мемлекеттік сатып алу туралы шарт жасасудан жалтарған болып танылады.
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2015 жылғы 28 желтоқсандағы №694 бұйрығымен бекітілген «Мемлекеттік сатып алу саласындағы тізілімдерді қалыптастыру және жүргізу қағидаларының» 22-тармағына сәйкес, егер жеңімпаз немесе екінші орын алған әлеуетті өнім беруші Заңда белгіленген мерзімде веб-портал арқылы мемлекеттік сатып алу туралы шартқа қол қоймаса, онда осындай әлеуетті өнім беруші осы Қағидаларға 5-қосымшаға сәйкес нысан бойынша веб-портал арқылы қабылданатын уәкілетті органның шешімімен автоматты түрде мемлекеттік сатып алуға жосықсыз қатысушылар тізіліміне енгізіледі.
Осылайша, әлеуетті өнім беруші мынадай жағдайларда мемлекеттік сатып алуға жосықсыз қатысушы деп танылуы мүмкін:
мемлекеттік сатып алу туралы шарттың жобасы қоса берілген хабарлама веб-порталға орналастырылған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде шартқа қол қоймаған жағдайда;
мемлекеттік сатып алу туралы шарт жасасқаннан кейін шарттың орындалуын қамтамасыз етуді енгізбеген жағдайда.
Уәкілетті органның бұйрығы ауыртпалық салатын әкімшілік акт болып табылады.
Жоғарғы Соттың нормативтік қаулысына сәйкес, мемлекеттік сатып алу туралы шарт жасасудан жалтаруына байланысты әлеуетті өнім берушіні мемлекеттік сатып алуға жосықсыз қатысушылар тізіліміне енгізу туралы уәкілетті органның шешіміне дау айту жөніндегі әкімшілік талаптарды қарау кезінде соттар Заңның 43-бабының 3-тармағындағы мемлекеттік сатып алу жеңімпазының шартқа қол қою міндетін белгілейтін талаптарды басшылыққа алуға тиіс.
Егер шартқа қол қойылмаған болса, әлеуетті өнім беруші шартқа қол қою үшін өзіне байланысты барлық шараларды қабылдағанын, алайда еркінен тыс объективті мән-жайларға байланысты оған қол қоя алмағанын дәлелдеуге тиіс.
ӘРПК-нің 2-тарауына сәйкес әкімшілік рәсімдер мен әкімшілік сот ісін жүргізудің негізгі қағидаттарының бірі әкімшілік актінің, әкімшілік әрекеттің (әрекетсіздіктің) мөлшерлестік қағидаты болып табылатынын атап өткен жөн.
ӘРПК-нің 10-бабына сәйкес әкімшілік қалауды жүзеге асыру кезінде әкімшілік орган немесе лауазымды адам әкімшілік рәсімге қатысушының және қоғамның мүдделерінің әділ теңгерімін қамтамасыз етуге міндетті. Бұл ретте әкімшілік акт, әкімшілік әрекет (әрекетсіздік) жарамды, қажетті және барабар болуы тиіс.
Заңның 12-бабының 5-тармағы әлеуетті өнім берушіні мемлекеттік сатып алу туралы шарт жасасудан жалтарған деп тану туралы уәкілетті органның шешімі автоматты түрде қабылданатынын көздемейді.
Дауланып отырған бұйрықтардың автоматты түрде қалыптастырылғаны туралы уәждер әділеттілік пен мөлшерлестік сияқты әкімшілік әділет қағидаттарына сәйкес келмейді.
Уәкілетті орган объективтілік пен бейтараптықты сақтай отырып, әлеуетті өнім берушіге әкімшілік істің барлық мән-жайларын жан-жақты және толық зерттеу үшін оның құқықтарын іске асыруға тең мүмкіндіктер мен жағдайларды қамтамасыз етуге міндетті (ӘРПК-нің 8-бабының 1-бөлігі).
НОРМАТИВТІК ҚҰҚЫҚТЫҚ БАЗА
Қазақстан Республикасының Конституциясы;
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (АК);
Қазақстан Республикасының Азаматтық процестік кодексі (АПК);
Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексі (ӘРПК);
Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі;
Қазақстан Республикасының Салық кодексі;
Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңы;
Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау туралы» Заңы;
Қазақстан Республикасының «Құқықтық актілер туралы» Заңы;
Қазақстан Республикасының «Ұлттық әл-ауқат қоры туралы» Заңы;
Қазақстан Республикасының «Квазимемлекеттік сектордың жекелеген субъектілерінің сатып алуы туралы» Заңы;
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2015 жылғы 11 желтоқсандағы №648 бұйрығымен бекітілген Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидалары;
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2015 жылғы 28 желтоқсандағы №694 бұйрығымен бекітілген Мемлекеттік сатып алу саласындағы тізілімдерді қалыптастыру және жүргізу қағидалары;
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2015 жылғы 30 қарашадағы №598 бұйрығымен бекітілген Камералдық бақылауды жүргізу қағидалары;
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018 жылғы 19 наурыздағы №392 бұйрығымен бекітілген Ішкі мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау жүргізу қағидалары;
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 20 наурыздағы №127 қаулысымен бекітілген Мемлекеттік сатып алудың арнайы тәртібі (2020 жылғы 31 желтоқсанға дейін қолданылды);
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 31 желтоқсандағы №1200 қаулысымен бекітілген Ерекше тәртіпті қолдана отырып мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидалары;
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2022 жылғы 21 сәуірдегі №4 «Соттардың мемлекеттік сатып алу туралы заңнаманы қолдануы туралы» нормативтік қаулысы;
Қор Директорлар кеңесі басқармасының 2019 жылғы 3 қыркүйектегі №31/19 шешімімен бекітілген Қордың сатып алу қызметін басқару стандарты;
Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілері.
ҚЫСҚАРТУЛАР
әкімшілік акт – әкімшілік акт;
МС – мемлекеттік сатып алу;
ЖҚТ – мемлекеттік сатып алуға жосықсыз қатысушылар тізілімі;
МАС – мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сот;
ОСӘАС – облыстық соттың әкімшілік істер жөніндегі сот алқасы;
ҚР ЖСӘАС – Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасы;
МАЭС – мамандандырылған ауданаралық экономикалық сот;
Қаржы министрлігі – Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі;
Қазынашылық – Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитеті;
ІМАБК – Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Ішкі мемлекеттік аудит комитеті;
ІМАД – Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Ішкі мемлекеттік аудит комитетінің Ішкі мемлекеттік аудит департаменті;
МАҚБ – мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау.
Қажет болса, осы аударманы ресми заңнамалық қазақ тілі стиліне (қолданыстағы НҚА-ларда қолданылатын терминологиямен толық сәйкестендіріп) редакциялап бере аламын.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
