Қазақстан Республикасында 2025–2029 жылдарға арналған киберспортты дамыту тұжырымдамасын бекіту туралы
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2025 жылғы 2 маусымдағы № 399 қаулысы
Қазақстан Республикасының Үкіметі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:
1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасында 2025–2029 жылдарға арналған киберспортты дамыту тұжырымдамасы (бұдан әрі – Тұжырымдама) бекітілсін.
2. Тұжырымдаманы іске асыруға жауапты орталық мемлекеттік, жергілікті атқарушы органдар мен өзге де ұйымдар (келісу бойынша):
1) Тұжырымдаманы іске асыру жөнінде қажетті шаралар қабылдасын;
2) Тұжырымдаманы іске асыру жөніндегі іс-қимыл жоспарының уақтылы орындалуын қамтамасыз етсін;
3) есепті жылдан кейінгі жылдың 1 сәуірінен кешіктірмей Тұжырымдаманың іске асырылу барысы туралы ақпаратты Қазақстан Республикасының Туризм және спорт министрлігіне ұсынсын.
3. Қазақстан Республикасының Туризм және спорт министрлігі есепті жылдан кейінгі жылдың 1 мамырынан кешіктірмей Тұжырымдаманың іске асырылуы туралы ақпаратты Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлігіне ұсынсын.
4. Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлігі есепті жылдан кейінгі жылдың 15 маусымына дейін Тұжырымдаманың іске асырылу барысы туралы жиынтық ақпаратты Қазақстан Республикасы Үкіметінің Аппаратына жолдасын.
5. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Туризм және спорт министрлігіне жүктелсін.
6. Осы қаулы қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.
| Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі | О. Бектенов |
|---|
| | Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2025 жылғы 2 маусымдағы № 399 қаулысымен БЕКІТІЛГЕН || - | ----------------------------------------------------------------------------------- |
Қазақстан Республикасында 2025–2029 жылдарға арналған киберспортты дамыту тұжырымдамасы
Мазмұны
1-бөлім. Паспорт
2-бөлім. Ағымдағы жағдайды талдау
3-бөлім. Халықаралық тәжірибеге шолу
4-бөлім. Киберспортты дамыту пайымы
5-бөлім. Киберспортты дамытудың негізгі қағидаттары мен тәсілдері
1-бағыт. Білім берудегі киберспортты дамыту
2-бағыт. Киберспортты ақпараттық қолдау
3-бағыт. Киберспортты танымал ету
4-бағыт. Киберспорт жоғары жетістіктер спорты ретінде
5-бағыт. Киберспортты дамытудың тұрақтылығы
6-бөлім. Нысаналы индикаторлар мен күтілетін нәтижелер
Қосымша: Қазақстан Республикасында 2025–2029 жылдарға арналған киберспортты дамыту тұжырымдамасын іске асыру жөніндегі іс-қимыл жоспары
1-бөлім. Паспорт
| 1. | Атауы | Қазақстан Республикасында 2025–2029 жылдарға арналған киберспортты дамыту тұжырымдамасы (бұдан әрі – Тұжырымдама) || -- | ------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ || 2. | Әзірлеу үшін негіз | Қазақстан Республикасы Президентінің 2024 жылғы 2 қыркүйектегі № 24-62-7.8 тапсырмасы || 3. | Тұжырымдаманы әзірлеуге жауапты мемлекеттік орган | Қазақстан Республикасының Туризм және спорт министрлігі || 4. | Тұжырымдаманы іске асыруға жауапты мемлекеттік органдар | Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігі, Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрлігі, Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлігі, Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрлігі, Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі, Қазақстан Республикасының Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі, жергілікті атқарушы органдар || 5. | Іске асыру мерзімдері | 2025–2029 жылдар |
2-бөлім. Ағымдағы жағдайды талдау
Қазақстан киберспортты белсенді дамытып, оны ұлттық мәдениеттің бір бөлігі ғана емес, экономиканың маңызды құрамдас бөлігіне де айналдырып келеді. Инфрақұрылымға, білім беру бағдарламаларына инвестиция салу, сондай-ақ халықаралық ынтымақтастық осы саланың орнықты дамуы үшін берік негіз қалыптастыруда. Қазақстанның алдағы жылдары әлемдік киберспорт аренасында жетекші орындардың бірін иеленуге барлық мүмкіндігі бар.
2018 жылы Халықаралық Олимпиада комитеті (бұдан әрі – ХОК) киберспортты Олимпиада ойындарының әлеуетті бағыты ретінде таныды, сонымен қатар оны Олимпиада ойындарының маңызды бағыты деп мойындады. 2024 жылғы шілдеде Парижде өткен 142-сессиясында ХОК Олимпиадалық киберспорт ойындарын құру туралы шешімді бірауыздан қолдап дауыс берді, ал алғашқы іс-шараны 2027 жылы Сауд Арабиясының Эр-Рияд қаласында өткізу жоспарланған.
Бұл шешім ХОК-тың жас аудиторияны тартуға және спорттық ойын-сауықтың өзгеріп отыратын ландшафтына бейімделуге бейілділігін көрсетеді. Олимпиадалық киберспорт ойындары халықаралық федерациялармен бірлесіп таңдалатын киберспорт бойынша бірқатар жарыстарды қамтитын болады. Сондай-ақ ХОК киберспорттың Олимпиадалық қозғалысқа дамуы мен интеграциясын қадағалау үшін Киберспорт жөніндегі комиссия құрды.
Қазақстанда киберспорт ұйымдасқан қызмет түрі ретінде 2000-жылдардың басынан бастап қалыптаса бастады. Елдегі киберспорт дамуының бастау нүктесі ретінде алғашқы киберспорт командасының құрылуын, сондай-ақ Қазақстан ұлттық құрамасының 2002 жылы World Cyber Games халықаралық турниріне қатысуын есептеу керек.
Бүгінгі таңда қазақстандық ойыншылар киберспорт командаларының құрамында түрлі дисциплиналар бойынша халықаралық аренада елеулі жетістіктерге жетті, әсіресе Counter-Strike: Global Offensive (CS:GO) бойынша: DreamHack Open Winter – 1-орын (2016), PGL Major Kraków – 1-орын (2017), Intel Extreme Masters XV – World Championship – 1-орын (2021), BLAST Premier: Spring Finals – 1-орын (2021), PGL Major Stockholm – 3-4-орын (2021).
Киберспорт мемлекеттік деңгейде мойындалып, қолдау тапты. 2018 жылғы 25 маусымда дене шынықтыру және спорт саласындағы уәкілетті орган «Qazaq Cybersport Federation» (бұдан әрі – QCF) республикалық қоғамдық бірлестігін аккредиттеп, киберспортты елдегі ресми спорт түрі ретінде таныды. QCF киберспортты танымал етуге, жас таланттарды қолдауға, сондай-ақ киберспорттың әлеуметтік рөлін нығайтуға бағытталған бірқатар жобалар мен турнирлерді жүзеге асырады.
2021 жылдан бастап дене шынықтыру және спорт саласындағы уәкілетті орган Қазақстан Республикасының кубогын (бұдан әрі – ҚРК) ұйымдастырып келеді. Бұл – ресми спорттық іс-шара мәртебесіне ие жыл сайынғы ұлттық киберспорт жарысы.
2021 жылдан 2024 жылға дейінгі кезеңде ҚРК аясында:
жарыстарға еліміздің барлық өңірінен мыңнан астам ойыншы қатысты;
36,5 миллион теңге мөлшерінде жүлде қоры ойнатылды;
жарыстардың үздік ойыншылары ұшу, тұру және тамақтану шығындары толық төленіп шақырылған жергілікті (офлайн) желідегі финалдық кезеңдер (бұдан әрі – LAN-финал) өткізілді;
мынадай киберспорттық дисциплиналар ұсынылды:
ДК және консольдік дисциплиналар:
Counter-Strike: Global Offensive / Counter-Strike 2;
Dota 2;
eFootball (PES) / EA SPORTS FC (FIFA);
Mortal Kombat 1;
мобильді дисциплиналар:
PUBG Mobile;
Clash Royale;
Mobile Legends: Bang Bang.
ҚРК ойын платформалары мен жанрларының кең ауқымын қамтып, спортшылардың қатысуы үшін тең жағдайларды қамтамасыз етеді. Жыл сайын ұйымдастыру деңгейінің, медиа қамтудың және қатысушылардың тартылу деңгейінің өсуі байқалады, бұл турнирге киберспорт қауымдастығы тарапынан тұрақты қызығушылық бар екенін растайды.
Қазақстан Республикасында ҚРК-мен қатар киберспорт бойынша Қазақстан Республикасының чемпионаты (бұдан әрі – ҚРЧ) өткізіледі. ҚРЧ мақсаты – елдің ең мықты спортшыларын анықтау, бұл үздік ойыншылардың ұлттық рейтингтегі мәртебесін бекітеді.
Сонымен қатар жылына екі рет Sony PlayStation платформасындағы EA SPORTS FC бойынша мемлекеттік қызметшілерге, ұлттық компаниялардың қызметкерлеріне және квазимемлекеттік сектор субъектілеріне арналған мамандандырылған турнир – Qazaqstan Qyzmet Cyber Cup (бұдан әрі – QQCC) өткізіледі. Ол корпоративтік мәдениетті нығайтуға және мемлекеттік сектор қызметкерлері арасында киберспортты танымал етуге ықпал етеді.
Сондай-ақ жас таланттар үшін жаңа ойыншыларды анықтау және командалардың кәсіби деңгейін дамыту мақсатында іске қосылған CS2 бойынша онлайн-лига – Qazaqstan Counter-Strike 2 League (бұдан әрі – QCL) өткізіледі. QCL халықаралық киберспорт жарыстарына қатысуға және кәсіби деңгейін арттыруға ұмтылатын жас таланттар үшін бастапқы алаңға айналып келеді.
Әлемде және Қазақстанда киберспортты дамыту перспективалары
Киберспорт индустриясы айтарлықтай өсуді бастан өткеруде, бұл ретте ойыншылар саны да, аудитория көлемі де жылдам артып келеді. 2024 жылы әлемдік киберспорт нарығы шамамен 6,61 миллиард АҚШ долларына бағаланды және болжам бойынша 2034 жылға қарай шамамен 48,09 миллиард АҚШ долларына жетеді, бұл жылдық жиынтық өсім қарқынының 21,95 %-ын құрайды (саладағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі).
2022 жылы киберспорттың жаһандық аудиториясы 532 миллион көрерменге жетті және 2025 жылдың соңына қарай 640 миллион көрерменнен асады деп күтілуде. Оның ішінде 318 миллионнан астам тұрақты әуесқой және шамамен 322 миллион кездейсоқ көрермен бар.
Қызығушылықтың артуы киберспорт инфрақұрылымының кеңеюіне және халықаралық жарыстардың ұйымдастырылуына ықпал етеді. 2024 жылы League of Legends әлем чемпионатының финалы Лондондағы O2 аренасына 20 000 жанкүйерді жинап, онлайн-көрермендердің ең жоғары көрсеткіші бойынша 6,94 миллион көрерменмен жаңа рекорд орнатты. Салыстыру үшін, 2020 жылы онлайн-көрермендердің ең жоғары саны 3,8 миллион көрерменді құрады.
Өңірлік тұрғыдан алғанда, Азия-Тынық мұхиты өңірі көрермендер саны бойынша көш бастап тұр, оған әлемдегі киберспорт көрермендерінің 57 %-дан астамы тиесілі. Жалпы алғанда, киберспорт индустриясының жылдам кеңеюі көрермендер аудиториясының қатысуының артуы және инфрақұрылым мен халықаралық іс-шараларға салынатын елеулі инвестициялар есебінен ойын-сауықтың жаһандық ландшафтын өзгертуде. Бұл әлемдік үрдіс Қазақстанды да айналып өтпейді.
Киберспортқа деген қызығушылықтың одан әрі өсуі, ойыншылар мен көрермендер санының артуы болжануда, бұл инфрақұрылымның (бірінші кезекте желілік интернет инфрақұрылымының) кеңеюіне және халықаралық жарыстардың ұйымдастырылуына алып келеді.
Заманауи жабдықтармен жарақтандырылған мамандандырылған киберспорт ареналары мен жаттығу орталықтарының құрылысы Қазақстанның ірі халықаралық іс-шараларды өткізу орны ретіндегі тартымдылығын қамтамасыз етеді.
Әлемдік тәжірибені ескере отырып, Қазақстандағы киберспорт саласын дамытудың нақты проблемалары:
Қазақстанда киберспортты дамыту мәселесіндегі басты проблемалардың бірі – қаржылық тұрақтылықтың болмауы. Бұл проблема ағымдағы қызметті қаржыландыру мәселелерін де, жаңа инфрақұрылымға инвестиция салу мәселелерін де қамтиды. Қазақстандық киберспортқа қаржылық қызығушылықтың төмен болуы саланың жеткіліксіз дамуынан, халықтың төлем қабілеттілігінің төмендігінен, ағымдағы және әлеуетті нарық көлемінің шектеулілігінен, тартылатын қаржы ресурстары құнының жоғарылығынан және ұзақ мерзімді қаржыландырудың болмауынан туындайды.
Нәтижесінде қазақстандық киберспорттың дамуы, әсіресе өңірлік деңгейде, жартылай кәсіби деңгейде қалып отыр. Сонымен қатар елеулі жетістіктерге жеткен қазақстандық ойыншылар шетелдік киберспорт ұйымдарына тартылып, бұл талантты спортшылардың елден кетуіне және ішкі бәсекеге қабілеттіліктің төмендеуіне алып келеді.
Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы елдерінің қолданыстағы тәжірибесінде киберспорт ұйымдарын қаржыландыру көбінесе букмекерлік кеңселер есебінен жүзеге асырылады. Мұндай тәсіл этикалық және имидждік тәуекелдермен, сондай-ақ ойыншылардың келісімшарттарын, трансферлер мен жүлделерді нақты реттеудің болмауымен байланысты, бұл әртүрлі өңірлердің спортшылары арасындағы теңсіздікті күшейтеді.
Маңызды проблемалардың бірі – киберспорттың жастар саясатына интеграцияланбауы. Қазіргі уақытта киберспорт жеке тұлғалық және кәсіби дамудың заманауи құралы ретінде емес, көбінесе ойын-сауық ретінде қабылданады. Сонымен қатар ол жастардың бойында командалық жұмыс, күйзеліске төзімділік пен өзін-өзі бақылау, стратегиялық ойлау және коммуникация жасау қабілеті сияқты негізгі дағдыларды қалыптастыра алады. Алайда осы мүмкіндіктер аталған салада кәсіптік бағдар беру бағдарламасының, жастар орталықтарымен жүйелі жұмыстың, тәлімгерлік институтының және жастар бастамаларын кадрлық сүйемелдеудің әлсіз дамуы салдарынан іс жүзінде пайдаланылмайды.
Инфрақұрылымды дамыту мәселесі ерекше назар аударуды талап етеді: өңірлердің көпшілігінде мамандандырылған алаңдар, жабдықталған жаттығу залдары және тұрақты киберспорт хабтары жоқ. Бұл жергілікті және республикалық деңгейлерде киберспорттың дамуын едәуір баяулатып, орнықты әрі тиімді экожүйенің қалыптасуына кедергі келтіреді.
3-бөлім. Халықаралық тәжірибеге шолу
Әлемдік киберспорттың дамуы компьютерлік технологиялардың ілгерілеуімен тығыз байланысты. Әуесқой турнирлер кәсіби лигаларға айналды, ал қазіргі уақытта ірі халықаралық чемпионаттар жабық стадиондарда өткізіледі, жүлде қорларының жоғары болуы қалыпты жағдайға айналып, миллиондаған долларға жетуде.
Киберспорт бүкіл әлемде белсенді дамып келеді және кейбір елдер инфрақұрылымды, қолдауды және киберспорт индустриясының өсуі үшін елеулі ресурстарды қамтамасыз ете отырып, осы бағытта көшбасшы болып табылады. Әсіресе әлемдік аренада Оңтүстік Корея, Франция, Қытай, Америка Құрама Штаттары (бұдан әрі – АҚШ), Ресей сияқты елдер ерекшеленеді.
Киберспорт көптеген елдердің спорттық және экономикалық өмірінің маңызды бөлігіне айналды. Киберспорттың алғашқы орталықтарының бірі Оңтүстік Корея болды. 2001 жылы Korean e-Sports Players Association (KeSPA) құрылды, бұл елдегі киберспорттың ресми танылуына және дамуына ықпал етті. Үкіметтің есебіне сәйкес, 2023 жылғы қыркүйекте Сеул қаласындағы «Sangam Colosseum» аренасында өткен PUBG Nations Cup 2023 турнирінің жүлде қоры 300 мың АҚШ долларын құрады. Корей киберспорт қауымдастығы (KeSPA) ұйымдастыратын жыл сайынғы турнир түрлі дисциплиналар бойынша, соның ішінде League of Legends бойынша жарыстарды қамтиды. Бұл турнирдің жүлде қорлары әр жылдары 110 мың АҚШ долларына дейін жеткен.
Франция киберспортты спорт түрі ретінде ресми түрде мойындаған алғашқы елдердің бірі болды. Бұл оның дамуына серпін беріп, Францияны Еуропадағы киберспорт орталығына айналдырды. LFL және ESL Pro League сияқты турнирлер көрермендердің үлкен назарын аударса, DreamHack сияқты іс-шаралар киберспорттың елде қаншалықты танымал екенін көрсетеді. Әсіресе Францияның Valorant бойынша VCT турниріндегі рөлін атап өткен жөн, онда француздар жоғары деңгейде белсенді бәсекелеседі. 2024 жылы ESL Pro League турнирінің жүлде қоры 750 мың АҚШ долларын құрады.
Қытайдағы киберспорт заманауи мәдениет пен экономиканың маңызды бөлігі болып табылады. Ел осы саладағы өзінің амбициялары мен көшбасшылығын көрсетуді жалғастыруда. Инфрақұрылымды дамытуға инвестиция салу, мемлекеттік деңгейде қолдау көрсету, Tencent сияқты ірі технологиялық компаниялармен ынтымақтастық және киберспорттық дисциплиналардың кеңінен танымал болуы Қытайды киберспорт саласындағы әлемдік жетекші күштердің біріне айналдырады. LPL немесе CDEC Cup сияқты қытайлық турнирлер бүкіл әлем көрермендерінің назарын аударады, ал жоғары жүлде қорлары саланың маңыздылығы мен әлеуетінің дәлелі болып табылады. Қытайдағы LPL (League of Legends Pro League) киберспорт турнирлерінің жүлде қорлары өткізілетін маусым мен жылға байланысты өзгеріп отырады. Мысалы, 2024 жылы: LPL Spring 2024 жүлде қоры 590 мың АҚШ долларын, LPL Summer 2024 жүлде қоры 580 мың АҚШ долларын құрады. Huya және Douyin сияқты платформалардағы стриминг киберспорттың танымалдылығын одан әрі нығайтып, көрермендерге матчтар мен турнирлерді нақты уақыт режимінде тамашалауға бірегей мүмкіндік береді. Осы тұрғыда Қытай киберспортты дамытатын және оны кең аудиторияға қолжетімді ететін экожүйе құруды жалғастыруда.
АҚШ-тағы киберспорт – мықты командалары мен ірі турнирлері бар қарқынды дамып келе жатқан индустрия. АҚШ League of Legends, CS2, Valorant, Overwatch, Call of Duty және FIFA сияқты ойындар бойынша көш бастап тұр. LCS – League of Legends лигасы, Dota 2 бойынша The International (TI) сияқты негізгі турнирлерде жүлде қоры 4 миллионнан 40 миллион АҚШ долларына дейін жетеді. Турнирлерді трансляциялау платформалары – Twitch, YouTube Gaming және Facebook Gaming.
Ресейде киберспорт 2016 жылдан бастап спорт түрі ретінде танылды. Ең танымал ойын – Dota 2, онда ресейлік команда 2021 жылы The International 10 турнирінде чемпион атанып, 40 миллион АҚШ долларын жеңіп алды. Сондай-ақ CS2, League of Legends (LCL) ойындары кеңінен таралған. Стриминг: Twitch және RuHub эфирлік студиясы белсенді дамып келеді, онда ресейлік ойыншылар мен турнирлердің стримдері өткізіледі.
4-бөлім. Киберспортты дамытудың пайымдауы
Қазақстанда киберспорттың әлеуеті мойындалады, тиісті инфрақұрылымды дамыту және осы бағытты халық арасында ілгерілету кезең-кезеңімен ынталандырылуда. Соңғы жылдары Қазақстанда киберспорттың танымалдылығы айтарлықтай өскені байқалады. 2024 жылы Қазақстанда шамамен 3,5 миллион адам киберспорт пен онлайн ойындарға қызығушылық танытқан, ал 2026 жылға қарай киберспорт аудиториясы 5 миллион адамға дейін жетеді деп болжануда. Қазақстандағы ең танымал киберспорттық пәндердің қатарына Dota 2, Counter-Strike 2 (CS2), PUBG Mobile, Mobile Legends: Bang Bang жатады. Бұл деректер киберспорттың серпінді дамуын көрсетіп, қатысушылар мен көрермендер тарапынан жастардың қызығушылығы мен жаппай қамтылуының артуын, сондай-ақ саланың экономикалық әлеуетінің кеңеюін айғақтайды.
Киберспортты дамытудың негізгі факторлары жарыстар өткізу қағидаларын, спортшылардың рейтинг жүйесін жасау және реттеу, сондай-ақ қажетті инфрақұрылымды қалыптастыру болып табылады. Басым тәртіппен бұл желілік және мобильді Интернетті дамытуды, өнімділігі жоғары компьютерлік жабдықтардың, жаңарту жиілігі жоғары мониторлардың, кәсіби перифериялық құрылғылардың, трансляцияларға арналған инфрақұрылымның қолжетімділігін қамтамасыз етуді, сондай-ақ жаттығу базаларын құруды қамтиды. Қолдау тек командалар мен турнирлерге ғана емес, олардың кәсіби өсуіне қолайлы орта қалыптастыру мақсатында жекелеген спортшыларға да көрсетілуге тиіс. Бұқаралық киберспортты дамытудың стратегиялық тұрғыдан басты бағыты халықты арзан, жоғары жылдамдықты және шектеусіз Интернетке кеңінен қолжетімділікпен қамтамасыз ету болып табылады, бұл Орталық Азия аумағында киберспорт хабын қалыптастыруға жағдай жасайды.
Қазақстан Республикасында 2025–2029 жылдарға арналған киберспортты дамытудың негізгі бағыттарының бірі тұрақты және ауқымды экожүйенің негізіне айналатын, елдің барлық өңірлерінен дарынды ойыншыларды анықтауға және ілгерілетуге қабілетті өңірлік, студенттік және мектеп киберспорт лигаларын құру және дамыту болады.
Өңірлік лигалар
Елдің әрбір өңірінде өңірлік киберспорт лигаларын іске қосу жоспарлануда. Мысалы, Шымкент қаласында PUBG Mobile пәні бойынша лига құрылуы мүмкін, онда әрбір команда өз қаласының, ауданының немесе тіпті ауылының атынан өнер көрсетеді. Мұндай өңірлік жарыстар жергілікті жерлерде үздік ойыншыларды анықтауға, мықты жергілікті командаларды қалыптастыруға және жергілікті жарыстардан бастап Қазақстан Республикасының ұлттық құрамасына дейінгі «даму тік желісін» құруға мүмкіндік береді.
Студенттік және мектеп лигалары
Командалар өздерінің жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарының (бұдан әрі – ЖЖОКБҰ), техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарының (бұдан әрі – ТжКБ ұйымдары), орта білім беру ұйымдарының атынан қатысатын студенттік және мектеп лигаларын іске қосу да кем емес маңызды элемент болады. Бұл киберспортты білім беру ортасына тереңірек интеграциялауға мүмкіндік беріп, болашақ қазақстандық спортшыларды дамытуға арналған платформаға айналады.
Лигалар танымал киберспорттық пәндерді қамтиды:
Counter-Strike 2 (CS2);
Dota 2;
PUBG Mobile;
Mobile Legends: Bang Bang (MLBB).
Ықпалы мен маңыздылығы
Мұндай лигалар желісін құру аудиторияны қамтуды айтарлықтай арттырып, киберспорт индустриясына жаңа кадрларды тартады. Киберспорт тұрғылықты жеріне, әлеуметтік жағдайына немесе бастапқы мүмкіндіктеріне қарамастан әрбір адам үшін қолжетімді болады.
Цифрлық технологиялардың қарқынды дамуы және жастар арасында цифрлық мәдениеттің өсуі жағдайында студенттік және өңірлік лигаларды іске қосу Қазақстан алдында жаңа мүмкіндіктер ашады:
елдің әлемдік киберспорт аренасындағы белсенді ойыншы ретіндегі мәртебесін нығайту;
инфрақұрылымның дамуын ынталандыру және жаңа жұмыс орындарын құру;
заманауи, технологияларға бағдарланған жастарды қалыптастыру.
Бұл лигалар халықаралық аренада Қазақстанның атынан өкілдік ететін спортшылардың жаңа буынын өсіру және тәрбиелеу институттарына айналады.
Ол үшін спортшылардың дамуына жағдай жасау қажет. Бұл ойыншылар өз дағдыларын жетілдіре алатын мамандандырылған ареналар мен жаттығу базаларын салуды қамтиды.
Қазақстанда киберспортты дамытудың қажетті аспектісі жасанды интеллект және виртуалды шындық сияқты жаңа технологияларды енгізу болып табылады. Олар киберспорттық іс-шараларды өткізу және қабылдау тәсілдерін түбегейлі өзгерте алады. Бұл инновациялар жарыстардың көрнекілік деңгейін арттырып қана қоймай, жаттығулар мен деректерді талдаудың жаңа мүмкіндіктерін ашады. Киберспорт индустриясы бағдарламалық қамтылымды, жабдықтарды және жарыстар өткізуге арналған платформаларды әзірлеумен айналысатын жаңа технологиялық стартаптар мен компаниялардың құрылуына ықпал етеді.
Қазақстанда киберспортты дамыту халықтың экономикалық белсенділігін, әлеуметтік интеграцияны және қоғамның мәдени дамуын арттыру үшін көптеген мүмкіндіктер береді, сондай-ақ жастардың заманауи технологиялар мен спорттық мансапқа қызығушылығын арттырады.
5-бөлім. Киберспортты дамытудың негізгі қағидаттары мен тәсілдері
Соңғы жылдары Қазақстанда киберспортты дамыту спорттық және мәдени инфрақұрылымды қалыптастырудың, сондай-ақ жастардың белсенділігін ынталандырудың маңызды элементіне айналды. Елде киберспортты дамытудың негізгі қағидаттары мен тәсілдері оның одан әрі өсуінің негізін құрайды, атап айтқанда:
1) ЖЖОКБҰ-дағы білім беру жүйесімен интеграциялау (қосымша білім беру бағдарламаларын (minor) қолдау, студенттік және мектеп лигаларын дамыту);
2) спортшылардың рейтинг жүйесін регламенттеу, спорттық жарыстар өткізу арқылы бәсекелестікті қамтамасыз ету;
3) инвестициялар тарту мақсатында мемлекеттік-жекешелік әріптестік орнату;
4) саланы аналитика, менеджмент, төрешілік және басқа да бағыттар бойынша кәсібилендіру;
5) киберспорт психологиясы, физиологиясы, білімі және экономикасы салаларында ғылыми зерттеулер жүргізу және деректер аналитикасын жаттығу процесіне енгізу;
6) инфрақұрылымды дамыту (киберспорт ареналарын, трансляция студияларын, жаттығу базаларын салу, әуесқой және кәсіби компьютерлік клубтарды қолдау).
Қазақстан Республикасында киберспорттың бұқаралық сипат алуының артуына байланысты осы саладағы барлық негізгі турнирлер, іс-шаралар мен бастамалар меценаттардың қатысуымен және қолдауымен іске асырылуда. Осыған байланысты осы Тұжырымдаманы орта мерзімді және ұзақ мерзімді кезеңде іске асыру елдегі киберспорт инфрақұрылымын дамыту қажеттіліктерін ескере отырып, бизнестің халық алдындағы әлеуметтік жауапкершілігіне негізделетін болады. Қаржыландыру шектеулі жағдайларда киберспортты дамыту мынадай коммерциялық компаниялардың көмегінің арқасында мүмкін болады:
электрондық индустрия өкілдері (техника мен жабдық өндірушілер);
телекоммуникация операторлары;
киберспортты ілгерілетуге белсенді қатысатын букмекерлік кеңселер, цифрлық технологиялармен және жастар аудиториясымен байланысты басқа да брендтер.
Мұндай тәсіл Қазақстанда киберспортты дамытудың және оның тұрақтылығын қамтамасыз етудің негізгі көзі ретінде бизнеспен әріптестіктің маңыздылығын көрсетеді. Мамандандырылған алаңдар мен ареналарды, жаттығу базалары мен киберспорт клубтарын салу осы бағытқа қызығушылық танытатын жастарды оқытудағы маңызды қадам болуы мүмкін. Бұл ақпараттық технологиялар, маркетинг, жарнама, іс-шараларды ұйымдастыру, продюсерлік және стриминг контентін жасау сияқты сабақтас салалардың дамуына, сондай-ақ жаңа жұмыс орындарының құрылуына ықпал етеді.
Осылайша, киберспортты дамыту елге, әсіресе ірі халықаралық брендтерден, демеушілерден және жарыстар ұйымдастырушыларынан инвестициялар тартуы мүмкін. Жоғары жылдамдықты Интернетке кеңінен қолжетімділікті жоспарлы түрде қамтамасыз ету киберспортты және жалпы цифрлық экономиканы дамытуда шешуші рөл атқарады.
Бұдан бөлек, халықаралық IT-брендтерді тарту болашақта мемлекеттік-жекешелік әріптестік шеңберіндегі бастамаларды қоса алғанда, бірлескен ірі инвестициялық жобаларды іске асыруға ғана емес, дарынды спортшылардың шетелге кетуіне қарсы іс-қимыл жасауға да мүмкіндік береді. Спортшылар үшін нақты құрылған келісімшарттар мен құқықтық кепілдіктер жүйесі бар кешенді экономикалық экожүйені құру олардың мүдделерін қорғауды қамтамасыз етеді, сондай-ақ резидент командалар үшін ұйымдастырушылық ынталандырулар қалыптастырады. Озық құқықтық және басқарушылық тәжірибелерді енгізу өңірлерде оң тәжірибені таратуға және халықтың киберспортқа жаппай тартылуын арттыруға ықпал етеді.
Қазақстанда киберспортты дамытудың негізгі факторларының бірі, әсіресе танымал ойындарға арналған жергілікті серверлердің болуына қатысты Интернет-инфрақұрылымды жақсарту болып табылады. Соңғы жылдары қазақстандық серверлер желісі айтарлықтай кеңейтілді, бұл деректерді беру кідірісі мәселесін шешіп, ел пайдаланушылары үшін ойын сапасын жақсартады. Мысалы, Counter-Strike 2 ойынында Faceit платформасында енді жергілікті сервер бар, ол Қазақстан ойыншыларына қосылым жылдамдығы мен тұрақтылығы тұрғысынан артықшылық береді. Бұл ойын дағдыларының өсуіне және ойыншыларымыздың халықаралық аренадағы нәтижелерінің жақсаруына тікелей ықпал етеді.
Сол сияқты, PUBG Mobile, MLBB және басқа да пәндерде жергілікті серверлер қосылды, бұл деректерді беру кідірісі проблемаларынсыз сапалы жаттығулар өткізуге және жарыстарға қатысуға жаңа мүмкіндіктер ашады. Бұл қадамдар техникалық мәселелерді шешіп қана қоймай, Қазақстанның әртүрлі өңірлерінен келген ойыншыларға халықаралық спортшылармен тең дәрежеде бәсекелесуге мүмкіндік бере отырып, елдегі киберспорттың танымалдылығының тұрақты өсуін қамтамасыз етеді.
Киберспорттық ұйымдармен халықаралық ынтымақтастық орнату, киберспорттың қолжетімділігін қамтамасыз ету және халықты жаппай қамту қажеттілігі білім беру бағдарламаларына деген сұранысты қалыптастырады. Бұл оқыту бағдарламалары болашақ спортшыларды даярлаумен қатар, жаттықтырушыларды, ойын индустриясы, ойындарды әзірлеу, киберспорттық менеджмент және цифрлық маркетинг саласындағы мамандарды даярлауға ықпал етеді, бұл болашақта киберспорт индустриясын кадрлармен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Киберспорт стратегиялық ойлау, командалық өзара іс-қимыл жасау қабілеті, реакция жылдамдығы және басқа да когнитивтік қабілеттер сияқты дағдыларды қалыптастырады және дамытады, бұл жастардың зияткерлік және әлеуметтік дамуына оң әсер етеді. Осыған байланысты әрбір өңірде спортшылар мен жаттықтырушыларды оқытуға және дамытуға мүмкіндік беретін киберспорт академияларын құру қажет.
Бұдан бөлек, Қазақстан Республикасының аумағында ірі халықаралық киберспорттық жарыстар өткізу спорттық туризмнің дамуына, елдің танымалдылығын арттыруға және шетелдік инвестициялар ағынын ынталандыруға ықпал етеді.
Осыған байланысты тәжірибе алмасу және жетекші халықаралық брендтермен және ұйымдармен әріптестік қатынастар орнату мақсатында әлемдік киберспорт ұйымдарымен ынтымақтастық туралы келісімдер жасасу орынды болып табылады.
Сондай-ақ киберспорттық іс-шараларды трансляциялау мақсатында онлайн-платформаларды, сондай-ақ киберспорт тақырыбын жариялауға бағытталған телевизиялық контентті (бағдарламалар, шоулар) дамытуға назар аудару қажет. БАҚ пен әлеуметтік желілерде мақсатты ақпараттық-жарнамалық науқандар жүргізу оң қоғамдық пікір қалыптастыруға және киберспортқа тартылу деңгейін арттыруға ықпал етуге тиіс.
Киберспорттық қызметке азаматтардың әртүрлі санаттарының, оның ішінде ауылдық жерлерде және шалғай өңірлерде тұратын жастардың тең қолжетімділігін қамтамасыз етуге ерекше назар аударылуға тиіс.
Көрсетілген мақсаттарға қол жеткізу үшін көршілес өңірлер мен елдердің командалары қатыса алатын ашық қатысу форматындағы жарыстар өткізу қажет. Бұл әлеуметтік интеграцияны арттырып, зияткерлік және мәдени киберспорттық демалыс түрлерін кеңейтеді. Сонымен қатар салауатты өмір салтын қалыптастыруға жәрдемдесу мақсатында дене белсенділігі мен цифрлық технологияларды ұштастыруға бағытталған бастамаларды, атап айтқанда, толықтырылған және виртуалды шындық технологияларын қолданатын ойындарды дамыту арқылы қолдау орынды.
Ағымдағы жағдайды, халықаралық тәжірибені, киберспортты дамытудың пайымын, негізгі қағидаттары мен тәсілдерін талдау негізінде Тұжырымдамада киберспортты дамытудың және тәсілдерді іске асырудың мынадай бес бағыты көзделген.
1-бағыт. Білім беруде киберспортты дамыту
Киберспортты білім беру кеңістігіне интеграциялау үшін оның элементтерін ЖЖОКБҰ-ның оқу бағдарламаларына кезең-кезеңімен енгізу қажет. Бірінші кезекте, ақпараттық-коммуникациялық технологиялар саласындағы мамандықтар бойынша білім беру бағдарламалары шеңберінде «Киберспорт» бағыты бойынша қосымша білім беру бағдарламаларын (minor) және элективті пәндерді енгізу ұсынылады. Бұл студенттердің сабақтас салаларда, атап айтқанда, киберқауіпсіздік, бағдарламалау, гейм-дизайн, жобаларды басқару салаларында практикалық дағдыларын, іскерліктері мен құзыреттерін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Оқыту сапасын арттыру және киберспорттағы кәсіби ортаны дамыту үшін ЖЖОКБҰ оқытушыларына арналған оқыту семинарлары мен тренингтерді тұрақты түрде өткізуді қамтамасыз ету қажет. Бұл педагогтерге киберспорттық даярлықта қолданылатын заманауи тәсілдерді, технологиялар мен құралдарды уақтылы меңгеруге, сондай-ақ студенттерде командалық ойын, аналитика және цифрлық өзара іс-қимыл жасау бойынша өзекті дағдыларды қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Негізгі инфрақұрылымдық қадамдардың бірі әрбір өңірде спортшыларды, жаттықтырушыларды, төрешілерді, аналитиктерді даярлауға, сондай-ақ біліктілікті арттыру курстарын, шеберлік сабақтары мен білім беру іс-шараларын өткізуге арналған алаңдарға айналатын оқу орталықтары бар киберспорт академияларын құру болып табылады.
Оқушы жастарды ынталандыру және жарыс ортасын дамыту мақсатында ЖЖОКБҰ студенттері мен білім алушылары, сондай-ақ ТжКБ ұйымдарының білім алушылары арасында республикалық және халықаралық киберспорттық жарыстарды тұрақты түрде өткізу маңызды. Мұндай іс-шаралар киберспортты танымал етудің, оқу орындары арасындағы желілік өзара іс-қимылды дамытудың және халықаралық аренада Қазақстанның атынан өкілдік етуге қабілетті дарынды қатысушыларды анықтаудың тиімді құралына айналады.
2-бағыт. Киберспортты ақпараттық қолдау
Киберспортқа тұрақты қызығушылық қалыптастыру және оның қоғамдық маңыздылығын арттыру, жастарды жаппай тарту мақсатында мамандандырылған аудиторияны да, халықтың қалың топтарын да қамтитын медиа және ақпараттық инфрақұрылымды дамыту қажет.
Негізгі бағыттардың бірі онлайн-платформаларда мамандандырылған жаңалықтар ағындарын, блогтар мен ақпараттық ресурстарды құру және дамыту болып табылады. Бұл ресурстар киберспорт саласындағы өзекті оқиғаларды, турнирлерді, ойыншылардың жетістіктерін, матчтар аналитикасын және трендтерді жариялап, осы салада кәсіби ақпараттық кеңістікті қалыптастыруға ықпал етеді.
Жергілікті және шетелдік медиа, ақпарат агенттіктерімен әріптестік қатынастар орнату да маңызды қадам болып табылады. Мұндай ынтымақтастық қазақстандық киберспорттық бастамаларды халықаралық аренада кеңінен жариялауға және отандық спортшылардың, командалар мен жобалардың танымалдылығын арттыруға ықпал етеді.
Ұлттық телевидениеде және әлеуметтік желілерде киберспорт туралы мамандандырылған бағдарламалар құрылып, қолдау көрсетілетін болады. Бұл бағдарламалар жарыстарға шолуларды, спортшылармен және сарапшылармен сұхбаттарды, репортаждарды, аналитикалық материалдар мен білім беру контентін қамтуы мүмкін, осылайша қоғамда киберспорттың оң имиджін қалыптастырады.
Инфлюенсерлермен – жергілікті және халықаралық деңгейдегі тұлғалармен өзара іс-қимыл жасауға ерекше назар аударылады. Киберспорт, стриминг және цифрлық контент тақырыптары бойынша танымал тұлғалармен ынтымақтастық киберспорттық іс-шараларды ілгерілетуге, жастардың назарын аударуға және киберспорттық қызметке қатысуға тұрақты қызығушылық қалыптастыруға ықпал етеді.
Бұдан бөлек, саланы ғылыми-білім беру тұрғысынан сүйемелдеуді дамыту маңызды. Киберспорт тақырыбы бойынша мамандандырылған ғылыми және оқу басылымдарында материалдар әзірленіп, жарияланатын болады. Бұл киберспортты цифрлық мәдениеттің маңызды элементі және жастар саясаты, білім беру мен экономика саласындағы инновациялық бағыт ретінде академиялық тұрғыдан мойындауды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
3-бағыт. Киберспортты танымал ету
Қазақстанда киберспортты танымал ету мен институционалдандырудың негізгі бағыты әртүрлі деңгейдегі және киберспорттық пәндердің әртүрлі бағыттары бойынша жарыстарды тұрақты түрде өткізу болып табылады. Жарыстар спорттық нәтижелердің өсуін ынталандырып қана қоймай, қоғамдастықты нығайтуға, өңірлік инфрақұрылымды дамытуға және қоғамда киберспорттың оң имиджін қалыптастыруға ықпал етеді.
Танымал ойын пәндерінің бірі бойынша бір ауқымды ұлттық және/немесе халықаралық жарысты ұйымдастыру және өткізу жоспарлануда. Мұндай оқиға қазақстандық киберспортқа халықаралық назар аударуды қамтамасыз етеді, ұлттық командалар мен ойыншылардың қатысуына ынталандыру болады, сондай-ақ шетелдік әріптестермен тәжірибе алмасу алаңын қалыптастырады.
Өңірлік деңгейде ең сұранысқа ие үш ойын пәні бойынша ашық іріктеу кезеңдері бар LAN-турнирлер өткізіледі. Мұндай жүйе елдің әртүрлі өңірлерінің өкілдерін қоса алғанда, спортшылардың кең ауқымына қатысу мүмкіндігін қамтамасыз етеді, сондай-ақ одан әрі ілгерілету үшін болашағы зор ойыншылар мен командаларды анықтауға мүмкіндік береді.
Орталық және жергілікті мемлекеттік органдардың қызметкерлері, сондай-ақ бұқаралық ақпарат құралдарының қызметкерлері арасында жарыстар өткізу ерекше маңызға ие. Осы форматта бір танымал пән бойынша жарыстар өткізу киберспортты әлеуметтік маңызы бар спорт түрі ретінде түсінуді қалыптастыруға ықпал етеді, сондай-ақ азаматтардың әртүрлі санаттарын цифрлық мәдениетке тарту құралы болады.
Осылайша, әртүрлі деңгейлерде жарыстар өткізудің жүйелі тәсілі елде киберспортты дамытудың тұрақты негізін қалыптастырып, оның спорттық және қоғамдық-мәдени салалардағы ықпалын кеңейтеді.
4-бағыт. Киберспорт жоғары жетістіктер спорты ретінде
Киберспортты дене шынықтыру мен спорттың ұлттық жүйесіне интеграциялау мақсатында құқықтық базаны жаңарту қажет. Осыған байланысты құқықтық актілерге өзгерістер енгізу жоспарлануда. Өзгерістер осы салада жұмыс істейтін спортшыларға спорттық атақтар мен разрядтар, сондай-ақ жаттықтырушыларға біліктілік санаттарын беру мүмкіндігін көздейтін болады. Бұл шешім киберспортты спорттық пән ретінде ресми түрде тануға ықпал етіп, оған қатысушылардың кәсіби өсуін ынталандырады.
Бұдан бөлек, республикалық мемлекеттік қазыналық кәсіпорын «Спортты дамыту дирекциясының» (бұдан әрі – СДД) базасында киберспорт бойынша үздік қазақстандық ойыншылардың қатысуымен тұрақты жаттығу жиындарын ұйымдастыру жоспарлануда. Мұндай жиындар мықты ұлттық командаларды қалыптастыруға және елдің әртүрлі өңірлерінен келген ойыншылар арасында тәжірибе алмасуға ықпал етеді.
Ойын процестерін терең талдау, жаттығу процесін оңтайландыру және командалардың нәтижелілігін арттыру мақсатында СДД құрамына бейінді киберспорт аналитиктері мен жаттықтырушыларды тарту ұсынылады. Олардың жұмысы деректерді талдау, стратегия және спорт ғылымы негізінде спортшыларды даярлаудың заманауи жүйесін құруға мүмкіндік береді.
5-бағыт. Киберспортты дамытудың тұрақтылығы
Қазақстан Республикасында киберспорттың тұрақты әрі жұмыс істейтін экожүйесін қалыптастыру мақсатында киберспорт клубтарын құруды белсенді ынталандыру қажет. Мемлекеттік органдардың, бизнес өкілдерінің, білім беру мекемелері мен киберспорт қоғамдастығының қатысуымен тұрақты дөңгелек үстелдер өткізілетін болады. Мұндай диалог алаңдары қолдау шараларын, жастарды тарту және индустрияны өңірлік деңгейде дамыту тетіктерін әзірлеуге мүмкіндік береді.
6-бөлім. Нысаналы индикаторлар мен күтілетін нәтижелер
Нысаналы индикаторлар мен күтілетін нәтижелер Тұжырымдаманы іске асыру тиімділігін бағалаудың аса маңызды элементтері болып табылады. Олар стратегияны іске асыру шеңберінде қол жеткізілген ілгерілеуді өлшеуге көмектеседі, сондай-ақ жұмыс барысында тәсілдерді түзету және жетілдіру үшін бағдар болады.
Қазақстанда киберспортты дамытудан күтілетін нәтижелер әлеуметтік және экономикалық салаларда әртүрлі әрі маңызды болуы мүмкін. Негізгі нысаналы индикаторлар:
Киберспорт бойынша бағдарламалар мен курстар ұсынатын ЖЖОКБҰ санын ұлғайту (2025 – 1, 2026 – 1, 2027 – 1, 2028 – 2, 2029 – 2).
Индикатор киберспорт саласында студенттерге арналған білім беру мүмкіндіктерінің өсуін ынталандыруға және есепке алуға бағытталған, осы саладағы кәсіпқойларға арналған инфрақұрылымды құруға және жастар арасында киберспортты танымал етуге ықпал етеді.
Университеттерде киберспорт және IT-технологиялар мамандығы бойынша білім беру бағдарламаларын енгізу ойын индустриясы, ойындарды әзірлеу, киберспорттық менеджмент және маркетинг салаларындағы мамандарды даярлауды арттырады.
Бұқаралық ақпарат құралдарында және цифрлық платформаларда киберспорт туралы жарияланымдар мен материалдар санын ұлғайту (2025 – 500 (1%), 2026 – 550 (10%), 2027 – 600 (20%), 2028 – 650 (30%), 2029 – 700 (40%).
Индикатор дәстүрлі БАҚ-ты (теледидар, радио, баспа басылымдары) және цифрлық платформаларды (әлеуметтік желілер, онлайн-ресурстар, стриминг сервистері) қоса алғанда, әртүрлі медиа-арналар арқылы киберспорт туралы хабардарлықты арттыруға бағытталған. Ақпараттық кеңістікте киберспорт туралы материалдар санының ұлғаюы киберспорт, оның маңызы мен перспективалары туралы білімнің кеңінен таралуына ықпал етеді.
Қазақстандағы киберспорттық жарыстардың көрермендері мен қатысушыларының санын ұлғайту (2025 – 4,1 миллион (3%), 2026 – 4,2 миллион (5%), 2027 – 4,4 миллион (10%), 2028 – 4,6 миллион (15%), 2029 – 4,8 миллион (20%).
Индикатор киберспорттық іс-шаралардың аудиториясын көрермендер (онлайн және офлайн) және белсенді қатысушылар (ойыншылар мен командалар) арасында арттыруға бағытталған, бұл елдегі киберспорттың танымалдылығын кеңейтуге ықпал етеді.
Қазақстанда киберспорт дамуын жалғастыруда, ал ұлттық командалар халықаралық аренада барған сайын елеулі қадамдар жасауда. Қазақстандық командалардың CS 2, Dota 2 және PUBG Mobile сияқты пәндер бойынша әлем чемпионаттарына қатысуы алдағы жылдардағы маңызды мақсат болып табылады. Қазақстандық ойыншылар мен командалардың әлем чемпионаттарында елеулі жетістіктерге қол жеткізу әлеуеті жоғары, бұл елдің жетекші киберспорттық өңірлердің бірі ретіндегі беделін нығайтуға ықпал етеді.
Қазақстандық командалардың негізгі пәндер бойынша әлемдік киберспорттық жарыстарға қатысуы (2025 – CS 2, Dota 2, PUBG, 2026 – CS 2, Dota 2, E-football, 2027 – CS 2, Dota 2, PUBG Mobile, 2028 – Dota 2, CS 2, 2029 – Dota 2, CS 2, E-football).
Индикатор ұлттық командалардың халықаралық аренадағы позицияларын нығайтуға және ірі әлемдік жарыстарда елеулі нәтижелерге қол жеткізуге бағытталған, бұл Қазақстанның киберспорт сахнасындағы мықты ойыншы ретінде танылуына ықпал етеді.
Қазақстандағы киберспорт клубтары мен ұйымдарының санын арттыруды қамтамасыз ету (2025 – 8, 2026 – 8, 2027 – 9, 2028 – 9, 2029 – 10).
Индикатор елдегі киберспорт инфрақұрылымын нығайтуға, оның ішінде жаңа киберспорт клубтары мен ұйымдарын құру мен дамытуға, сондай-ақ қолданыстағы құрылымдардың тұрақтылығы мен ұзақ мерзімділігін жақсартуға бағытталған, бұл саланың тұрақты дамуына ықпал етеді.
Төменде құжаттың толық мәтіні қазақ тіліне аударылды. Бастапқы құрылымы, кестелері, нөмірленуі, абзацтары, ескертпелері және барлық гиперсілтемелері сақталды. Мәтін қысқартусыз аударылды.
Жүктеп алу
| № р/с | Нысаналы индикатор | Өлшем бірлігі | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. | Киберспорт бойынша бағдарламалар мен курстар ұсынатын ЖЖОКБҰ санын арттыру | саны | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 |
| 2. | БАҚ-та және цифрлық платформаларда киберспорт туралы жарияланымдар мен материалдар санын арттыру | саны | 500 | 550 | 600 | 650 | 700 |
| 3. | Қазақстандағы киберспорттық жарыстардың көрермендері мен қатысушыларының санын арттыру | саны | 4,1 миллион | 4,2 миллион | 4,4 миллион | 4,6 миллион | 4,8 миллион |
| 4. | Қазақстандық командалардың негізгі пәндер бойынша әлемдік киберспорттық жарыстарға қатысуы | орын | CS 2, Dota 2, PUBG | CS 2, Dota 2, E-football | CS 2, Dota 2, PUBG Mobile | Dota 2, CS 2, | Dota 2, CS 2, E-football. |
| 5. | Қазақстандағы киберспорт клубтары мен ұйымдарының санын арттыруды қамтамасыз ету | саны | 8 | 8 | 9 | 9 | 10 |
Тұжырымдаманы іске асыру жөніндегі іс-шаралар осы Тұжырымдамаға қосымшаға сәйкес Қазақстан Республикасында 2025 – 2029 жылдарға арналған киберспортты дамыту тұжырымдамасын іске асыру жөніндегі іс-қимыл жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.
| Қазақстан Республикасында 2025–2029 жылдарға арналған киберспортты дамыту тұжырымдамасына қосымша |
|---|
Қазақстан Республикасында 2025 – 2029 жылдарға арналған киберспортты дамыту тұжырымдамасын іске асыру жөніндегі іс-қимыл жоспары
Жүктеп алу
| № р/с | Реформалардың/негізгі іс-шаралардың атауы | Аяқтау нысаны | Аяқтау мерзімі | Жауапты орындаушылар | Қаржыландыру көлемі | Қаржыландыру көздері |
|---|
Жүктеп алу
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1-бағыт. Білім берудегі киберспортты дамыту | ||||||
| Нысаналы индикатор: киберспорт бойынша бағдарламалар мен курстар ұсынатын ЖЖОКБҰ санын арттыру (2025 – 1, 2026 – 1, 2027 – 1, 2028 – 2, 2029 – 2). | ||||||
| 1. | Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар саласындағы мамандықтар бойынша білім беру бағдарламалары шеңберінде «Киберспорт» бағыты бойынша қосымша білім беру бағдарламаларын (minor) және элективті пәндерді енгізу | ЖЖОКБҰ бұйрықтары | 2026 жылғы желтоқсан | ҒЖБМ | тартылған қаражат көлемінде | басқа көздер |
| 2. | ЖЖОКБҰ оқытушылары үшін киберспорт бойынша оқыту семинарларын (тренингтерін) өткізу | семинарлар (тренингтер) | жыл сайын | ҒЖБМ, QCF (келісу бойынша) | тартылған қаражат көлемінде | басқа көздер |
| 3. | Астанада, республикалық маңызы бар қалаларда және облыстарда киберспорт академиялары мен оқу орталықтарын ашу | МТС-ке ақпарат | 2025-2029 жылдар | QCF (келісу бойынша) | тартылған қаражат көлемінде | басқа көздер |
| 4. | ЖЖОКБҰ арасында ұлттық және халықаралық киберспорттық жарыстар ұйымдастыру | жарыстар хаттамалары | жыл сайын | ҒЖБМ, QCF (келісу бойынша) | тартылған қаражат көлемінде | басқа көздер |
| 2-бағыт. Киберспортты ақпараттық қолдау | ||||||
| Нысаналы индикатор: БАҚ-та және цифрлық платформаларда киберспорт туралы жарияланымдар мен материалдар санын арттыру (2025 – 500 (1%), 2026 – 550 (10%), 2027 – 600 (20%), 2028 – 650 (30%), 2029 – 700 (40%). | ||||||
| 5. | Киберспортқа арналған мамандандырылған жаңалықтар сайттары мен блогтарды қоса алғанда, киберспорттық жаңалықтар порталдарын ілгерілету | есеп | жыл сайын | МАМ, QCF (келісу бойынша) | тартылған қаражат көлемінде | басқа көздер |
| 6. | Қазақстандық киберспортты танымал ету мәселелері бойынша шетелдік және (немесе) ұлттық медиа және ақпараттық агенттіктермен әріптестік орнату | медиа-платформалармен меморандумдар жасасу | жыл сайын | МАМ, QCF (келісу бойынша) | - | талап етілмейді |
| 7. | Ұлттық теледидар мен радиода киберспорт бағдарламаларын ілгерілету | есеп | жыл сайын | МАМ | тартылған қаражат көлемінде | басқа көздер |
| 8. | Қазақстандық киберспорт саласындағы іс-шаралар мен оқиғаларды ілгерілету үшін шетелдік және (немесе) ұлттық инфлюенсерлермен ынтымақтастық орнату | МТС-ке ақпарат | жыл сайын | QCF (келісу бойынша) | тартылған қаражат көлемінде | басқа көздер |
| 9. | Оқу және ғылыми басылымдарда киберспорт бойынша материалдар әзірлеу және жариялау | мамандандырылған басылымдардағы мақалалар мен жарияланымдар | жыл сайын | МАМ, ҒЖБМ | тартылған қаражат көлемінде | басқа көздер |
| 3-бағыт. Киберспортты танымал ету | ||||||
| Нысаналы индикатор: Қазақстандағы киберспорттық жарыстардың көрермендері мен қатысушыларының санын арттыру (2025 – 4,1 миллион (3%), 2026 – 4,2 миллион (5%), 2027 – 4,4 миллион (10%), 2028 – 4,6 миллион (15%), 2029 – 4,8 миллион (20%) | ||||||
| 10. | Бір танымал ойын пәні бойынша бір ұлттық немесе халықаралық киберспорттық жарысты ұйымдастыру және өткізу | жарыстар хаттамалары | жыл сайын | МТС, QCF (келісу бойынша) | тартылған қаражат көлемінде | басқа көздер |
| 11. | Үш танымал ойын пәні бойынша ашық іріктеу кезеңдері бар ҚРЧ және ҚРК LAN-турнирлерін ұйымдастыру және өткізу | LAN-турнирлер хаттамалары | жыл сайын | МТС, ЖАО, QCF (келісу бойынша) | тартылған қаражат көлемінде | басқа көздер |
| 12. | Орталық және жергілікті мемлекеттік органдардың қызметкерлері мен БАҚ қызметкерлері арасында бір танымал ойын пәні бойынша киберспорттық жарыстар ұйымдастыру және өткізу | жарыстар хаттамалары | жыл сайын | МТС, МАМ, МҚІА (келісу бойынша), QCF (келісу бойынша) | тартылған қаражат көлемінде | басқа көздер |
| 4-бағыт. Киберспорт жоғары жетістіктер спорты ретінде | ||||||
| Нысаналы индикатор: қазақстандық командалардың негізгі пәндер бойынша әлемдік киберспорттық жарыстарға қатысуы (2025 – CS 2, Dota 2, PUBG, 2026 – CS 2, Dota 2, E-football, 2027 – CS 2, Dota 2, PUBG Mobile, 2028 – Dota 2, CS 2, 2029 – Dota 2, CS 2, E-football) | ||||||
| 13. | Спортшыларға спорттық атақтар және жаттықтырушыларға біліктілік санаттарын беру бөлігінде құқықтық актілерге өзгерістер енгізу | МТС бұйрығы | 2025 жыл | МТС, QCF (келісу бойынша) | - | талап етілмейді |
| 14. | ДРС базасында қазақстандық спортшылармен оқу-жаттығу жиындарын ұйымдастыру | бұйрық | жыл сайын | МТС, QCF (келісу бойынша) | тартылған қаражат көлемінде | басқа көздер |
| 15. | Киберспорттық пәндерді талдау және дамыту мақсатында ДРС-ке киберспорттық талдаушылар мен жаттықтырушыларды тарту | МТС-ке ақпарат | жыл сайын | QCF (келісу бойынша) | тартылған қаражат көлемінде | басқа көздер |
| 16. | Әріптестікті дамыту үшін халықаралық киберспорттық жарыстарды ұйымдастырушыларды тарту | халықаралық жарыстарды ұйымдастырушылармен шарттар (келісімдер, меморандумдар) жасасу | 2029 жыл | QCF (келісу бойынша) | - | талап етілмейді |
| 5-бағыт. Киберспортты дамытудың тұрақтылығы | ||||||
| Нысаналы индикатор: Қазақстандағы киберспорт клубтары мен ұйымдарының санын арттыруды қамтамасыз ету (2025 – 8, 2026 – 8, 2027 – 9, 2028 – 9, 2029 – 10) | ||||||
| 17. | Қазақстандық киберспорт клубтарын құруды ынталандыру мәселелері бойынша «дөңгелек үстелдер» өткізу | есеп | 2026 жыл | ЖАО, QCF (келісу бойынша) | тартылған қаражат көлемінде | басқа көздер |
| 18. | Киберспорт клубтарының қызметін және киберспорттық турнирлерді ұйымдастыруды регламенттеу мәселесін пысықтау | ақпарат | 2025-2026 жылдар | МТС, QCF (келісу бойынша) | - | талап етілмейді |
| 19. | Қазақстандық киберспорт клубтарын құру | есеп | 2025-2029 жылдар | ЖАО, QCF (келісу бойынша) | тартылған қаражат көлемінде | басқа көздер |
| 20. | Облыс орталықтарында кезекпен бірлескен халықаралық жарыстар (BLAST, PGL және басқалары) өткізу | жарыстар хаттамалары | 2025-2029 жылдар | QCF (келісу бойынша) | тартылған қаражат көлемінде | басқа көздер |
| 21. | Ірі киберспорттық инвестициялық жобаларды іске асыру мақсатында халықаралық IT-брендтерді тарту | есеп | 2029 жыл | МТС | тартылған қаражат көлемінде | басқа көздер |
Ескертпе:
Аббревиатуралардың толық жазылуы:
БАҚ – бұқаралық ақпарат құралдары
ҒЖБМ – Қазақстан Республикасының Ғылым және жоғары білім министрлігі
ЖАО – жергілікті атқарушы орган
ЖЖОКБҰ – жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымы
МАМ – Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігі
МҚІА – Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігі
ОАМ – Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрлігі
ДРС – спортты дамыту дирекциясы
МТС – Қазақстан Республикасының Туризм және спорт министрлігі
ЦДИАӨМ – Қазақстан Республикасының Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі
QCF – «Qazaq Cybersport Federation» республикалық қоғамдық бірлестігі
Конституция Заң Кодекс Норматив Указ Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Заңгерлік қызмет Заңгерлік консультация Азаматтық Қылмыстық Әкімшілік істер даулар Қорғау Төрелік Қазақстанның заң компаниясы Адвокаттық кеңсе Сот істері Декларация Жарлық Бұйрық Қаулы Шешім Баяндама Қорытынды Өтініш Қорытынды Конвенция Шарт Меморандум Әдістеме Нормалар Нота Қағидалар Бағдарлама Жарғы Хартия Бап Түсініктеме Резолюция Регламент Хаттама Жоба Бағдарлама Қағидалар Жолдаулар