Сатып алуға жосықсыз қатысушы деп тану туралы
2024 жылғы 23 шілдеде №6001-24-00-3ГП/322 Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасы құрамында: төрағалық етуші – судья Т., судьялар, талапкердің өкілі К. ж. Өсерова "К" АҚ ‑ ның кассациялық өтінішхаты бойынша келіп түскен "А" жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне (бұдан әрі ‑ ЖШС) "К"акционерлік қоғамының (бұдан әрі ‑ АҚ) сатып алуға жосықсыз қатысушы деп тану туралы талап қоюы бойынша азаматтық істі бейнеконференция байланысы арқылы ашық сот отырысында қарап Қызылорда облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 2024 жылғы 6 наурыздағы және Қызылорда облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2024 жылғы 30 сәуірдегі ұйғарымдарын қайта қарау туралы,
Талапкер көрсетілген талаппен сотқа жүгінді.
Қызылорда облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2024 жылғы 30 сәуірдегі ұйғарымымен өзгеріссіз қалған Қызылорда облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 2024 жылғы 6 наурыздағы ұйғарымымен іс бойынша іс жүргізу Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің (бұдан әрі - АІЖК) 277-бабы 1) тармақшасының негізінде тоқтатылды.
Өтініште талапкер жергілікті соттардың құқық нормаларын бұзуына сілтеме жасай отырып, істі жаңа қарауға жібере отырып, даулы сот актілерінің күшін жоюды сұрайды.
Өтініштің дәлелдерін қолдаған талапкер өкілінің түсініктемелерін тыңдап, кассациялық өтініш пен материалдарды зерттегеннен кейін сот алқасы келесіге келеді.
Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің (бұдан әрі - АІЖК) 438-бабының 5-бөлігіне сәйкес заңсыз сот актісін шығаруға әкеп соққан материалдық және іс жүргізу құқығы нормаларының елеулі бұзылуы заңды күшіне енген сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарауға негіз болып табылады. Осы іс бойынша мұндай бұзушылықтарға жол берілді.
Материалдардан дау жауапкердің 2023 жылғы 27 қазанда Тараптар жасаған қызметтерді сатып алу туралы шарт бойынша міндеттемелерін бұзуымен байланысты екендігі шығады. Талап қоюда өтініш беруші осы Шарт "С" акционерлік қоғамының және дауыс беретін акцияларының (қатысу үлестерінің) елу және одан да көп пайызы тікелей немесе жанама түрде "С" АҚ ‑ ға меншік немесе сенімгерлік басқару құқығымен тиесілі заңды тұлғалардың (бұдан әрі-тәртіп) сатып алуды жүзеге асыру тәртібі негізінде жасалғанын көрсетті.
Іс азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен қаралуға жатпайды деген қорытындыны сот өнім берушіні қор операторының бірінші басшысының шешімімен Қордың сенімсіз әлеуетті өнім берушілерінің (өнім берушілерінің) тізбесіне енгізу рәсімі мен шарттарын көздейтін тәртіптің 26-бабының ережелерімен негіздеді. Жоғарыда көрсетілген тәртіп негізінде жасалған шарт бойынша міндеттемелерді бұзуға жол берген өнім берушінің тізбеге енгізілуіне сілтеме жасай отырып, сот іс жүргізуді тоқтату туралы ұйғарым шығарды.
Талапкердің кассациялық өтінішхаты "квазимемлекеттік сектордың жекелеген субъектілерін сатып алу туралы" Заңның (бұдан әрі ‑ Заң) 10-бабын қолдануға негізделген, ол Тапсырыс берушінің міндеттемелерді бұзған өнім берушіні сатып алуға жосықсыз қатысушы деп тану туралы талап қоюмен сотқа жүгіну жөніндегі міндетін көздейді.
Кассациялық өтінішхатты қарау қорытындысы бойынша алқа жергілікті соттар актілерінің негізсіздігі туралы қорытындыға келеді. Жоғарыда көрсетілгендей, Заңның 10-бабында сатып алуға жосықсыз қатысушылардың тізілімін жүргізу рәсімі де, тапсырыс берушінің сотқа тиісті талап-арызбен жүгіну жөніндегі міндеті де белгіленген. Осылайша, даулы актілердегі жергілікті соттардың өнім берушіні сатып алуға жосықсыз қатысушы деп тану туралы іс азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен қарауға жатпайды деген тұжырымдары Заңның көрсетілген нормасына тікелей қайшы келеді.
Сонымен қатар, Заңның 11-бабының 2-тармағында сатып алуды жүзеге асыру тәртібі сатып алуды жүзеге асыру қағидаларында айқындалатыны көзделген. Заңның 2 - бабының 15) тармақшасына сәйкес сатып алуды жүзеге асыру қағидалары-Қор мен қор ұйымдары үшін реттелетін қатынастар саласына байланысты Қор мен Қор ұйымдарының жоғарыда көрсетілген сатып алуды жүзеге асыру тәртібін білдіреді.
Өз кезегінде, Қағидалардың 26-бабының 2-тармағында сатып алу туралы шарт бұзылған жағдайда, әлеуетті өнім беруші (Өнім беруші) сатып алу туралы шартты орындамау немесе тиісінше орындамау фактісін анықтаған заңды күшіне енген сот шешімі (қаулысы) болған кезде Қордың сенімсіз әлеуетті өнім берушілерінің (өнім берушілерінің) тізбесіне енгізілуге жататыны белгіленген.
Тиісінше, алқа Тапсырыс берушінің талап-арызбен сотқа жүгіну міндеті туралы жоғарыда көрсетілген нормалар болған кезде сот дауды мәні бойынша қарауы керек деп санайды.
Жоғарыда айтылғандай, сот актілерін кассациялық қайта қарау төменгі соттардың құқық нормаларын қолдануының дұрыстығын тексеруге бағытталған. АІЖК-нің 438-бабының бесінші бөлігіне сәйкес заңды күшіне енген сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарауға мүмкіндік беретін елеулі бұзушылықтарға АІЖК-нің 247-бабында санамаланған процестік құқық нормаларының бұзылуы жатады. Материалдық құқық нормаларын дұрыс қолданбау, егер соттың нәтижесінде істі дұрыс шешпеген жағдайда ғана елеулі бұзушылыққа жатқызылуы мүмкін.
АІЖК-нің 6-бабының 1-бөлігіне сәйкес сот азаматтық істерді қарау және шешу кезінде Қазақстан Республикасы Конституциясының, осы Кодекстің, басқа да нормативтік құқықтық актілердің талаптарын дәл сақтауға міндетті.
"Сот шешімі туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2003 жылғы 11 шілдедегі № 5 нормативтік қаулысының 5-тармағында АІЖК-нің 224-бабына сәйкес сот шешімі заңды және негізделген болуға тиіс екендігі түсіндірілді.
АІЖК-нің 412-бабында апелляциялық сатыдағы сот істе бар және осы Кодекстің 413-бабы екінші бөлігінің талаптарына сәйкес ұсынылған материалдар бойынша істің нақты мән-жайларын анықтаудың, материалдық құқық нормаларын қолдану мен түсіндірудің дұрыстығын, сондай-ақ істі қарау және шешу кезінде азаматтық іс жүргізу Заңының нормаларының сақталуын тексереді деп көзделген.
АІЖК-нің 413-бабының 1-бөлігінде істі апелляциялық тәртіппен қарау кезінде сот бірінші сатыдағы сот шешімінің заңдылығы мен негізділігін толық көлемде тексеретіні бекітілген.
Азаматтық істі зерделеу даулы сот актілері Заңның көрсетілген талаптарына сәйкес келмейді деген қорытындыға келуге мүмкіндік береді. Осыған байланысты даулы сот актілері істі мәні бойынша қарау үшін бірінші сатыдағы сотқа жібере отырып, күшін жоюға жатады.
Істі қарау кезінде сот тараптардың істің мән-жайларын толық және объективті зерттеуге іс жүргізу құқықтарын іске асыруы үшін жағдайлар жасауы керек. Аіжкбк-нің 15-бабының 3-бөлігінің негізінде іске қатысатын адамдарға олардың құқықтары мен міндеттерін түсіндіреді, процестік әрекеттерді жасаудың немесе жасамаудың салдары туралы ескертеді, олардың құқықтық ұстанымдары мен дәлелдерін нақтылайды, олармен істің мән-жайларын талқылайды және осы Кодексте көзделген жағдайларда оларға өз құқықтарын жүзеге асыруға жәрдем көрсетеді.
АІЖК-нің 451-бабы екінші бөлігінің 5) тармақшасын басшылыққа ала отырып, сот алқасы ҚАУЛЫ ЕТТІ:
Қызылорда облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының 2024 жылғы 6 наурыздағы және Қызылорда облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2024 жылғы 30 сәуірдегі осы іс бойынша ұйғарымдары жойылсын.
Іс мәні бойынша қарау үшін Қызылорда облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотына жіберілсін.
Өтініш "К" ААҚ қанағаттандыру.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
