.png)
Толық серіктестіктегі қатысушының үлесіне өндіріп алу қолдану
📘 ҚР Азаматтық кодексінің 69-бабы: Толық серіктестіктегі қатысушының үлесіне өндіріп алу қолдану
🔷 Жалпы сипаттама
Толық серіктестік оның қатысушыларының жеке қатысуына және олардың бірлескен (солидарлық) жауапкершілігіне негізделеді. Қатысушының мүліктегі үлесі басқа қатысушылардың келісімінсіз үшінші тұлғалардың мүддесіне еркін берілмейді немесе пайдаланылмайды (ҚР АК-нің 66-бабын қараңыз).
Алайда, қатысушының жеке қарыздары болған жағдайда заң белгілі бір шарттарды сақтай отырып, оның үлесіне өндіріп алу қолдануға мүмкіндік береді.
🔹 1-тармақ. Өндіріп алу қолдану шарттары
«Тек өзге мүлкі жеткіліксіз болған жағдайда ғана жол беріледі…»
📌 Шарттары:
Борышкердің басқа мүлкі жеткіліксіз болған жағдайда ғана өндіріп алу қолданылуы мүмкін:
Кредитор борышкер-қатысушының басқа өтімді мүлкі жоқ екенін дәлелдеуі тиіс.
Бұл — әдеттегі емес, ерекше шара болып табылады.
Кредитор серіктестіктің мүлкінен үлесті бөліп беруді талап етуге құқылы:
Үлес заттай түрде немесе ақшалай түрде (баланс бойынша) бөлінуі мүмкін.
Ол борышкердің жарғылық капиталдағы үлесіне пропорционалды анықталады.
Бағалау және баланс:
Талап қойылған күнге баланс жасалады.
ҚР АК-нің 67-бабының (қатысушының шығуы кезіндегі үлесті есептеу тәртібі) ережелері қолданылады.
📌 Маңызды: толық серіктестіктегі қатысушының үлесі заттық құқық емес, корпоративтік және мүліктік құқықтардың жиынтығы болып табылады. Сондықтан оны тікелей аукцион арқылы сату мүмкін емес, алдымен үлес бөлінуі немесе бағалануы тиіс.
🔹 2-тармақ. Құқықтық салдарлар
«Өндіріп алу қолдану… оның серіктестікке қатысуын тоқтатады…»
⚖️ Салдарлары:
Қатысушы серіктестіктен шығарылады;
Мына баптарда көзделген салдарлар қолданылады:
70-бап — қатысушылардың шығуына байланысты серіктестікті тарату;
71-бап — серіктестік сақталған жағдайда қатысушының шығу тәртібі.
🧩 Мысалдар:
Егер серіктестікте бір ғана қатысушы қалса, серіктестік таратылады (70-бап).
Егер басқа қатысушылар қалса, серіктестік сақталады, ал шыққан қатысушының үлесіне өтемақы төленеді (71-бап).
📚 Байланысты нормалар
| Бап | Сипаттамасы |
|---|---|
| 66-бап | Қатысушының үлесін беру |
| 67-бап | Қатысушының серіктестіктен шығуы |
| 70-бап | Қатысушы шыққан кезде серіктестікті тарату |
| 71-бап | Серіктестік сақталған жағдайда қатысушының шығу тәртібі |
| 102-бап | Толық серіктестік қатысушыларының солидарлық жауапкершілігі |
⚖️ Сот тәжірибесі
Практикадан мысал (іс № 2-4213/2022, Алматы қ.):
Кредитор жеке қарыз бойынша толық серіктестіктегі қатысушының үлесіне өндіріп алу қолдану туралы талаппен сотқа жүгінген. Сот борышкердің басқа мүлкі жоқ екенін анықтап, үлесті ақшалай түрде бөліп беру туралы шешім қабылдаған. Осыдан кейін серіктестік тиісті балансты бекітіп, ал қатысушы серіктестіктен шыққан деп танылған.
📌 Ерекшелігі: егер заңды негіздер болса, серіктестік кредиторға үлесті бөліп беруден бас тарта алмайды — бұл құқық емес, 69-баптан туындайтын міндет.
🔚 Қорытындылар
Толық серіктестіктің мүлкіндегі үлесіне өндіріп алу қолдану — басқа мүлік болмаған жағдайда қолданылатын соңғы шара.
Бұл рәсім баланстық бағалауды талап етеді және тұлғаның серіктестікке қатысуын тоқтатады.
Кредиторға үлес заттай немесе ақшалай түрде бөлінуі мүмкін.
Өндіріп алу қолданылғаннан кейін қатысушының шығуы немесе серіктестіктің таратылуы туралы нормалар қолданылады.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
