Төменде мәтін қысқартусыз және мазмұны өзгертілмей, бастапқы құрылымы, тақырыптары, нөмірленуі, ескертпелері, кестелері және барлық гиперсілтемелері сақтала отырып қазақ тіліне аударылды.
Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорацияларды дамыту тұжырымдамасын мақұлдау туралы
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 31 қазандағы № 1382 қаулысы.
Қазақстан Республикасының Үкіметі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:
1. Қоса беріліп отырған Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорацияларды дамыту тұжырымдамасы (бұдан әрі – Тұжырымдама) мақұлдансын.
2. Орталық және жергілікті мемлекеттік органдар Тұжырымдаманы іске асыру жөнінде қажетті шаралар қабылдасын.
3. Осы қаулы қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.
| Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі | С. Ахметов |
| | Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 31 қазандағы № 1382 қаулысымен мақұлданған || - | -------------------------------------------------------------------------------------- |
ӘЛЕУМЕТТІК-КӘСІПКЕРЛІК КОРПОРАЦИЯЛАРДЫ ДАМЫТУ ТҰЖЫРЫМДАМАСЫ
1. Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорацияларды дамытудың пайымы
Кіріспе
Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорацияларды дамыту тұжырымдамасы (бұдан әрі – Тұжырымдама) әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорацияларды (бұдан әрі – ӘКК) одан әрі дамытуға қатысты тұтас және кешенді тәсілдерді қалыптастыратын, 2020 жылға дейінгі кезеңге арналған өңірлердегі мемлекеттік саясатты іске асыру жөніндегі пайымды, мақсаттар мен қызметтің негізгі бағыттарын айқындайтын жүйелі құжат болып табылады.
Тұжырымдама мемлекеттік-жекешелік әріптестік тетігін іске асыру және өңірлердің экономикалық өсуіне жәрдемдесу арқылы ӘКК-ні орнықты дамытудың бірыңғай тәсілін әзірлеу мақсатында әзірленді.
ӘКК-ні одан әрі дамыту тұжырымдамасын әзірлеудің негізі өңірлерді дамытудың пәрменді құралы ретінде ӘКК қызметін жетілдіру қажеттілігі болып табылады.
Қарастырылып отырған мәселе бойынша шетелдік тәжірибенің болуы
Әлемдік практикада әлеуметтік-экономикалық даму саласында жеке және мемлекеттік секторлардың өзара іс-қимылының әртүрлі схемалары бар.
Өңірлердің өз ішінде әлеуметтік кәсіпорынның анықтамаларындағы айырмашылықтардан басқа, олардың арасында әлеуметтік кәсіпорынды түсінуге, пайдалануға, оның мәнмәтіні мен саясатына байланысты одан да елеулі айырмашылықтар бар.
АҚШ-та «әлеуметтік кәсіпорын» ұғымы пайда табумен байланысты «кәсіпорын» терминіне көбірек бағдарланған.
АҚШ-та әлеуметтік кәсіпорындар санатына коммерциялық кәсіпорындардан бастап, пайда табуды әлеуметтік қызметпен ұштастыратын қосарланған мақсаттағы кәсіпорындарға (гибридті ұйымдарға) дейінгі ұйымдардың едәуір тобы жатады.
Еуропада әлеуметтік кәсіпорын «әлеуметтік экономика» шеңберінде қарастырылады, мұнда негізгі қозғаушы күш қоғамның игілігі болып табылады.
АҚШ-та «әлеуметтік экономика» ұғымы қолданылмайды, ал коммерциялық емес әлеуметтік кәсіпорындардың қызметі көбінесе нарықтық экономика шеңберінде қарастырылады.
Батыс Еуропада әртүрлі елдерде «әлеуметтік кәсіпорын» ұғымы белгілі бір шектеулі қызметтер жиынтығымен азды-көпті дәрежеде байланыстырылады. Мысалы, Ұлыбритания Үкіметі әлеуметтік кәсіпорынды негізінен әлеуметтік мақсаттары бар, пайдасы көбінесе осы мақсаттарға қол жеткізу үшін осы кәсіпорынға немесе қоғамдастыққа қайта инвестицияланатын бизнес ретінде айқындайды. Бұл оны негізгі мақсаты акционерлер үшін пайданы барынша көбейту болып табылатын компаниялардан ерекшелендіреді.
Бельгияда, сондай-ақ бірқатар басқа да Еуропа елдерінде «әлеуметтік кәсіпорын» терминінің екі анықтамасы бар.
Бірінші анықтама негізінен коммерциялық қызметті дамытатын сервистік ұйымдарға қатысты.
Екіншісі – бастамалары еңбек нарығынан тыс қалған адамдарды еңбекке интеграциялауға нақты бағытталған кооперативтер мен қауымдастықтарға қатысты. Екінші анықтама әлеуметтік қызметтердің белгілі бір түріне деген қажеттілікпен байланысты, бұл Еуропада әлеуметтік кәсіпорындардың дамуына бастау берді, соның салдарынан олардың қызметі, ең алдымен, жұмыс орындарын құрумен байланыстырылады.
Қазақстанда әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялар нысаны мен функционалдық сипаттамалары бойынша әлемдік практикада бар осындай үлгідегі ұйымдық-құқықтық құрылымдардан айтарлықтай ерекшеленеді.
Әрбір осындай корпорация ынтымақтастықты нығайтуға ықпал ететін өзіндік өңірлік даму институты болып табылады.
Демек, ұйымдық-құқықтық нысаны, мақсаттары мен міндеттері бойынша біздің еліміздегі әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялардың басқа елдерден ерекшеленетін белгісі бар, ол экономикадағы индустриялық-инновациялық қайта құрулар стратегиясын шағын және орта бизнесті дамыту міндеттерімен және бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі қағидаттарын енгізумен біріктіруге мүмкіндік береді.
Ағымдағы жағдайды талдау
Ескерту. Тармақшаға Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 13 мамырдағы № 476; 2013 жылғы 8 тамыздағы № 813; 2018 жылғы 10 желтоқсандағы № 818 қаулыларымен өзгерістер енгізілген (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).
Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорацияларды құру идеясы алғаш рет Қазақстан Республикасының Президенті 2006 жылғы 1 наурызда Қазақстан халқына «Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» атты Жолдауында жариялаған болатын. Осы Жолдауға, сондай-ақ Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі аумақтық даму стратегиясына сәйкес, 2007 жылы Қазақстанда жеті ӘКК құрылды.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 31 наурыздағы «Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялар мәселелері туралы» № 266 қаулысына сәйкес барлық ӘКК-нің акцияларының мемлекеттік пакеттері облыстар мен Астана, Алматы қалалары арасында бөлінді.
Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік мүлік туралы» Заңы қабылданғаннан кейін осы ӘКК қайта ұйымдастырылып, Қазақстан Республикасында 16 ӘКК құрылды.
Бүгінде ӘКК қызметі кәсіпкерлік қызметті дамыту үшін қолайлы жағдайлар жасауға, жаңа өндірістер құруға және қолданыстағыларын жаңғыртуға, инвестициялар тартуға, үкіметтік бастамаларды іске асыруға бағытталған.
Сонымен бірге, ӘКК қызметі жүйелі сипатқа ие емес және жалпы алғанда олардың қызметіне қатысты бірыңғай тәсіл жоқ. ӘКК өңірдің пәрменді инвестициялық даму институты ретінде қалыптасу сатысында тұр. ӘКК қызметінің тиімсіздігі компаниялардың мезгіл-мезгіл қайта ұйымдастырылуымен, акционерлердің ауысуымен, сондай-ақ еңсерілуі компаниялардың өздеріне байланысты себептермен түсіндіріледі.
ӘКК қызметінде мынадай проблемалар бар:
1) коммерциялық және коммерциялық емес міндеттердің араласуы, бұл ӘКК үшін басымдықтарды белгілеуге мүмкіндік бермейді;
2) даму жоспарларының бекітілмеуі және соның салдарынан инвестициялардың жүйесіз іске асырылуы, нақты маманданудың болмауы;
3) ӘКК-нің көпшілігінің залалды болуы;
4) жобалардың салалық ауқымының оңтайлы болмауы және тым кең болуы, сондай-ақ жергілікті атқарушы органдар (бұдан әрі – ЖАО) берген әлеуметтік бағдарланған кәсіпорындардың болуы және соның салдарынан ӘКК күш-жігерінің «шашыраңқылығы», салалық білімнің жинақталмауы;
5) жекелеген үкіметтік бастамаларды іске асыруға қатысу (микрокредиттеу, тұрғын үймен қамтамасыз ету, азық-түлік қауіпсіздігі мәселелері және басқа да іс-шаралар бойынша), қаржылық шығындар мен барабар емес тәуекелдер;
6) ӘКК-нің жеткіліксіз капиталдандырылуы (коммуналдық меншіктегі коммерциялық бағдарланған кәсіпорындарды беру қажеттілігі; инвестициялық жобаларды іске асыру үшін әкімдіктердің инфрақұрылымдық желілермен қамтамасыз етілген жер учаскелерін бөлуі);
7) әкімдіктер мен ӘКК, ӘКК мен бизнес, ӘКК мен қаржылық және қаржылық емес даму институттары арасындағы өзара іс-қимылдың жеткіліксіз белсенділігі, ӘКК-нің инвестициялық мүмкіндіктерді іздестірудегі белсенділігінің төмендігі;
8) корпоративтік басқару деңгейінің төмендігі;
9) компания қызметінің нәтижелілігін бағалаудың нақты өлшемшарттары мен персоналды ынталандырудың тиімді жүйесінің болмауы;
10) активтерді басқару және инвестициялық шешімдер қабылдау тәжірибесінің жеткіліксіздігі, соның салдарынан инвестициялық портфель сапасының төмендігі.
Сонымен бірге, бүгінгі күні ӘКК осы проблемаларды шешуге және өз өңірінің бәсекеге қабілеттілігін арттырудың «локомотивіне» айналуға мүмкіндік беретін әлеуетке ие.
ӘКК өз қызметін даму жоспарларын іске асыру арқылы жүзеге асырады.
ӘКК миссиясы, пайымы, мақсаттары мен міндеттері
Ескерту. Тармақшаға Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 13 мамырдағы № 476; 2019 жылғы 19 сәуірдегі № 213 қаулыларымен өзгерістер енгізілген (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі).
ӘКК миссиясы – мемлекет пен бизнес әріптестігі қағидаттары негізінде өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына жәрдемдесу.
ӘКК пайымы – активтерді тиімді басқаратын, инвестициялар тарту арқылы қоса алғанда, өңірдің өсу нүктелеріндегі экономикалық белсенділікті ынталандыратын және бәсекеге қабілетті орнықты өндірістерді қалыптастырудың катализаторы болып табылатын өңірлік даму институты.
Мақсаты – бизнес-бастамаларды қолдау және өңірдің өсу нүктелеріндегі экономикалық белсенділікті ынталандыру.
Міндеттері:
1. Өңір экономикасының басым секторларында (өсу нүктелерінде) жаңа бәсекеге қабілетті өндірістер құру және қолданыстағыларын жаңғырту.
2. Мемлекеттік активтерді іскерлік айналымға тартуды қамтамасыз ету, проблемалық активтерді сауықтыру және олардың базасында бәсекеге қабілетті өндірістерді дамыту.
3. Өндірістік және басқарушылық озық технологиялар мен стандарттарды енгізу.
4. Активтердің құнын арттыру.
5. Бастапқы бизнес инфрақұрылымын (бизнес-инкубаторлар, технопарктер, индустриялық аймақтар) дамыту.
6. Басым салаларда кластерлерді дамыту, сондай-ақ өңірлердің жүйе құраушы және ірі компанияларының айналасында ШОБ-ты дамыту жөніндегі әріптестік бағдарламаларын үйлестіру.
7. Компания қызметі шеңберінде бизнеске қаржылық емес қолдау көрсету.
8. Бизнес-жобаларды іске асыру үшін мемлекеттік даму институттарымен ынтымақтастықты кеңейту.
9. Портфельдік компаниялар арасында коммуникациялар мен дағдылар алмасуды дамыту.
10. Өнімді ішкі және сыртқы нарықтарда неғұрлым белсенді ілгерілету үшін оны брендтеуге жәрдемдесу.
11. Перспективалы жобаларды, оның ішінде мемлекеттік-жекешелік әріптестік қағидаттары негізінде іске асыру үшін өңірлерге отандық және шетелдік инвесторларды тарту.
12. Инвесторларға жобаларды үлестік қаржыландыру, активтермен қатысу, сондай-ақ мемлекеттік бағдарламалар шеңберінде қаржыландыру алу арқылы іске асыруға жәрдемдесу.
13. Акционерлер белгілеген өзге де міндеттер.
Іске асыру кезеңі және күтілетін нәтижелер
Тұжырымдаманы іске асыру екі кезеңде жүзеге асырылады:
1-кезең – 2013–2014 жылдар.
Бірінші кезеңде ӘКК қызметіне қатысты мәселелер бойынша Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына өзгерістер мен толықтырулар енгізіледі, сондай-ақ корпорациялардың залалсыздық деңгейіне шығуы қамтамасыз етіледі.
2-кезең – 2015–2020 жылдар.
Екінші кезеңде ӘКК алдына қойылған мақсаттар мен міндеттерге қол жеткізу бойынша толық ауқымды тиімді жұмыс жүзеге асырылады, оны іске асыру мынадай нәтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік береді:
1) жаңа бәсекеге қабілетті өндірістер құру;
2) өңірлердегі жұмыс орындарының санын арттыру;
3) 2015 жылдың соңына қарай берілген және жаңадан құрылған ұйымдардың еңбек өнімділігін 2011 жылғы көрсеткішпен салыстырғанда 1,5 есеге, 2020 жылға қарай 2 есеге арттыру;
4) 2015 жылдан бастап ӘКК инвестициялық портфелінің көлемін жыл сайын кемінде 3–5 %-ға ұлғайту;
5) жоғары қосылған құны бар экспортқа бағдарланған отандық өнімді өткізу, кәсіпкерлік субъектілері өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігін арттыру.
Сондай-ақ, ӘКК берілген компаниялардың нәтижелілігін басқару жүйесін жақсартуды қамтамасыз етеді, олардың қызметінің тиімділігін арттырады, корпоративтік басқарудың озық стандарттарын енгізеді.
Біртіндеп бәсекеге барынша қабілетті және қаржылық жағынан орнықты компаниялар жарғылық капиталдағы үлесті (акциялар пакеттерін), оның ішінде қор нарығы арқылы өткізу жолымен оларды кейіннен бәсекелестік ортаға беру үшін іріктелетін болады. Бұл шаралар елдің қор нарығын және өңірлердегі инвестициялық мәдениетті дамытуға мүмкіндік береді.
2. ӘКК дамытудың негізгі қағидаттары мен жалпы тәсілдері
ӘКК қызметінің негізгі қағидаттары
ӘКК-ні одан әрі дамыту үшін ӘКК қызметінің мынадай негізгі қағидаттарын айқындау қажет:
1. Жеке сектормен әріптестік
ӘКК жеке сектор айналыспайтын немесе жеткілікті дәрежеде айналыспайтын кеңістікте тиімді жұмыс істеуге және бизнеспен бәсекелеспей, оның дамуын ынталандыруға, оның өсуі үшін жағдайлар жасауға тиіс.
2. Инвестицияларды белсенді басқару
ӘКК портфельдік инвесторлардан айырмашылығы, бизнесті дамыту жөніндегі негізгі шешімдерді бастамашылық ете отырып, белсенді акционер (қатысушы) рөлін атқаруға тиіс.
3. Шығындарды белсенді басқару
ӘКК өз функцияларын жүзеге асыру кезінде шығындарды барынша азайтуға ұмтылуға тиіс.
4. Әлеуметтік жауапкершілік
Әлеуметтік жауапкершілік қағидатын іске асыру мақсатында ӘКК акционерлердің шешімі бойынша дивидендтік саясат шеңберінде таза пайданың бір бөлігін жергілікті бюджетке аударады.
Ескерту. 4-тармаққа Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 13 мамырдағы № 476 қаулысымен өзгеріс енгізілген.
5. Бизнесті дамытуға жәрдемдесудің басқа қатысушыларымен әріптестік
ӘКК күш-жігердің қайталануын болдырмау және синергияны қамтамасыз ету үшін қаржылық және қаржылық емес даму институттарымен, мемлекеттік қатысуы бар компаниялармен, екінші деңгейдегі банктермен белсенді өзара іс-қимыл жасауға тиіс.
Тәжірибе алмасу, проблемалық мәселелерді шешу және үздік практиканы таныстыру үшін ӘКК-нің жыл сайынғы дөңгелек үстелдерін өткізу. ӘКК мүдделі тараптармен өзара іс-қимыл жасау үшін интернет-ресурстарды да белсенді пайдалануы қажет.
ӘКК дамытудың жалпы тәсілдері
Ескерту. Тармақшаға Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 13 мамырдағы № 476 қаулысымен өзгерістер енгізілген.
Инвестициялық қызмет
ӘКК өңірдегі бизнестің іскерлік белсенділігінің катализаторына айналып, өміршең бастамаларды қолдауға тиіс.
Инвестициялық қызметтің негізгі қағидаты – бизнеспен ынтымақтастықта, онымен бәсекелестік туғызбай жобаларды іске асыру.
Өңірді дамыту бағдарламасы ұлттық және халықаралық нарықтарда дұрыс позициялау үшін өңірдің бәсекелестік артықшылықтары мен өсу нүктелерін айқындайды. ӘКК инвестициялар мен күш-жігерді шоғырландыра отырып, өсу нүктелеріндегі бизнестің дамуына серпін береді.
ӘКК өңірлердің негізгі мамандануларын ескере отырып, ЖАО-ның өңірлік даму карталарын әзірлеуге және инвесторларды тарту үшін перспективалы әрі бәсекеге қабілетті жобалар тізбесін қалыптастыруға белсенді қатысады.
Әрбір ӘКК қызметі тиісті аумақтарды дамыту бағдарламаларында айқындалған экономиканың басым салаларындағы өз өңірі үшін перспективалы, өміршең, бәсекеге қабілетті жобаларды іске асыруға бағытталады.
Бұл басым салаларда дағдыларды, іскерлік байланыстар мен тәжірибені шоғырландыруға, инвестициялық шешімдердің сапасын жақсартуға, сондай-ақ өңірдің бәсекеге қабілеттілігіне неғұрлым күшті әсер етуге алып келеді.
ӘКК инвестициялық жобаға жобаның бастапқы кезеңінде (start-up) немесе даму кезеңдерінде кіруге тиіс.
Инвестициялық жобадан шығу мынадай негізгі өлшемшарттар бойынша жүзеге асырылуға тиіс:
1) ӘКК-нің жобалық компаниядағы акцияларын/үлесін сатудан алынған кіріс ӘКК-нің жобалық компанияға салған инвестицияларын және осы инвестициялар бойынша сыйақы мөлшерлемесін өтейді;
2) жобалық компанияның ӘКК-нің қатысуынсыз инвестициялық жобаны іске асыру перспективалары бар.
Инвестициялық жобадан шығу ӘКК инвестицияларының құнсыздану тәуекелі болған жағдайда да жүзеге асырылуы мүмкін.
ӘКК-нің активтегі акциялар пакетін/қатысу үлесін сату туралы шешімі нарықтық бағалау негізінде іске асырылуға тиіс. Активті сатып алу кезінде ӘКК қарсы нарықтық бағалау жүргізуге тиіс.
Жер қойнауын пайдалану жобалары
Жер қойнауын пайдалану саласында ӘКК жобаларға тек жер қойнауын пайдалану құқығымен қатысады. ӘКК үлесі тәуелсіз нарықтық бағалау жүргізілгеннен кейін айқындалуға тиіс.
ӘКК-ге кең таралған пайдалы қазбалар кен орындарына, техногендік минералдық түзілімдерге, жерасты суларына, сондай-ақ «Тау-Кен Самұрық» АҚ үшін қызығушылық тудырмайтын қатты пайдалы қазбалар кен орындарына жер қойнауын пайдалану құқықтары беріледі. ӘКК қатысуымен жер қойнауын пайдалану саласындағы жобаларды іске асыру кезінде ӘКК үлесі 49 %-дан аспауға тиіс.
Корпоративтік басқару
Басқарудың тиімді моделін қамтамасыз ету үшін ӘКК әлемдік үздік практикаға сәйкес келетін корпоративтік басқарудың заманауи стандарттарын белсенді енгізуге, оның ішінде ӘКК басшылары үшін оқыту бағдарламаларын ұйымдастыруға тиіс. ӘКК есептерін, оның ішінде басқарма шешімдерін (құпия ақпаратты қоспағанда), ӘКК директорлар кеңесі мен акционерлерінің шешімдерін жариялау қажет, бұл компаниялар қызметінің тиімділігін қамтамасыз етуге және ашықтығын арттыруға мүмкіндік береді.
ӘКК құрамын компания қызметінің бейініне сәйкес келетін дамушы нарықтардағы ірі компанияларда жұмыс тәжірибесі бар, оның ішінде шетелдік білікті мамандарды тарту арқылы күшейту қажет, олардың тізбесі біліктілік талаптарында көрсетілуі мүмкін.
ӘКК-нің кадр саясатын бизнес саласында жұмыс тәжірибесі бар адамдарды, оның ішінде «Болашақ» бағдарламасының түлектерін тартуға бағдарлай отырып, қайта қарау қажет.
Нарық жағдайларында оның жұмыс істеуіне байланысты барлық тәуекелдерді анықтауға бағытталған тиімді менеджмент жүйесі енгізіледі, ішкі бақылау мен мониторинг тетіктері жолға қойылады.
Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялардың мемлекеттік органдармен және даму институттарымен өзара іс-қимылы мәселелері
Ескерту. Тармақшаға Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 13 мамырдағы № 476; 2018 жылғы 10 желтоқсандағы № 818 қаулыларымен өзгерістер енгізілген (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 2019 жылғы 19 сәуірдегі № 213 қаулысымен өзгерістер енгізілген (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі).
ЖАО мен ӘКК арасындағы өзара іс-қимыл корпоративтік басқару қағидаттарына сәйкес жүзеге асырылады.
ЖАО ӘКК-ні басқаруды тек Қазақстан Республикасының «Акционерлік қоғамдар туралы» және «Мемлекеттік мүлік туралы» заңдарында және/немесе ӘКК жарғыларында көзделген акционердің өкілеттіктерін іске асыру арқылы жүзеге асырады.
ЖАО-ға ӘКК бойынша мынадай талаптар қойылады:
1) мемлекеттің мүдделерін сақтау;
2) ӘКК қызметінің кірістілігіне, тиімділігіне, ашықтығына және есептілігіне ұмтылу;
3) оның басқаруындағы және меншігіндегі активтерді тиімді басқаруды қамтамасыз ету;
4) үлгілік құжаттарға сәйкес ішкі саясаттар мен регламенттерді қабылдау арқылы ӘКК тобында корпоративтік басқарудың үздік практикасын енгізу;
5) ӘКК тобында инновациялық процестер мен технологияларды әзірлеу мен енгізуді ынталандыру;
6) өңірге инвестициялар тартуға қатысу.
ЖАО-дан ӘКК-ге қызметі коммерциялық бағдарланған барлық мемлекеттік активтер оларды кейіннен оңалту (сауықтыру), қайта құрылымдау және олардың негізінде жаңа бәсекеге қабілетті өндірістерді дамыту үшін кезең-кезеңімен берілетін болады.
Бұл ретте ӘКК-ге сауықтыру және қаржыландыру жоспарлары (бағдарламалары) бар проблемалық активтер ғана беріледі.
Инвестициялық жобаларды іске асыру үшін ЖАО ӘКК-ге инфрақұрылымдық желілермен қамтамасыз етілген жер учаскелерін беруді, оның ішінде құрылып жатқан индустриялық аймақтарды басқаруды ӘКК-ге беруді қамтамасыз етеді.
Әлеуметтік жауапкершілік қағидатын іске асыру мақсатында ӘКК акционерлердің шешімі бойынша дивидендтік саясат шеңберінде таза пайданың бір бөлігін жергілікті бюджетке аударады. ЖАО акционер ретінде осы қаражатты әлеуметтік маңызы бар жобаларды іске асыруға пайдаланады.
ӘКК өздеріне жүктелген функциялар мен міндеттерге сәйкес жергілікті атқарушы органдармен, мемлекеттік жоспарлау, бюджеттік жоспарлау жөніндегі уәкілетті органдармен, индустрия және индустриялық-инновациялық даму, агроөнеркәсіптік кешенді дамыту, халықты әлеуметтік қорғау, білім және ғылым, денсаулық сақтау, туризм, бәсекелестікті қорғау, жер қойнауын зерделеу және пайдалану саласындағы уәкілетті органдармен Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген олардың құзыреті шеңберінде белсенді әрі тиімді өзара іс-қимыл жасауға тиіс.
ӘКК мемлекеттік бағдарламаларды мынадай шарттармен іске асыруға қатыса алады:
1) осы Тұжырымдама бойынша ӘКК міндеттеріне сәйкес келуі;
2) бағдарлама бюджеті осы бағдарламаны іске асыруға байланысты ӘКК-нің операциялық шығыстарын толық жабуы және ең төменгі пайданы қамтамасыз етуі;
3) бағдарламаны іске асыру тәуекелдері осы бағдарламаның барлық қатысушылары арасында барабар бөлінуі;
4) ӘКК-нің бағдарламаға қатысуы туралы шешім корпоративтік басқару стандарттарын сақтай отырып қабылдануы.
Бұл ретте акционерлердің шешімі бойынша ӘКК шығынға ұшырайтын қолданыстағы бағдарламалық құжаттардан тиісті өзгерістер енгізу арқылы шығарылады.
ӘКК жобалары бойынша мемлекеттік қолдау «Бизнестің жол картасы-2020» бизнесті қолдау мен дамытудың мемлекеттік бағдарламасы, сондай-ақ басқа да мемлекеттік бағдарламалар арқылы көрсетіледі.
ӘКК бизнесті қолдау құралдарын ұштастыру, сондай-ақ бизнес үшін осы институттардың ресурстарына қолжетімділікті қамтамасыз ету бойынша даму институттарымен белсенді өзара іс-қимыл жасауға тиіс.
ӘКК мемлекеттік бағдарламаларды іске асыру бойынша өңірлік операторлар рөлін атқара алады және жергілікті деңгейде даму институттарының мүдделерін білдіре алады. Бұл тиісті нормативтік құқықтық актілерде және даму институттары мен ӘКК арасында жасалған оператор қызметтерін көрсету туралы шарттарда көзделетін болады. Бұл ретте ӘКК-нің операторлық қызметтері бюджет бағдарламалары шеңберінде төленеді.
Қаржыландыру көздері
Ескерту. Тармақшаға Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 13 мамырдағы № 476 қаулысымен өзгеріс енгізілген.
ӘКК инвестициялық бағдарламаны қаржыландыруды қолжетімді барлық қаржыландыру көздерін, оның ішінде меншікті қаражатты, республикалық және жергілікті бюджеттердің қаражатын пайдалану есебінен қамтамасыз етеді. Бұл ретте корпорациялар дамуына қарай бюджеттік қаржыландыру үлесін төмендетуге ұмтылатын болады.
Корпорацияның меншікті қаражаты дивидендтік түсімдер, бөлінбеген пайда, компанияның қаржылық/қаржылық емес кірістері есебінен қалыптастырылады.
Әкімдіктер рентабельді емес активтерді берген кезде осы активтерді сауықтыру жоспарына сәйкес қаржыландыру көзделетін болады. ӘКК-нің қаржылық жағдайын жақсарту кірістерді бөлек есепке алуды жүргізу, сауықтыру жоспарларын әзірлеу, ӘКК-нің жобалардан шығуына қойылатын талаптар мен шарттарды айқындау арқылы болжанады.
ӘКК серпінді дамып келе жатқан өңірлік инвестициялық компания ретінде өңірге инвестициялар тарту мақсатында әлеуетті шетелдік инвесторлармен, даму институттарымен және басқа да қаржы ұйымдарымен белсенді өзара іс-қимыл жасайды.
Тиімділікті бағалау
Ескерту. Тармақшаға Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2018 жылғы 10 желтоқсандағы № 818 қаулысымен өзгеріс енгізілген (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 2019 жылғы 19 сәуірдегі № 213 қаулысымен өзгеріс енгізілген (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі).
ӘКК қызметінің тиімділігін бағалауды ЖАО ӘКК даму жоспарларының іске асырылуына ЖАО жүргізген мониторинг нәтижелері бойынша, сондай-ақ тиімділіктің мынадай көрсеткіштеріне сәйкес жүзеге асырады:
Коммерциялық қызмет (нысаналы көрсеткіштер)
1. Негізгі қызметтен түсетін таза кіріс, оның ішінде бір қызметкерге шаққандағы таза кіріс.
2. ROA – активтердің рентабельділігі.
3. Инвестициялық портфельдің көлемі.
4. Инвестициялардың рентабельділігі.
5. Жеке инвесторлар тартқан қаражаттың ӘКК салған қаражатқа арақатынасы.
6. Қалпына келтірілген (сауықтырылған) кәсіпорындардың саны.
Корпоративтік басқару
7. Корпоративтік басқару рейтингі.
ӘКК қызметі сондай-ақ компанияның сыртқы тараптармен өзара іс-қимылы бағыты бойынша (есептілік көрсеткіштері) бағалануға тиіс.
8. Веб-сайтқа кірушілер саны (ақпаратты жаңартудың өзектілігі мен жеделдігін көрсетеді).
9. Қарауға келіп түскен бизнес-өтінімдердің саны (өңір халқының санына қатысты).
10. Өңір кәсіпкерлеріне сауалнама жүргізу.
Жергілікті атқарушы орган ӘКК қызметінің қаржылық нәтижелеріне мониторинг жүргізудің және сапалы талдаудың нақты жүйесін жолға қоюға тиіс. Жергілікті атқарушы орган корпорациялардың қызметіне негізгі қызмет көрсеткіштері (ҚКК) арқылы тұрақты мониторинг жүргізіп, ӘКК тиімділігін арттыру үшін пәрменді, жүйелі шаралар ұсынатын болады.
Корпорациялардың директорлар кеңестері белгіленген ҚКК-ге қол жеткізу тұрғысынан даму жоспарларының іске асырылуын мерзімді бағалау арқылы менеджментке баға беретін болады. Корпорация менеджментінің сыйақы жүйесі корпорация қызметінің нәтижесіне байланысты болуға тиіс.
Жергілікті атқарушы органның бірінші басшысы ӘКК қызметінің қорытындылары үшін дербес жауапты болады және жыл сайын Қазақстан Республикасының Үкіметіне корпорация қызметінің қорытындылары туралы есеп береді.
Тұжырымдаманы іске асыру ұсынылатын нормативтік құқықтық актілердің тізбесі
Ескерту. Тармақша Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2018 жылғы 10 желтоқсандағы № 818 қаулысының редакциясында (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).
Осы Тұжырымдаманы іске асырудың қолданыстағы құралдары Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 13 мамырдағы «Акционерлік қоғамдар туралы» және 2011 жылғы 1 наурыздағы «Мемлекеттік мүлік туралы» заңдары болып табылады.
Конституция Заң Кодекс Нормативтік акт Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы заңгері Заңгерлік қызмет Заңгерлік кеңес Азаматтық Қылмыстық Әкімшілік істер мен даулар Қорғау Арбитраждық Қазақстанның заң компаниясы Адвокаттық кеңсе Сот істері Декларация Жарлық Бұйрық Қаулы Шешім Баяндама Қорытынды Өтініш Қорытынды Конвенция Шарт Меморандум Әдістеме Нормалар Нота Қағидалар Бағдарлама Жарғы Хартия Бап Түсініктеме Резолюция Регламент Хаттама Жоба Бағдарлама Қағидалар Жолдаулар