Жетісу облысы сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының қаулысына кассациялық шағым
Азаматтық істер жөніндегі кассациялық сотқа
Кассациялық шағым беруші тұлға: ТалапкерТ А.Б.
ЖСН ..
Жетісу облысы, Панфилов ауданы,Көктал ауылы, Ж. көшесі, 90-үйтел. 8708....
Процестік жағдайы: Талапкер
Талапкердің өкілдері:
Адвокат Саржанов Ғалымжан Тұрлыбекұлы
«Закон и Право» адвокаттық кеңсесіБСН 201240021767Алматы қ.,
Абылай хан даңғылы, 79/71, 304-кеңсетел. 87085785758
Адвокат Нигметов Сабит Дәулетұлы
ЖСН 820125350700
Алматы қ., Абылай хан даңғылы, 79/71, 304-кеңсетел. 87009785755
Іске қатысатын басқа тұлғалар:
Қоса талапкер: Б.М.А.
ЖСН ....
Жетісу облысы, Панфилов ауданы,Қоңырөлең ауылы, О.Ж. көшесі, 27-үйтел. 87787...
1-жауапкер: Қазақстан Республикасы ІІМ Жетісу облысының полиция департаменті» ММ
Мекенжайы: Жетісу облысы, Талдықорған қаласы,И. Жансүгіров көшесі, 91/95 ғимарат
2-жауапкер: «Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі» ММ
Мекенжайы: Астана қ., Тәуелсіздік даңғылы, 1
Үшінші тұлға: Жетісу облысы прокурорының орынбасары Бескемпиров И.С.
КАССАЦИЯЛЫҚ ШАҒЫМ
Жетісу облысы сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2026 жылғы 20 тамыздағы қаулысына
Б.М.А. және Т.А.Б. Жетісу облысының ПД» ММ және «ҚР ІІМ» ММ-не қызметтік тергеп-тексеру қорытындысын, қызметтік тергеп-тексеру жүргізу туралы бұйрықтарды, 2025 жылғы 02 желтоқсандағы № 883-ж/қ, 2026 жылғы 10 ақпандағы № 79 ж/қ, 2026 жылғы 12 ақпандағы № 113 ж/қ жұмыстан шығару туралы бұйрықтарды заңсыз деп тану және олардың күшін жою, қызметке қайта алу және мәжбүрлі жұмыста болмаған уақыты үшін орташа жалақысын өндіріп алу туралы талап арызбен сотқа жүгінді.
Талдықорған қалалық сотының 2026 жылғы 15 мамырдағы шешімімен (іс № 3310-26-00-2/985) талап қою талаптары толық көлемде қанағаттандырылды. Жауапкерлердің заңдылықты өрескел бұзғаны туралы жеке ұйғарым шығарылды.
Жетісу облысы сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2026 жылғы 20 тамыздағы қаулысымен бірінші сатыдағы соттың шешімі күшін жойылып, талап қоюды қанағаттандырудан бас тартылды.
Апелляциялық алқаның қаулысы материалдық және процестік құқық нормаларын елеулі түрде бұза отырып шығарылған.
1. ҚР ҚПК-нің 127-бабының 4-бөлігін, ҚР Конституциясының 78-бабы 3-тармағының 4) және 5) тармақшаларын бұзу және «процестік парадокстың» туындауы
ҚР ҚПК-нің 127-бабының 4-бөлігіне сәйкес:
«Қылмыстық қудалау органының қаулысы, сол күдік бойынша қылмыстық қудалауды тоқтату туралы қаулыны қоспағанда, сот үшін міндетті күші болмайды».
ҚР Конституциясының 78-бабы 3-тармағының 4) және 5) тармақшаларына сәйкес, адамның кінәлілігіне қатысты кез келген күмән оның пайдасына түсіндіріледі, ал заңсыз тәсілмен алынған дәлелдемелердің заңдық күші болмайды.
№ 253300041000026 қылмыстық ісі ДКҰКБ тергеушісі Сагатов С.М.-ның құқық бұзушылық құрамының болмауына байланысты ҚР ҚПК-нің 35-бабы 1-бөлігінің 2) тармағы негізінде шығарған қаулысымен тоқтатылды. Аталған акт ҚР ҚПК-нің 127-бабының 4-бөлігіне сәйкес сот пен жауапкерлер үшін міндетті болып табылып, құқық бұзушылық құрамының болмағанын растады.
Алайда сот алқасы процестік заңнама талаптары мен Конституция ережелерін бұзды.
Алқа ҚР ҚПК-нің 127-бабының 4-бөлігіне сәйкес міндетті болып табылатын істі тоқтату туралы қаулыны қабылдамай, оны заңдық күшінен айырды.
Сонымен қатар, алқа тергеушінің ұсынымын және зерттелмеген ЖІШ материалдарын «тәртіптік теріс қылықтың жасалғанын сөзсіз дәлелдейтін дәлелдеме» ретінде таныды, дегенмен тергеудің процестік аралық актілері азаматтық сот үшін ешқандай міндетті күшке ие емес (ҚР ҚПК-нің 127-бабының 4-бөлігі, ҚР АПК-нің 76-бабы).
ҚР Конституциясының 78-бабының ережелері өрескел бұзылды: алқа бірінші сатыдағы сотқа «тергеу органдарының өкілеттіктерін алмастыруға жол бермеу» деген желеумен ЖІШ-тің жол берілуін тексеруге тыйым салды, алайда өзі сонымен бірге жойылмайтын күмәндердің барлығын (фонографиялық/филологиялық сараптамалардың жүргізілмеуін) талапкерлерге қарсы түсіндіріп, шикі материалдарды жұмыстан шығарудың негізіне жатқызды. Бұл талапкерлердің сот арқылы қорғалу құқығынан толық айырылуына алып келді (ҚР АПК-нің 15, 68-баптары).
ДКҰКБ тергеушісі Сагатов С.М. енгізген ұсыным ҚР ҰҚК органдарының ұсыным енгізу қағидаларын (ҚР ҰҚК Төрағасының бұйрығымен бекітілген) өрескел бұза отырып енгізілген.
Құжат СДТБТ-ның ақпараттық жүйесінде тіркелмеген, бұл мән-жайды ҚР БП ҚСжӘТК Жетісу облысы бойынша департаментінің 2025 жылғы 11 желтоқсандағы № ЗТ-2025-04323978 ресми хаты растады.
ҚР АПК-нің 68-бабына сәйкес, заңды бұза отырып алынған дәлелдемелер жол берілмейтін дәлелдемелер деп танылады және оларды тәртіптік жаза қолдануға негіз етуге болмайды.
Қызметтік тергеп-тексеру және 2025 жылғы 02 желтоқсандағы № 883-ж/қ бастапқы жұмыстан шығару туралы бұйрық «Құқық қорғау қызметі туралы» Заңның 57-бабының 10-12-тармақтарында белгіленген пресекциялық мерзімдерден тыс шығарылған.
Мерзімдердің өткізіп алынғанын түсіне отырып, ҚР ІІМ мен Жетісу облысының ПД 2026 жылғы 10 ақпандағы ҚР ІІМ № 79 ж/қ бұйрығын және 2026 жылғы 12 ақпандағы Жетісу облысы ПД № 113 ж/қ бұйрығын шығарып, жұмыстан шығарудың тұжырымдамасын өзгертті.
Бұйрықтарды кері күнмен шығару заңда белгіленген пресекциялық мерзімдерді тікелей айналып өту болып табылады және қызметкерлердің құқықтарын өрескел бұзады.
Бұдан басқа, аталған бұйрықтар талапкерлердің ҚР ІІМ-не Жетісу облысы ПД-ның 2025 жылғы 02 желтоқсандағы № 883-ж/қ жұмыстан шығару туралы бұйрығының заңсыздығына қатысты шағыммен жүгінгеннен кейін шығарылған, яғни Т.А.Б.-ға зиян келтіре отырып, шағым беру фактісіне заңсыз түрде кері әсер ету орын алған.
Талдықорған қалалық сотының 2026 жылғы 15 мамырдағы Жетісу облысының ПД және ДКҰКБ тарапынан заңдылықтың бұзылғанын тіркеген жеке ұйғарымы апелляциялық сатыда жойылған жоқ және заңды күшіне енді.
Қолданыстағы жеке ұйғарым болған кезде істің мәні бойынша шығарылған шешімнің күшін жою құқық қолдану практикасында жойылмайтын қайшылықтың туындауына алып келді (ҚР АПК-нің 21-бабы).
Бұған дейін Азаматтық істер жөніндегі кассациялық сотқа кассациялық шағым берілген жоқ және ол қайтарылған жоқ.
Қазақстан Республикасының Салық кодексінің 668-бабына сәйкес, соттарда мемлекеттік баж төлеуден:1) еңбекке ақы төлеу сомаларын өндіріп алу туралы талап қоюлар және еңбек қызметіне байланысты өзге де талаптар бойынша талапкерлер босатылады.
Жоғарыда баяндалғандардың негізінде, Қазақстан Республикасының Азаматтық процестік кодексінің 434, 435, 437, 438, 441-баптарын, 451-баптың 2-бөлігі 2) тармағын басшылыққа ала отырып,
СОТТАН СҰРАЙМЫН:
1. Жетісу облысы сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2026 жылғы 20 тамыздағы № 3310-26-00-2/985 азаматтық іс бойынша қаулысының күшін жоюды.
2. Жетісу облысы Талдықорған қалалық сотының 2026 жылғы 15 мамырдағы шешімін күшінде қалдыруды.
Қосымшалар:
- Талдықорған қалалық сотының 2026 жылғы 15 мамырдағы шешімі;
- Талдықорған қалалық сотының 2026 жылғы 15 мамырдағы жеке ұйғарымы;
- Жетісу облысы сотының 2026 жылғы 20 тамыздағы сот алқасының қаулысы;
- Жетісу облысы прокурорының орынбасары Бескемпиров И.С.-ның 2025 жылғы 31 желтоқсандағы № 2-60-25-10190 жауабы;
- ҚР БП ҚСжӘТК-нің 2025 жылғы 11 желтоқсандағы № ЗТ-2025-04323978 жауабы;
- ҚР ҰҚК органдарының ұсыным енгізу қағидалары;
- Жетісу облысы бойынша ДКҰКБ тергеушісі Сагатов С.М.-ның ұсынымы;
- Сотқа дейінгі тергеп-тексеруді тоқтату туралы қаулы;
- 2025 жылғы 02 желтоқсандағы жұмыстан шығару туралы бұйрық;
- ҚР ІІМ-нің 2026 жылғы 10 ақпандағы № 79 ж/қ бұйрығы;
- Жетісу облысы ПД-ның 2026 жылғы 12 ақпандағы № 113 ж/қ бұйрығы;
- Т.А.Б.-ны жұмыстан шығару туралы хабарлама;
- Сенімхат, өкілдік туралы хабарламалар, адвокаттар Саржанов Ғ.Т., Нигметов С.Д.-ның куәліктері, заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы анықтама.
Талапкер: Т.А.Б.
Талапкердің өкілі:
Адвокат Саржанов Ғ.Т.
07.09.2026 ж.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
