128-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің ҚР ҚК Адам саудасы
1. Адамға қатысты сатып алу-сату немесе өзге де мәмілелер жасау, сол сияқты оны пайдалану не жалдау, тасымалдау, беру, жасыру, сондай-ақ пайдалану мақсатында өзге де әрекеттер жасау -
мүлкі тәркіленіп немесе онсыз бес жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.
2. Сол әрекеттер жасалды:
а) алдын ала сөз байласу бойынша адамдар тобы;
б) бірнеше рет;
в) өмірге және денсаулыққа қауіпті зорлық-зомбылықты қолдану немесе оны қолдану қаупі бар;
г) қару немесе қару ретінде пайдаланылатын заттарды қолдану арқылы;
д) жүктіліктегі кінәлі үшін көрінеу әйелге қатысты;
е) екі және одан да көп адамға қатысты;
ж) транспланттау немесе өзге де пайдалану үшін жәбірленушінің мүшелерін немесе тіндерін алу мақсатында;
з) алдау немесе сенімге қиянат жасау арқылы;
и) адам өзінің қызметтік жағдайын пайдалана отырып;
к) жәбірленушінің материалдық немесе өзге де тәуелділігін пайдалана отырып, -
мүлкі тәркіленіп немесе онсыз бес жылдан жеті жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.
3. Осы баптың бірінші немесе екінші бөліктерінде көзделген, Қазақстан Республикасынан тысқары жерлерге әкету, Қазақстан Республикасына адамды әкелу немесе Қазақстан Республикасының аумағы арқылы бір мемлекеттен екінші мемлекетке тасымалдау, сол сияқты адамды Қазақстан Республикасынан тысқары жерлерге әкету, Қазақстан Республикасына әкелу немесе Қазақстан Республикасының аумағы арқылы адамды бір шет мемлекеттен Қазақстан Республикасына тасымалдау мақсатында жасалған іс-әрекеттер мұндай әрекеттерді жасау мақсатында басқа мемлекет, -
мүлкі тәркіленіп немесе онсыз жеті жылдан он жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.
4. Осы баптың бірінші, екінші немесе үшінші бөліктерінде көзделген әрекеттер, егер олар:
а) ұйымдасқан топ жасаған;
б) абайсызда жәбірленушінің өліміне не өзге де ауыр зардаптарға әкеп соқтырды, -
мүлкі тәркіленіп, жеті жылдан он бес жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.
Бұл қылмыс азаматтардың жеке бас бостандығына және Қазақстан Республикасының Конституциясымен кепілдендірілген кәсіп түрін таңдау еркіндігіне қол сұғады. Әркімнің қызмет түрі мен кәсібін еркін таңдауға құқығы бар. Еңбек бостандығы сонымен қатар әркімнің қандай да бір қызмет түрімен айналыспау құқығын білдіреді. Сондықтан ҚР Конституциясы мәжбүрлі еңбекке тек сот үкімі бойынша не төтенше немесе соғыс жағдайында ғана жол берілетінін нақтылайды. Еңбек бостандығы Конституцияның 24-бабының 1-тармағын экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы халықаралық пактіге сәйкес жариялайсыз. Қылмыс объектісі-азаматтардың жеке бас бостандығы және қызмет түрін таңдау еркіндігі.
Қылмыстың объективті жағы адамға қатысты сатып алу-сатуда немесе өзге де мәмілелер жасауда, сол сияқты оны пайдалануда не жалдауда, тасымалдауда, беруде, паналауда, сондай-ақ пайдалану мақсатында өзге де әрекеттер жасауда көрінеді.
Адамды сатып алу-сату дегеніміз-бір Тарап ақылы түрде адамды тұрақты иеленуге, ал екінші Тарап сататын мәміле. Бұл жағдайда төлем тек ақша ғана емес, мүлік те болуы мүмкін.
Адамға қатысты өзге де мәмілелер жасау деп адамды бір адамның екінші адамға пайдакүнемдік немесе өзге де қоғамға жат мақсатпен беруінің кез келген басқа тәсілі түсініледі.
ҚК-нің 125-бабына ескертпеге сәйкес, осы бапта және осы Кодекстің 126, 128, 133-баптарында адамды пайдалану деп кінәлілерге алынған кірістерді беру мақсатында мәжбүрлеп еңбекті пайдалану, жезөкшелікпен басқа адамның айналысуы немесе ол көрсететін өзге де қызметтер, сол сияқты өзіне тәуелді емес себептер бойынша өзіне байланысты емес тұлғаға қатысты меншік иесінің өкілеттіктерін жүзеге асыру түсініледі. жұмыстарды немесе қызметтерді орындаудан бас тартуы мүмкін.
Жалдау дегеніміз-белгілі бір іс-әрекетке адамдарды іздеу, шақыру, тарту, жалдау деп түсіну керек. Бұл жағдайда жәбірленуші жұмыс сипатына, еңбек жағдайларына, жалақыға және т.б. қатысты жаңылыстырады, яғни жалдау әрекеттері алдау арқылы жүзеге асырылады.
Пайдалануға арналған адамды тасымалдау оның кеңістікте кез келген жолмен қозғалуын қамтиды. Егер тасымалдау жәбірленушіні Қазақстан Республикасының аумағы арқылы өткізумен жүзеге асырылса, онда кінәлілердің әрекеттері ҚК 128-бабының 3-бөлігі бойынша адам саудасының бір түрі ретінде саралануы тиіс. Жәбірленушіні тасымалдауды сатушының өзі де, басқа адамдар да жүзеге асыра алады.
Осы бапта беру деп жәбірленушіні оны пайдалану үшін адамға тікелей беру деп түсіну керек.
Баспана деп жәбірленушіні жасыруға бағытталған әрекеттерді жасау деп түсіну керек.
Қанау мақсатындағы өзге де іс-әрекеттер деп қандай да бір пайда алу мақсатында адамның зияткерлік немесе жеке еңбегін пайдалануды түсіну керек.
Қылмыс адамды нақты сатып алу-сату сәтінен немесе басқа тыйым салынған әрекеттер жасалған кезден бастап аяқталған болып саналады.
Қылмыстың субъективті жағы тікелей ниетпен және арнайы мақсатпен – адамды қанауға деген ұмтылыспен сипатталады.
Қылмыстың субъектісі-16 жасқа толған есі дұрыс адам.
Қылмыстық кодекстің 128-бабының 2-бөлімінде көзделген қылмыстардың білікті құрамы Қылмыстық кодекстің 128-бабының 1-бөлімінде көзделген әрекеттер үшін қылмыстық жауапкершілікті белгілейді: а) алдын ала сөз байласу арқылы адамдар тобы;
б) бірнеше рет;
в) өмірге және денсаулыққа қауіпті зорлық-зомбылықты қолдану немесе оны қолдану қаупі бар;
г) қару немесе қару ретінде пайдаланылатын заттарды қолдану арқылы;
д) жүктіліктегі кінәлі үшін көрінеу әйелге қатысты;
е) екі және одан да көп адамға қатысты;
ж) транспланттау немесе өзге де пайдалану үшін жәбірленушінің мүшелерін немесе тіндерін алу мақсатында;
з) алдау немесе сенімге қиянат жасау арқылы;
и) адам өзінің қызметтік жағдайын пайдалана отырып;
к) жәбірленушінің материалдық немесе өзге де тәуелділігін пайдалана отырып. Бұл белгілер бұрын қаралған, ҚК-нің 125-бабын талдау кезінде сондықтан қайта жарықтандыруды қажет етпейді.
ҚК-нің 128-бабының 3-бөлігінде ерекше біліктілік белгісі көзделген. Оған осы баптың бірінші немесе екінші бөліктерінде көзделген, ҚР шегінен тыс жерлерге әкету, ҚР-ға адамды әкелу немесе ҚР аумағы арқылы бір мемлекеттен екінші мемлекетке тасымалдау, сол сияқты ҚР шегінен тыс жерлерге әкету, ҚР-ға әкелу немесе адамды ҚР аумағы арқылы бір шет мемлекеттен екінші мемлекетке тасымалдау мақсатында жасалған іс-әрекеттер жатады. осындай әрекеттерді жасау мақсаттары.
Адамдарды ҚР шегінен тыс әкету деп ҚР азаматтарын ҚР шегінен тыс жерге жөнелту деп түсіну керек.
Пайдалану үшін бір шет мемлекеттен екінші мемлекетке (транзитке) бара жатқан адамдарды ҚР аумағы арқылы тасымалдау деп шетел азаматтарының бір мемлекеттен екінші мемлекетке ҚР аумағы арқылы өтуін түсіну керек. ҚК-нің 128-бабының 4-бөлігі, егер олар: А) ұйымдасқан топ жасаса, бірінші, екінші немесе үшінші бөліктерде көзделген әрекеттерді жасағаны үшін жауаптылық көзделеді;
б) абайсызда жәбірленушінің өліміне не өзге де ауыр зардаптарға әкеп соқтырды (ҚК 125-бабының 3-бөлігінің түсініктемесін қараңыз).
Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық Жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі И. Ш. БОРЧАШВИЛИДІҢ Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне 2007 жылғы түсініктемесі
Актінің өзгертілген күні: 02.08.2007 актінің қабылданған күні: 02.08.2007 қабылданған орны: жоқ актіні қабылдаған Орган: 180000000000 әрекет аймағы: 100000000000 норма шығарушы орган берген НҚА тіркеу нөмірі: 167 акт мәртебесі: new құқықтық қатынастар саласы: 028000000000 акт нысаны: COMM Заң күші: 1900 акт тілі: rus
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
