151-бапқа түсініктемелер. Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің талап арызын қабылдаудан бас тарту

1. Егер:1) арыз азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен қарауға және шешілуге жатпаса;2) соттың заңды күшіне енген шешімі немесе осы Кодексте көзделген негіздер бойынша іс бойынша іс жүргізуді тоқтату туралы соттың ұйғарымы болса, сол тараптар арасында, сол нысан туралы және осы Кодексте көзделген негіздер бойынша іс жүргізуді тоқтату туралы ұйғарымы болса, судья талап қою арызын қабылдаудан бас тартады. 3) сол тараптар арасындағы дау бойынша, сол пән туралы және сол негіздер бойынша қабылданған төрелік шешімі бар және бұл туралы сотқа белгілі болды.

2. Судья талап қою арызын қабылдаудан бас тарту туралы ұйғарым ол келіп түскен күннен бастап бес жұмыс күні ішінде шығарады, ол талап қоюға қоса берілген барлық құжаттармен бірге өтініш берушіге тапсырылады немесе жіберіледі.

3. Талап қою арызын қабылдаудан бас тарту талапкердің сол жауапкерге, сол нысан туралы және сол негіздер бойынша талап қоюмен сотқа қайта жүгінуіне кедергі келтіреді.4. Талап қою арызын қабылдаудан бас тарту туралы соттың ұйғарымында, егер іс азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен қаралуға және шешілуге жатпаса, талап қоюшы қай органға жүгінуі тиіс екені көрсетіледі.

5. Талап арызды қабылдаудан бас тарту туралы ұйғарымға шағым жасалуы, наразылық білдірілуі мүмкін.

1. Түсініктеме берілген нормада талап арызды қабылдаудан бас тарту үшін негіздердің толық тізбесі белгіленген.1) бірінші негіз ведомстволық бағыныстылықтың бұзылуы болып табылады. Талап арызды қабылдау туралы мәселені шешкен кезде судья мәлімделген талаптың сотқа бағынышты екендігін тексеруі керек. Өтінішті басқа тәртіппен (әкімшілік, қылмыстық) немесе қойылған мәселелерді шешу құзыретіне жататын лауазымды адамдар не ұйымдар қарауы мүмкін екенін есте ұстаған жөн.2) басқа негіздемемен талап-арыздардың бірегейлігі айқындалады, бұл арыздардың мәні, негіздері және субъектілік құрамы бірдей екенін білдіреді. Егер іс бойынша іс жүргізуді тоқтату туралы бірдей талап қою бойынша қабылданған ұйғарым болса, сот өтінішті қабылдаудан бас тартады. Прокурор не АІЖК-нің 55, 56-баптарында көрсетілген адамдар бірдей талап қою берген кезде судья да өтінішті қабылдаудан бас тартады.Талап-арыздардың сәйкестігі туралы мәселе бойынша күмән болған кезде судья сот ісін жүргізуге талап-арыз қабылдайды және істі сот талқылауына немесе сот отырысына дайындау барысында осы мәселені қарайды. Егер осы негіздің болуы анықталса, іс тоқтатылуға жатады.Сонымен қатар, некені бұзу, ата-ана құқығынан айыру немесе шектеу туралы талап-арыздар және құқықтық қатынастардың сипатына байланысты басқа да талап-арыздар іс бойынша іс жүргізу тоқтатылғаннан кейін қайта берілуі мүмкін. Сонымен бірге, талап қоюдың негіздері өзгереді, мысалы, некені бұзу туралы талап қою кезінде тараптардың татуласуға келмегені немесе татуласу ұзаққа созылмағаны көрсетілуі мүмкін; ата-ана құқықтарынан айыру немесе шектеу туралы талап-арыздар бойынша нақты мән-жайлар өзгеруі мүмкін және т.б. 3) Осы баптың бірінші бөлігінің 2) тармақшасына ұқсас талап-арызды қабылдаудан бас тарту үшін негіздеме сол тараптар арасындағы дау бойынша төрелік сол тақырып туралы және сол негіздер бойынша қабылдаған шешімге қолданылады.

2. Талап қою арызын қабылдаудан бас тарту туралы судья сотқа келіп түскен күннен бастап бес жұмыс күні ішінде ұйғарым шығарады, ол өтініш берушіге өтінішке қоса берілген барлық құжаттармен бірге тапсырылады немесе жіберіледі (АІЖК-нің 150-бабының екінші бөлігінің түсініктемесін қараңыз).

3. Талап қою арызын қабылдаудан бас тарту адамның сол жауапкерге және сол негіздер бойынша талап қою арызымен сотқа қайта жүгінуіне кедергі келтіреді.

Сотқа қайта жүгінуге кедергі келтірмейтін мән-жайлар АІЖК-нің 152-бабында келтірілген және талап арызды қайтару үшін негіз болып табылады. Мәлімделген талаптардың дәлелденбеуі, тиісті емес жауапкерге өтініш беру, талап қоюдың ескіру мерзімін немесе сотқа жүгіну үшін мерзімді өткізіп алу себептері бойынша талап қою арызын қабылдаудан бас тартуға болмайды.

4. Егер арызды азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен қарауға және рұқсатқа жатпауына байланысты қабылдаудан бас тартылса, судья ұйғарымда талапкердің қай органға жүгінуі керектігін көрсетеді.

5. Судьяның талап арызды қабылдаудан бас тарту туралы ұйғарымына АІЖК белгілеген тәртіппен шағым жасалуы немесе наразылық білдірілуі мүмкін.

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖОҒАРҒЫ СОТЫНЫҢ КІТАПХАНАСЫ

Астана, 2016 жыл

УДК 347 (574)  

К 63

ISBN 978-601-236-042-4

 Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы