200-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің ҚР ҚК коммерциялық немесе банктік құпиясын құрайтын мәліметтерді заңсыз алу және жария ету
1. Коммерциялық немесе банктік құпияны құрайтын мәліметтерді құжаттарды ұрлау, коммерциялық немесе банктік құпияны иеленетін адамдарға немесе олардың жақындарына қатысты пара беру немесе қорқыту, байланыс құралдарында ұстап алу, компьютерлік жүйеге немесе желіге заңсыз кіру, арнаулы техникалық құралдарды пайдалану, сол сияқты осы құпияларды жария ету не заңсыз пайдалану мақсатында өзге де заңсыз тәсілмен жинау мәліметтер —
екі айға дейінгі кезең үшін жүзден екі жүзге дейінгі айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде немесе сотталған адамның жалақысы немесе өзге де табысы мөлшерінде айыппұл салуға не екі жылға дейінгі мерзімге түзеу жұмыстарымен не алты айға дейінгі мерзімге қамауға алумен не бір жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.
2. Коммерциялық немесе банктік құпияны құрайтын мәліметтерді қызмет немесе жұмыс бойынша сеніп тапсырылған адамның иесінің келісімінсіз, пайдакүнемдік немесе өзге де жеке мүдделіліктен жасалған және ірі залал келтірген заңсыз жария ету немесе пайдалану, —
екі жүзден бес жүзге дейінгі айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде немесе сотталған адамның жалақысы немесе өзге де табысы мөлшерінде екі айдан бес айға дейінгі кезеңде айыппұл салуға не төрт айдан алты айға дейінгі мерзімге қамауға алуға не бір жылдан екі жылға дейінгі мерзімге түзеу жұмыстарымен не айыппұлмен үш жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады жүз айлық есептік көрсеткішке дейінгі мөлшерде немесе бір айға дейінгі кезеңде не онсыз сотталған адамның жалақысы немесе өзге де табысы мөлшерінде.
Нарықтық қатынастарға көшу, бәсекелестікті дамыту экономикалық, коммерциялық, технологиялық ақпаратты мұқият қорғауды қажет етеді. Ақпарат-бұл шынайы және құпия болған жағдайда нақты байлық. Ақпаратты қорғау мемлекеттің, ұйымның, тұлғаның маңызды және ажырамас құқығы болып табылады. Жаңа экономикалық жағдайларда банктік қызмет көрсету шартын, кредиттік шартты, кепіл шартын, шот ашу және ол бойынша банктік операцияларды жүргізу шартын, аударым ақша операцияларын жасасу кезінде банк қатынастарында құпиялылықты сақтау қажеттілігі туындады.
Коммерциялық немесе банктік құпияны құрайтын мәліметтерді заңсыз алу мен жария етудің қоғамдық қауіптілігі оны жасау нәтижесінде біздің мемлекетіміздің банк жүйесі мен экономикасына елеулі залал келтірілетіндігінде көрінеді.
Қарастырылып отырған қылмыстың объектісі коммерциялық немесе банктік құпияны қорғауды қамтамасыз ететін қоғамдық қатынастар болып табылады.
Қылмыстың мәні коммерциялық немесе банктік құпия болып табылады. Коммерциялық құпия-бұл оның үшінші тұлғаларға белгісіз болуына байланысты нақты құндылығы бар ақпарат, оған заңды негізде еркін қол жетімділіктің болмауымен сипатталады және ақпарат иесі оны және құпиялылықты қорғауға шаралар қабылдайды (ҚР Азаматтық кодексінің 126-бабы).
Банк құпиясына, 1995 жылғы 31 тамыздағы "банктер және банк қызметі туралы" ҚР Заңының 50-бабына сәйкес (елшісімен бірге). изм. және қосымша), банктік шот, шот бойынша операциялар туралы жария етілмейтін мәліметтер және клиенттер туралы мәліметтер жатады. Ол депозиттер шоттарының, Банктің клиенттері мен корреспонденттерінің болуы, иелері және нөмірлері туралы, осы шоттардағы немесе банктің өз шоттарындағы ақша қалдықтары мен қозғалысы туралы, банктің операциялары туралы мәліметтерді, сондай-ақ сейф жәшіктерінде, шкафтарда және үй-жайларда сақтаудағы клиенттер мүлкінің болуы, иелері, сипаты мен құны туралы мәліметтерді қамтиды банк.
Тарату процесінде тұрған банк берген кредиттер туралы мәліметтер банк құпиясына жатпайды. Банктер банктік құпияға кепілдік береді. Қызметтік міндеттерін жүзеге асыруға байланысты банк құпиясын құрайтын мәліметтерге қол жеткізген лауазымды тұлғалар, банк қызметкерлері және өзге де тұлғалар оларды жария еткені үшін ҚР ҚК 200-бабы бойынша жауапты болады.
ҚР ҚК 200-бабының 1-бөлігінде көзделген қылмыстың объективті жағы коммерциялық немесе банктік құпияны құрайтын мәліметтерді құжаттарды ұрлау, коммерциялық немесе банктік құпияны иеленетін адамдарға қатысты немесе олардың жақындарына қатысты пара беру немесе қорқыту, байланыс құралдарында ұстап алу, компьютерлік жүйеге немесе желіге заңсыз кіру, арнайы құпияларды пайдалану жолымен жинаудан тұрады. сол сияқты осы мәліметтерді жария ету не заңсыз пайдалану мақсатында өзге де заңсыз тәсілмен жүзеге асырылады.
Ұрлау олардың заңды иесінен коммерциялық немесе банктік құпияны құрайтын құжаттарды заңсыз алуды қамтиды. Ұрлау Құпия немесе ашық болуы мүмкін, мұндай құпияны иеленушілерге қатысты зорлық-зомбылық немесе алдау қолданылады.
Пара беру коммерциялық немесе банктік құпиясы бар адамдарды ақшаны, өзге де материалдық құндылықтарды ұсыну немесе беру не мүліктік сипаттағы қызметтерді ұсыну арқылы оны жария етуге немесе беруге итермелеуді көздейді.
Қауіп-қатер ұрып-соғу, денсаулыққа зиян келтіру, кісі өлтіру, мүлікті жою, коммерциялық немесе банктік құпияны иеленетін адамдарға да, олардың жақындарына да қатер төндіретін Мәліметтерді тарату қаупінде көрінетін психикалық немесе физикалық зорлық-зомбылықты қолдануды білдіреді.
Коммерциялық немесе банктік құпияны құрайтын мәліметтерді жинау-Бұл заңсыз жолмен жасалған осындай мәліметтер мен ақпаратты іздеу, табу, тіркеу, жинақтау, сақтау процесінде көрсетілген әрекет. Қылмыс зиянды салдардың туындауына қарамастан коммерциялық немесе банктік құпияны құрайтын мәліметтерді жинау басталған сәттен бастап аяқталған болып есептеледі.
ҚР ҚК 200-бабының 1-бөлігі бойынша қылмыс субъектісі 16 жасқа толған жеке, есі дұрыс адам болып табылады.
Субъективті жағынан талданатын қылмыс тікелей ниетпен жасалады. Кінәлі адам коммерциялық немесе банктік құпияны құрайтын мәліметтерді құжаттарды ұрлау, пара беру немесе қорқыту, байланыс құралдарында ұстап қалу, компьютерлік жүйеге немесе желіге заңсыз кіру, арнайы құралдарды пайдалану, сол сияқты өзге де заңсыз тәсілмен жинайтынын түсінеді және осы әрекеттерді жасағысы келеді.
ҚР ҚК 200-бабының 2-бөлігінде көзделген қылмыстың объективті жағы коммерциялық немесе банктік құпияны құрайтын мәліметтерді иесінің келісімінсіз оның қызметі немесе жұмысы бойынша сеніп тапсырылған, пайдакүнемдік немесе өзге де жеке мүдделіліктен жасалған және ірі залал келтірген адамның заңсыз жария етуінен немесе пайдалануынан тұрады.
Жария ету-кінәлілердің коммерциялық немесе банктік құпияны құрайтын ақпарат бұрын осы ақпаратқа қол жеткізе алмаған бөгде адамдардың (мысалы, құжаттарды көрсету, көпшілік алдында сөйлеу, хат алмасу және т.б.) игілігіне айналатын осындай әрекеттерді жүзеге асыруы.
Осы баптың мағынасы бойынша бөгде адам орындалатын жұмыстың немесе қызметтік міндеттерінің сипаты бойынша мұндай ақпаратқа еркін қол жеткізе алмайтын адам болып табылады.
Аталған ақпаратты пайдалану жосықсыз бәсекелестік процесінде оның иесіне елеулі зиян келтіруі мүмкін осындай әрекеттерді жасауды көздейді.
Бұл мәліметтерді олардың заңды иесінің келісімінсіз жария еткені немесе пайдаланғаны үшін қылмыстық жауапкершілік үлкен залал келтірілген жағдайда туындайды. Ірі залал ұғымын заң шығарушы ҚК-нің 189-бабына ескертпеде береді. Қылмыстық кодекстің 200-бабының 2-бөлігінде көзделген материалдық, сондықтан қылмыс оның диспозициясында көрсетілген залал келтірілген сәттен бастап аяқталды деп саналады.
ҚР ҚК 200 — бабының 2-бөлігі бойынша қылмыс субъектісі-арнайы. Олар орындалатын жұмыстың немесе қызметтік міндеттерінің сипаты бойынша коммерциялық немесе банктік құпияны құрайтын мәліметтерді білетін банк қызметкерлері болуы мүмкін.
Талданатын қылмыстың субъективті жағы кінәнің қасақана түрімен көрінеді. Адам коммерциялық немесе банктік құпияны заңсыз жария ететінін немесе пайдаланатынын түсінеді және осы әрекеттерді жасағысы келеді. Қылмыстың себебі-өзімшілдік немесе басқа жеке қызығушылық (бұған қызғаныш, кек, нарықтағы бәсекелестерден арылуға деген ұмтылыс жатады).
Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық Жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі И. Ш. БОРЧАШВИЛИДІҢ Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне 2007 жылғы түсініктемесі
Актінің өзгертілген күні: 02.08.2007 актінің қабылданған күні: 02.08.2007 қабылданған орны: жоқ актіні қабылдаған Орган: 180000000000 әрекет аймағы: 100000000000 норма шығарушы орган берген НҚА тіркеу нөмірі: 167 акт мәртебесі: new құқықтық қатынастар саласы: 028000000000 акт нысаны: COMM Заң күші: 1900 акт тілі: rus
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
