227-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің жекешелендірілген тұрғын үйлеріне ортақ меншік
Түсініктеме берілген бап кез келген адамға емес, тек жекешелендірілген тұрғын үйге, яғни жалға алушының және оның отбасы мүшелерінің меншігіне жекешелендіру тәртібімен өткен тұрғын үйге бірлескен меншік құқығын реттейді. Сондықтан азаматтардың меншігіне жекешелендіру тәртібімен емес, өзге де негіздер бойынша өткен тұрғын үйге, мысалы, олар сатып алған, сыйға тарту шарты бойынша алған, тұрғын үй (тұрғын үй-құрылыс) кооперативі мүшесінің тұрғын үй-жай үшін пай жарнасының барлық сомасын енгізуі нәтижесінде бірлескен меншіктің басқа түрлері белгіленуі мүмкін, бірақ жекешелендірілген тұрғын үйге бірлескен меншік емес тұрғын үй.
Жекешелендірілгендер деп біріншіден, жекешелендіру кезінде мемлекеттік тұрғын үй қорының құрамында болған, екіншіден, жекешелендіру туралы заңнамаға сәйкес жалдаушының және онымен тұрақты тұратын отбасы мүшелерінің меншігіне өткен тұрғын үй түсініледі.
Түсініктеме берілген баптың ережелеріне сәйкес Жалға алушы және онымен тұрақты тұратын отбасы мүшелері, оның ішінде кәмелетке толмағандар мен уақытша жоқ адамдар жекешелендірілген тұрғын үйге бірлескен меншікке қатысушылар болып табылады. Отбасы мүшелері жекешелендірілген тұрғын үйдің иесі болу үшін жекешелендіру кезінде онда тұрақты тұруы керек. Сондықтан, жекешелендіруден кейін тұрғын үйді жекешелендірген отбасының мүшесі болған адамдар, сондай-ақ жекешелендіру кезінде онда тұрақты тұрмаған жалға алушының отбасы мүшелері жекешелендірілген тұрғын үйге бірлескен меншікке қатысушы болмайды. Бұл жекешелендіруден кейін тұрғын үйге бірлескен меншікке қатысушылардан туған балаларға да қатысты.
Түсініктеме берілген баптың негізінде және жекешелендірілген тұрғын үйге бірлескен меншік құқығына қатысушылардың сабақтастығы тәртібімен оның меншік иесі болған адамдарда тұрғын үйге бірлескен меншік құқығы туындамайды. Бұл адамдарда меншіктің басқа түрлері болуы мүмкін.
Тұрғын үйді жекешелендіру кезінде жалға алушының отбасы мүшелерінің шеңбері тұрғын үй қатынастары туралы Заңның 13-бабының (1-тармағы) және 21-тармағында белгіленген. Тұрақты бірге тұратын ерлі-зайыптылар мен олардың балалары жалдаушының отбасы мүшелері деп танылады. Ерлі-зайыптылардың ата-аналары, сондай-ақ өз отбасылары бар және жалдаушымен тұрақты тұратын балалар жалға алушының отбасы мүшелері ретінде тек өзара келісім бойынша танылуы мүмкін.
Басқа адамдар, егер олар меншік иесімен тұрақты тұрса және онымен ортақ шаруашылық жүргізсе, ерекше жағдайларда жалға алушының отбасы мүшелері деп танылуы мүмкін. Еңбекке жарамсыз асырауындағылар, егер олар үнемі бірге тұрса, жалдаушының отбасы мүшелері болып табылады.
Тұрғын үй қатынастары туралы Заңның 13-бабының 6-тармағына сәйкес бірнеше жалдаушы тұратын тұрғын үй (пәтер) барлық жалдаушылардың және олардың кәмелетке толған отбасы мүшелерінің келісімімен ғана жекешелендірілуі мүмкін. Бұл жағдайда тұрғын үй барлық жалдаушылардың бірлескен меншігіне емес, жалпы үлестік меншікке түседі.
Жекешелендірілген тұрғын үй жалдаушының және оның отбасы мүшелерінің бірлескен меншігіне олардың арасындағы шартта өзгеше көзделмеген жағдайда ғана өтеді.
Тұрғын үйге бірлескен меншік құқығы оны тіркеуші органда тіркеген сәттен бастап туындайды.
Ортақ бірлескен меншіктегі жекешелендірілген тұрғын үйді иеліктен шығаруға барлық меншік иелерінің келісімімен ғана жол беріледі. Егер мәміле кәмелетке толмаған балалардың мүдделерін қозғайтын болса, қорғаншылық және қамқоршылық органының мәмілесіне келісім қажет (Тұрғын үй қатынастары туралы Заңның 13-бабының 3-тармағы).
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
Түсініктеме Қазақ мемлекеттік заң университетінің Жеке құқық ғылыми-зерттеу орталығының ғылыми-практикалық зерттеулер бағдарламасы аясында дайындалды.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің жобасын дайындау жөніндегі жұмыс тобының жетекшісі Қазақстан Республикасы Ғылым Академиясының корреспондент-мүшесі, профессор М. К. Сүлейменов
Басшының орынбасары профессор Басин Ю. г.
