236-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің ҚР ҚК заңсыз әскерилендірілген құралымын ұйымдастыру

     1. Заңсыз әскерилендірілген құралым (бірлестік, жасақ, жасақ немесе өзге топ) құру, сол сияқты осындай құралымға басшылық жасау —      

екі жылдан жеті жылға дейін бас бостандығынан айыруға жазаланады.      

2. Заңсыз әскерилендірілген құралымға (бірлестікке, жасаққа, жасаққа немесе өзге топқа)қатысу —      

үш жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеуге не алты айға дейінгі мерзімге қамауға алуға не үш жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.      

Ескерту. Заңсыз әскерилендірілген құралымға қатысуды өз еркімен тоқтатқан және қару мен әскери құрал-жабдықтарды тапсырған адам, егер оның әрекеттерінде өзге қылмыс құрамы болмаса, қылмыстық жауаптылықтан босатылады.

     Мемлекетте бақыланбайтын қарулы құрылымдардың жұмыс істеуінің қоғамдық қауіптілігі-бұл әртүрлі тармақтар мен билік деңгейлері арасындағы тұрақтылық пен тепе-теңдікті бұзады. Мемлекеттік құрылыс пен билік проблемаларын конституциялық емес, күштеп шешу қаупі туындайды, ал қарулы адамдардың едәуір санының бақыланбайтын әрекеттері қоғамда әлеуметтік шиеленісті тудырады, онда жеке адамға, адам құрбандарына, елеулі материалдық залалға зиян келтірудің жоғары мүмкіндігі бар.      Бұл қылмыстың объектісі қоғамдық қауіпсіздік болып табылады.    

Объективті жағы заңсыз әскерилендірілген құраманы (бірлестік, жасақ, жасақ немесе басқа топ) құру және осындай құрамаға басшылық жасау сияқты әрекеттерді орындауда көрінеді.      

Бұл қылмыстың басты белгісі-әскерилендірілген құрамның заңсыздығы. Қалыптастырудың заңсыздығы осындай қалыптастыруды құрудың нормативтік актілерімен реттелмеуінен тұрады. Қазақстан Республикасы Конституциясының 5-бабы 3-тармағының негізінде заңнамада көзделмеген әскерилендірілген құралымдар құруға тыйым салынады. Заңды әскерилендірілген құралымдарға, мысалы, Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері, Ұлттық қауіпсіздік органдары, Ішкі істер органдары, кеден органдары және т.б. жатады.      

Заңсыз әскерилендірілген құрылымды құру деп мұндай құрылымның қалыптасуына әкелетін әрекеттерді жасау түсініледі. Оларға мыналар жатады: құрылымға қатысушыларды таңдау, орналасу орындарын анықтау, қару-жарақпен, киім-кешекпен, көлікпен, байланыспен қамтамасыз ету, функционалдық міндеттерді бөлу, басқару және командалық құрамды анықтау, саптық бөлімшелерге бөлу, қалыптастыру мақсаттары мен міндеттерін қою және т.б.      

Заңсыз құрылымның басшылығымен қазірдің өзінде құрылған заңсыз құрылымды басқару түсініледі. Басшылық қызмет атқаруды ұйымдастыру, бөлімшелер арасындағы өзара іс-қимылды қамтамасыз ету, мақсатқа жету және қалыптастыру міндеттерін орындау бойынша бұйрықтар мен өкімдер беру, сондай-ақ олардың орындалуын бақылау және т.б. сияқты іс-қимылдармен жүзеге асырылуы мүмкін.      

Заңсыз әскерилендірілген құралым құру түріндегі қылмыс оған екі немесе одан да көп адам тартылған сәттен бастап аяқталған болады. Заңсыз әскерилендірілген құралымға қатысу осы ұйымға кірген сәттен бастап аяқталады (ант қабылдау, жазылым беру, нысанды алу және т.б.). Қылмыстың субъективті жағы қасақана кінәмен, тікелей ниет түрінде сипатталады. Адам заңсыз әскерилендірілген құрылымды құрып жатқанын немесе оны басқарып жатқанын түсінеді, әлеуметтік қауіпті салдардың басталуын немесе олардың еріксіздігін болжайды және олардың келуін қалайды.      

Бұл қылмыстың субъектісі-16 жасқа толған есі дұрыс адам. Бұл ретте ол заңсыз әскерилендірілген құралымның ұйымдастырушысы не басшысы болуға тиіс.      

ҚР ҚК 236-бабының 2-бөлігі заңсыз әскерилендірілген құралымға (бірлестікке, жасаққа жасаққа немесе өзге топқа) қатысқаны үшін қылмыстық жауаптылықты көздейді.

Қатысу деп кінәлі адамның заңсыз формацияның жұмыс істеуіне бағытталған әрекеттерді орындауы түсініледі. Мұндай әрекеттерге мыналар жатады: ішкі киім, күзет қызметі, кезекшілік және т.б.    

Субъективті жағы кінәнің қасақана түрімен және тек тікелей ниетпен сипатталады. Адам заңсыз қалыптастыру қызметіне қатысатынын түсінеді.      

ҚР ҚК 236-бабының 2-бөлігінде көзделген қылмыстың субъектісі 16 жасқа толған жеке есі дұрыс адам болып табылады. Бұл ретте ол заңсыз әскерилендірілген құралымның қатардағы қатысушысы болуға тиіс.      

ҚР ҚК 236-бабына ескертпе негізінде заңсыз әскерилендірілген құралымға қатысуды өз еркімен тоқтатқан және қару-жарақ пен әскери құрал-жабдықтарды тапсырған адам, егер оның әрекеттерінде өзге қылмыс құрамы болмаса, қылмыстық жауаптылықтан босатылады.      

Заң шығарушы ҚК-нің 41-бабына ескертпенің 2-бөліміне сәйкес аталған қылмысты экстремизм белгілері бар қылмысқа жатқызады.

Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық Жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі И. Ш. БОРЧАШВИЛИДІҢ Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне 2007 жылғы түсініктемесі                  

Актінің өзгертілген күні: 02.08.2007 актінің қабылданған күні: 02.08.2007 қабылданған орны: жоқ актіні қабылдаған Орган: 180000000000 әрекет аймағы: 100000000000 норма шығарушы орган берген НҚА тіркеу нөмірі: 167 акт мәртебесі: new құқықтық қатынастар саласы: 028000000000 акт нысаны: COMM Заң күші: 1900 акт тілі: rus

 Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы