286-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің ҚР ҚК жер қойнауын қорғау және пайдалану қағидаларын бұзу

     1. Пайдалы қазбаларды өндірумен байланысты емес тау-кен өндіру кәсіпорындарын немесе жерасты құрылыстарын жобалау, орналастыру, салу, пайдалануға беру және пайдалану кезінде жер қойнауын қорғау және пайдалану қағидаларын бұзу, сондай-ақ егер бұл әрекеттер елеулі залал келтіруге әкеп соқтырса, пайдалы қазбалардың пайда болу алаңдарын өз бетінше салу, —    

екі жүзден бес жүзге дейінгі айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде немесе екі айдан бес айға дейінгі кезеңде сотталған адамның жалақысы немесе өзге де табысы мөлшерінде айыппұл салуға не үш жылға дейінгі мерзімге белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан айыруға не екі жылға дейінгі мерзімге түзеу жұмыстарына жазаланады.   

  2. Жер қойнауын пайдаланудың барлық сатыларында ортақ экологиялық талаптарды бұзу, егер бұл жануарлар мен өсімдіктер дүниесінің жаппай қырылуына, мемлекетке ірі залал келтіруге, халықтың денсаулығына зиян келтіруге әкеп соқтырса, —   

  белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен үш жылға дейін немесе онсыз айналысу құқығынан айыра отырып, бес жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.   

  3. Осы баптың екінші бөлігінде көзделген, абайсызда адамдардың жаппай ауруына немесе адамның өліміне әкеп соққан іс-әрекет, —    

 үш жылдан сегіз жылға дейін бас бостандығынан айыруға жазаланады.

     Жер қойнауын қорғау және пайдалану ережелерін бұзудың қоғамдық қауіптілігі ҚР экологиялық қауіпсіздігіне нұқсан келтіру, адамдардың жаппай ауыруы, жануарлар мен өсімдіктер әлемінің жаппай қырылуы, өлім-жітім болып табылады.    

 Жер қойнауын игеру, пайдалану және қорғау процесінде туындайтын қатынастар 1996 жылғы 27 қаңтардағы "Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" Қазақстан Республикасының Заңымен реттеледі.    

 Жер қойнауы — жер қыртысының топырақ қабатынан төмен, ал ол болмаған кезде-жер бетінен және су айдындарының түбінен төмен орналасқан, ғылыми-техникалық прогресті ескере отырып, жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу үшін қолжетімді тереңдікке дейін созылатын бөлігі.   

  Талданатын қылмыстың объектісі жер қойнауын ұтымды пайдалану және қорғаумен қамтамасыз етілетін экологиялық қауіпсіздік болып табылады.   

  Объективті жағынан қаралып отырған қылмыс пайдалы қазбаларды өндірумен байланысты емес тау-кен өндіру кәсіпорындарын немесе жерасты құрылыстарын жобалау, орналастыру, салу, пайдалануға беру және пайдалану кезінде жер қойнауын қорғау және пайдалану қағидаларын бұзу жолымен, сондай-ақ егер бұл әрекеттер елеулі залал келтіруге әкеп соқтырса, пайдалы қазбалар жатқан алаңдарды өз бетінше салу кезінде жасалады. Жер қойнауын қорғау және пайдалану ережелерін бұзу, мысалы, техникалық жобаларды, тау-кен жұмыстарын дамыту жоспарларын сақтамау, жер қойнауын, атмосфералық ауаны, жерді, ормандарды, суларды, сондай-ақ ғимараттар мен құрылыстарды жер қойнауын пайдалануға байланысты жұмыстардың зиянды әсерінен қорғау шарттарын реттейтін стандарттарды (нормаларды, ережелерді) бұзу және т. б.   

  Ұғымдар: жобалау, орналастыру, Құрылыс, пайдалануға беру ҚК 277-бабына түсініктемені қараңыз.  

   Пайдалану-пайда алу мақсатында тау-кен кәсіпорындарын немесе пайдалы қазбаларды өндірумен байланысты емес жерасты құрылыстарын нақты пайдалану.    

  Пайдалы қазбалар жатқан алаңдарды өз бетінше салу, егер мұндай рұқсатты алу заңда немесе заңға тәуелді актілерде белгіленген болса, құзыретті органдардың тиісті рұқсатынсыз әртүрлі құрылыстарды салу деп түсініледі.      

Қылмыс құрамының объективті жағының міндетті белгісі-қылмыс жасау құралдарының болуы.      Бұлар:    

  а) тау-кен кәсіпорындары;   

  б) жерасты құрылыстары.   

  Тау-кен кәсіпорны-бұл пайдалы қазбаларды өндіру саласында өндірістік қызметті жүзеге асыратын инженерлік құрылым (қондырғы, кешен).  

   Жерасты құрылыстарына құдықтар, шахталар, қоймалар, кәріз және пайдалы қазбаларды өндірумен байланысты емес басқа да коммуникациялар жатады.    

 Қылмыс айтарлықтай зиян келтірілген сәттен бастап аяқталды деп саналады.   

  ҚК-нің 288-бабының ескертпесіне сәйкес елеулі залал деп қылмыс жасалған кезде ҚР заңнамасында белгіленген айлық есептік көрсеткіштен жүз есе асатын залал мөлшері түсініледі.    

 Қарастырылып отырған қылмыстың субъективті жағы жанама ниетпен сипатталады. Кінәлі тиісті ережелерді бұзуды біледі, елеулі зиян келтірудің сөзсіздігін немесе мүмкіндігін болжайды, бірақ саналы түрде бұған жол береді немесе салдардың басталуына немқұрайлы қарайды.   

  Бұл қылмыстың субъектісі тау — кен өндіру кәсіпорындарын немесе жерасты құрылыстарын жобалауды, орналастыруды, салуды, пайдалануға беруді және пайдалануды жүзеге асыратын тұлға, ал өз бетінше құрылыс салу субъектісі-16 жасқа толған кез келген тұлға болып табылады.   

  Егер талданатын баптың 1-бөлігінде арнайы ережелерді бұзу туралы сөз болса, онда осы баптың 2-бөлігінде, егер бұл жануарлар мен өсімдіктер дүниесінің жаппай қырылуына, мемлекетке үлкен зиян келтіруге, халықтың денсаулығына зиян келтіруге әкеп соқтырса, жер қойнауын пайдаланудың барлық кезеңдерінде жалпы экологиялық талаптарды бұзғаны үшін қылмыстық жауапкершілік көзделеді. Бұл ретте қылмыс жасалған кезде ҚР заңнамасында белгіленген айлық есептік көрсеткіштен үш жүз есе асатын залал ірі залал деп танылады.     

Қарастырылып отырған қылмыстың аса ауырлататын мән-жайы (3-бөлім) талданып отырған баптың 2-бөлімінде көзделген іс-әрекеттің нәтижесінде абайсызда болған адамдардың жаппай ауыруы немесе кем дегенде бір адамның қайтыс болуы болып табылады.      286-баптың 1, 2-бөлімдерінде көзделген қылмыстар ауырлығы аз қылмыстарға жатады.   

  286-баптың 3-бөлігінде көзделген қылмыс ауырлығы орташа қылмыстарға жатады.

Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық Жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі И. Ш. БОРЧАШВИЛИДІҢ Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне 2007 жылғы түсініктемесі                  

Актінің өзгертілген күні: 02.08.2007 актінің қабылданған күні: 02.08.2007 қабылданған орны: жоқ актіні қабылдаған Орган: 180000000000 әрекет аймағы: 100000000000 норма шығарушы орган берген НҚА тіркеу нөмірі: 167 акт мәртебесі: new құқықтық қатынастар саласы: 028000000000 акт нысаны: COMM Заң күші: 1900 акт тілі: rus

 Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы