371-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің ҚР ҚК әскери қызметшісін қорлау

     1. Бір әскери қызметшінің екіншісін орындау кезінде немесе әскери қызметтің міндеттерін орындауға байланысты қорлауы, —      

үш айға дейін қамауға алуға немесе алты айға дейінгі мерзімге әскери қызмет бойынша шектеуге жазаланады.    

2. Әскери қызметтің міндеттерін орындау кезінде немесе осы міндеттерді орындауға байланысты бағынысты бастықты, сол сияқты бағынысты бастықты қорлау, —    

 әскери қызмет бойынша бір жылға дейінгі мерзімге шектеуге не алты айға дейінгі мерзімге қамауға алуға не тәртіптік әскери бөлімде бір жылға дейінгі мерзімге ұстауға жазаланады.

     Бұл әрекеттің қоғамдық қауіптілігі әскери ұжымның бірлігін төмендетеді, әскери серіктестік қағидаттарын, жауынгерлік міндеттер мен басқа да қызметтік тапсырмаларды орындау кезінде өзара көмек пен өзара көмек бұзады. Әскери Жарғылар әскери қызметшіні ҚР Қарулы Күштерінің ар-намысы мен жауынгерлік даңқын, өзінің әскери атағының ар-намысы мен абыройын бағалауға, командирлерге (бастықтарға) және атағы бойынша үлкендерге құрмет көрсетуге міндеттейді.    

Қылмыстың тікелей объектісі-әскери қызметшілердің әскери қызмет міндеттерін орындау кезінде немесе оның атқаруына байланысты әскери ар-намысын сақтау және жеке қадір-қасиетін құрметтеу тәртібі.   

   Объективті тарап бір әскери қызметшінің екіншісін орындау кезінде немесе әскери қызметтің міндеттерін орындауға байланысты қорлауынан, жәбірленушінің әскери қызметші және азамат ретіндегі жеке басын теріс бағалаудан, басқалардың көз алдында оның беделін түсіруден, оның адамдық қадір-қасиеті мен әскери атағының беделін түсіруден (мысалы, түкіру, шапалақтау, погондарды жұлып алу және т.б.) көрінеді.    

 Егер қорлау әскери қызметшілер арасындағы жеке қатынастар негізінде жасалса және әскери қызметті атқарумен байланысты болмаса, онда ол әскери қылмыс деп таныла алмайды және ҚК-нің 130-бабы бойынша сараланады.  

   Жалпы қылмыстық қорлаудан (ҚР ҚК 130-бабы) айырмашылығы, әскери қызметшіні қорлау оның жеке адамның ар-намысы мен қадір-қасиетіне қол сұғатындығымен және сонымен бірге әскери қызметшілер арасындағы белгіленген қарым-қатынас тәртібімен, сондай-ақ әскери қызметшілердің біреуінің әскери қызмет міндеттерін орындауымен байланысты болуымен, яғни мұндай міндеттерді орындау кезінде де орын алуымен ерекшеленеді немесе олардың орындалуына байланысты.

    Қылмыс қорлау әрекеттері жасалған сәттен бастап аяқталды деп саналады.   

 Қылмыстың субъективті жағы тікелей ниетпен сипатталады: кінәлі өзінің іс-әрекетімен жәбірленушіні қорлайтынын түсінеді және бұл әрекетті өзі немесе жәбірленуші орындаған кезде не екеуі де әскери қызмет міндеттерін атқарған кезде жасалатынын біле отырып, оны қалайды. Бұл ретте кінәлінің ниеті денсаулыққа физикалық ауыртпалық немесе өзге де зорлық-зомбылық әкелуге емес, жәбірленушінің ар-намысы мен қадір-қасиетін қорлауға бағытталған. Қорлаудың себептері мен мақсаттары біліктілік үшін маңызды емес, бірақ жаза тағайындау кезінде ескерілуі мүмкін.    

Субъект-жәбірленушімен бағыныштылық қатынастарында жоқ кез келген әскери қызметші.  

   ҚР ҚК 371-бабының 2-бөлігі әскери қызмет міндеттерін орындау кезінде немесе оған байланысты бағынысты бастықты, сол сияқты бағынысты бастықты қорлағаны үшін жауапкершілікті көздейді. ҚР ҚК 371-бабының 1-бөлімінде көзделген құрамнан айырмашылығы, осы норманың 2-бөлігі қорланған әскери қызметші мен қорлаушы арасындағы бағыныстылық қатынастарын көрсетеді, тиісінше, осы қылмыстың субъектісі лауазымы бойынша бағынышты да, бастық та немесе әскери атағы бойынша аға да болуы мүмкін.      

ҚР ҚК 371-бабының 1 және 2-бөлімдерінде көзделген қылмыстар ауырлығы төмен қылмыстарға жатады.

Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық Жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі И. Ш. БОРЧАШВИЛИДІҢ Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне 2007 жылғы түсініктемесі                  

Актінің өзгертілген күні: 02.08.2007 актінің қабылданған күні: 02.08.2007 қабылданған орны: жоқ актіні қабылдаған Орган: 180000000000 әрекет аймағы: 100000000000 норма шығарушы орган берген НҚА тіркеу нөмірі: 167 акт мәртебесі: new құқықтық қатынастар саласы: 028000000000 акт нысаны: COMM Заң күші: 1900 акт тілі: rus

 Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы