387-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің ҚР ҚК әскери мүлкін қасақана жою немесе бүлдіру

     1. Қаруды, оқ-дәрілерді, жүріп-тұру құралдарын, әскери техниканы немесе өзге де әскери мүлікті қасақана жою немесе бүлдіру, —    

әскери қызмет бойынша екі жылға дейінгі мерзімге шектеуге не алты айға дейінгі мерзімге қамауға алуға не тәртіптік әскери бөлімде екі жылға дейінгі мерзімге ұстауға не екі жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.    

2. Ауыр зардаптарға әкелген сол әрекеттер, —   

  бес жылға дейін бас бостандығынан айыруға жазаланады.

     Бұл әрекеттің қоғамдық қауіптілігі оның Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының материалдық базасын жойып жіберуінде немесе жойылу қаупін туғызуында, сол арқылы мемлекеттің қорғаныс қабілетін төмендетуінде, әскери іс-шаралардың бұзылуына және қабылданған шешімдердің орындалуына әкеп соғады.  

   Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің, басқа да әскерлері мен әскери құралымдарының жауынгерлік әзірлігі мен жауынгерлік қабілеттілігінің материалдық негізін құрайтын әскери мүлікке билік етудің және пайдаланудың белгіленген тәртібі осы қылмыстық қол сұғушылықтың тікелей объектісі болып табылады.     

Егер көрсетілген әрекеттер әскери мүлікке немесе әскери техника заттарына жатпайтын әскери бөлімшелердің қарамағындағы қос мақсаттағы объектілерге (көлік құралдары, радиостанциялар, телефон аппараттары, Компьютерлер және т. б.) қатысты жасалса, онда жауапкершілік бөтеннің мүлкін қасақана жойғаны немесе бүлдіргені үшін (ҚР ҚК 187-бабы) немесе бөтеннің абайсызда жойылуы немесе бүлінуі үшін туындайды (ҚР ҚК 188-бабы).     

ҚК-нің 387-бабы бойынша әскери мүлікті қасақана жойғаны немесе бүлдіргені үшін жауаптылыққа тарту туралы мәселені шешкен кезде әскери мүлік пен әскери техника ұғымы 2005 жылғы 7 қаңтардағы "Қазақстан Республикасының қорғанысы және Қарулы Күштері туралы" ҚР Заңында берілгенін ескеру қажет.     

Әскери мүлік-бұл Қарулы Күштердің, басқа да әскерлер мен әскери құралымдардың мемлекеттік мекемелерін жедел басқару құқығындағы қорғаныс объектілері, қару-жарақтың барлық түрлері, әскери техника, оқ-дәрілер, арнайы құралдар және басқа да мүлік;      

Әскери техника-бұл Қарулы Күштер, басқа да әскерлер мен әскери құралымдар жабдықталған қару-жарақ, жауынгерлік машиналар, аспаптар және басқа да техникалық құралдар.    

 Қылмыстың мәні армия мен флоттың жабдықтауындағы кез-келген заттар емес, тек қару-жарақ, оқ-дәрі немесе әскери техниканың заттары болып табылады. Өзге әскери мүліктің жойылуы немесе бүлінуі, жоғарыда айтылғандай, меншікке қарсы қылмыстарды құрайды (ҚР ҚК 187 және 188-баптары).      

Қару — бұл атыс қаруы — автоматтар мен пулеметтер, тапаншалар, атыс қаруының басқа түрлері және суық қару-қанжар, шанышқы-пышақ деп түсінілетін шабуыл мен қорғанысқа арналған құрал.  

   Оқ — дәрілер-жаудың тірі күші мен техникасын жеңуге арналған қару-жарақ заттары-патрондар, гранаталар, диверсиялар, түтін бомбалары және басқалар.     

Қозғалыс құралдары — әскери қызметшіге қызметтік пайдалануға сеніп тапсырылған көліктің барлық түрлері-ұшақтар мен тікұшақтар, танктер мен автомобильдер, мотоциклдер мен бронетранспортерлер және басқалар.     

Әскери техника заттары-әскери іс-қимылдарды жүргізу немесе қамтамасыз ету құралдарына жататын және қару-жарақ пен оқ-дәрілер ұғымына жатпайтын әскерлерде қызмет ететін әртүрлі техникалық құралдар. Бұл арнайы көліктер, радиостанциялар, химиялық залалсыздандыру құралдары, компьютерлер мен бинокльдер, түнгі көру құралдары және т. б.      

Әскери іс-қимылдарды жүргізуге немесе қамтамасыз етуге қатысы жоқ техникалық құралдар әскери техниканың нысанасы болып табылмайды.    

 Қылмыстың объективті жағы қаруды, оқ-дәрілерді, Көлік құралдарын және әскери техниканы жоюға немесе бүлдіруге байланысты әрекеттерде көрінеді.  

   Жою дегеніміз, ол жойылатын, жойылатын затқа әсер етудің осы түрін білдіреді.

Жоюдың негізгі көрсеткіші-затты мақсатына сай пайдалану үшін қалпына келтіру мүмкін .стігі.    

 Зақымдалған кезде зат қалпына келтірілуі мүмкін күйге келтіріледі. Зақым заттың функционалдық қасиеттерін толық немесе ішінара жоғалтуына әкелуі мүмкін (мысалы, ауытқулармен ататын немесе мүлдем атпайтын қару) немесе заттың пішінін жоғалтуына (машинаның сынған корпусы).    

 Әскери мүлікті жою немесе бүлдіру тәсілдері физикалық жою, жарылыс арқылы, өртеу, су басу, қылмыстың біліктілігіне әсер етпейтін химиялық заттарды қолдану арқылы жойылуы мүмкін.     

Кінәлі адамның әрекеті мен салдары арасында себеп-салдарлық байланыс орнатылуы керек.    

 Әскери мүлік жойылған немесе бүлінген кезде қылмыс аяқталды деп саналады.    

 Бұл қылмыстың субъективті жағы тікелей немесе жанама ниет түрінде кінәмен сипатталады. Кінәлі әскери мүлікті жойып немесе бүлдіріп жатқанын, олардың салдарын болжайтынын, оларды қалайтынын немесе саналы түрде мойындайтынын немесе оларға немқұрайлы қарайтынын түсінеді. Мотивтер әртүрлі: бұзақылық ниет, қызметке наразылық, командирлердің (бастықтардың), әріптестердің әрекеттері немесе әскери мүлікті сақтауға жауапты адамнан кек алу. Қылмыстың мақсаты-жұмысты тоқтату, бо қимылдарын жүргізу үшін әскери мүлікті қабілетсіз ету. Қылмыстың мотиві мен мақсаты әсер етпейді, бірақ іс-әрекеттің әлеуметтік қауіптілік дәрежесін анықтау кезінде қылмыстың мотивін ескеру қажет.   

  Қылмыстың тақырыбы — арнайы, яғни кез-келген әскери қызметші, сондай-ақ жиындарға шақырылған әскери міндеттілер.     

ҚР ҚК 387-бабының 2-бөлігі біліктілік белгісі ретінде ауыр зардаптардың басталуын көздейді. Зардаптардың ауырлығы келтірілген материалдық залалдың мөлшеріне, жойылған немесе бүлінген мүліктің әскери құндылығы мен бірегейлігіне, жауынгерлік, оқу-жауынгерлік және өзге де сипаттағы іс-шараның мүлкін жою немесе бүлдіру салдарынан бұзылған іс-шараның маңыздылығына, адамдармен жазатайым оқиғалардың болуына және т.б. байланысты болады.   

  Ауыр зардапты құрайтын материалдық залалдың мөлшері нақты мән-жайларды ескере отырып айқындалады.   

  Ірі материалдық залал-бұл қылмыс жасалған кездегі Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген есептік көрсеткіштен бес жүз есе асатын сомаға әскери мүлікті жою немесе бүлдіру нәтижесінде әскери ведомствоға келтірілген залал.    

 ҚР ҚК 387-бабының 1-бөлігінде көзделген қылмыс ауырлығы аз қылмыстарға жатады.   

  ҚР ҚК 387-бабының 2-бөлігінде көзделген қылмыс ауырлығы орташа қылмыстарға жатады.

Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық Жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі И. Ш. БОРЧАШВИЛИДІҢ Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне 2007 жылғы түсініктемесі                  

Актінің өзгертілген күні: 02.08.2007 актінің қабылданған күні: 02.08.2007 қабылданған орны: жоқ актіні қабылдаған Орган: 180000000000 әрекет аймағы: 100000000000 норма шығарушы орган берген НҚА тіркеу нөмірі: 167 акт мәртебесі: new құқықтық қатынастар саласы: 028000000000 акт нысаны: COMM Заң күші: 1900 акт тілі: rus

 Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы