438-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасы Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің арнаулы қызметтерін көрінеу жалған шақыру
1. Мемлекеттік өртке қарсы қызмет, полиция, жедел медициналық көмек, авариялық қызметтер органдарын көрінеу жалған шақыру -
Жеке тұлғаларға отыз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
2. Осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалған не аварияны, өрттерді, дүлей зілзалалардың зардаптарын жою кезеңінде жасалған іс-әрекеттер, -
Жеке тұлғаларға алпыс айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.
3. Осы баптың бірінші және екінші бөліктерінде көзделген, он төрт жастан он алты жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар жасаған іс-әрекеттер, -
ата-аналарына немесе оларды алмастыратын адамдарға он бес айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде ескерту жасауға немесе айыппұл салуға әкеп соғады.
Қоғамдық тәртіпті қамтамасыз ету саласындағы қоғамдық қатынастар құқық бұзушылық объектісі болып табылады. Арнайы қызметтердің жұмыс істеуінің белгіленген тәртібі құқық бұзушылықтың жалпы объектісі болып табылады.
Жалған, жарамсыз қоңыраулар арнайы қызметтердің жұмысын бұзады, негізсіз шығындарға әкеледі және бұл қызметтерді дәстүрлі міндеттерін орындауға алаңдатады.
Түсініктеме берілген баптың 1-бөлігінде көзделген құқық бұзушылықтың объективті жағы арнаулы қызметтерді көрінеу жалған шақыру нысанындағы қасақана әрекеттермен көрсетіледі. Мұндай қызметтердің тізбесі осы баптың бір бөлігінің диспозициясында көрсетілген:
1) Мемлекеттік өртке қарсы қызмет;
2) полиция;
3) жедел медициналық көмек;
4) авариялық қызметтер.
Бұл тізім толық болып табылады және зерттелетін әкімшілік құқық бұзушылықты саралау кезінде кеңейтілген түсіндіруге жатпайды.
Кінәлі өзі үшін де, айналасындағылар үшін де телефон, факс, ұялы байланыс немесе мәтіндік хабарлама (SMS) арқылы көрінеу жалған қоңырау шала алады. Бұл ретте оларға берілетін ақпарат шындыққа сәйкес келмеуге тиіс.
Көрінеу жалған шақыру деп өзі хабарлаған мәліметтердің шындыққа сәйкес келмейтінін, атап айтқанда жалған екенін түсінетін және олардың тиісті мемлекеттік органдарды адастырып, осылайша олардың жұмысына кедергі келтіргісі келетін адамның қасақана әрекеттерін түсіну керек. Бұл ретте саналы жаңылыс, дұрыс емес бағалау салдарынан қате шақыру жағдайлары түсініктеме берілген бапта көзделген әкімшілік құқық бұзушылық құрамын құрмауы мүмкін. Құқық қолдану практикасында мұндай жағдайлар істің барлық мән-жайларына сүйене отырып қаралады.
Қаралып отырған баптың 1-бөлігінде көзделген құқық бұзушылықтың объективті жағы ӘҚБтК-нің 438-бабының бірінші бөлігінде баяндалған құқыққа қайшы әрекеттермен көрсетілген:
1) әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайтадан;
2) аварияны, өрттерді, дүлей зілзалалардың салдарын жою кезеңінде.
Мамандандырылған қызметтердің жалған сын-қатерлері азаматтардың өмірі мен денсаулығын, олардың мүлкін, кез келген меншік нысанын құтқару, әкімшілік құқық бұзушылықтар мен қылмыстарға қарсы күрес жөнінде шұғыл шаралар қабылдауға байланысты олардың жұмысына іс жүзінде кедергі келтіреді. Аварияларды өрттерді және дүлей зілзалалардың зардаптарын жою кезеңінде арнаулы қызметтерді жалған шақыру қоғамға одан әрі зиянын тигізеді, өйткені бұл қызметтерді авариялық-құтқару жұмыстарын жүргізуден алшақтатады. Осыған байланысты осы нормада ӘҚБтК-нің 438-бабы 1-бөлігінің санкциясына қарағанда неғұрлым қатаң жаза (100% - ға) көзделген.
Талданатын баптың 1 және 2-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық субъектісі әкімшілік құқық бұзушылық аяқталған немесе жолын кесу сәтіне он алты жасқа толған жеке есі дұрыс адам болып табылады.
Зерттелетін баптың 3-бөлігінде көзделген құқық бұзушылықтың объективті жағы осы баптың бірінші және екінші бөліктерінде көзделген, он төрт жастан он алты жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар жасаған құқыққа қайшы әрекеттермен көрінеді.
Осы баптың 3-бөлігінде көзделген құқық бұзушылық субъектісі он төрт жастан он алты жасқа дейінгі кәмелетке толмаған адамдар болып табылады. Ата-аналар немесе оларды алмастыратын адамдар әкімшілік жауапкершілік субъектілері болып табылады және осы адамдарға әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама жасалады.
Мұндай тәртіп "Қазақстан Республикасы Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің жалпы бөлігінің нормаларын соттардың қолдануының кейбір мәселелері туралы"ҚР Жоғарғы Сотының 2016 жылғы 22 желтоқсандағы № 12 нормативтік қаулысымен түсіндірілді. ӘҚБтК нормаларында ата-аналардың немесе оларды алмастыратын адамдардың жауапкершілігі көзделген жағдайларда, 14 жастан 16 жасқа дейінгі адам жасаған әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама осы адамдарға қатысты жасалады. Мұндай адамдарға қатысты әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша шығарылған қаулыда жасалған құқық бұзушылықта олардың кінәсі неде екендігі көрсетілуге тиіс.
Түсініктеме берілген мақаланың барлық бөліктері бойынша субъективті жағы тікелей ниетпен көрінеді. Адам арнайы қызметтерге қоңырау шалудың жалған екенін және қоңырау шалуға ешқандай себеп жоқ екенін түсінеді. Арнаулы қызметтерді шақыру қажеттігі қате жіберілген жағдайда әкімшілік жауапкершілік туындамайды.
Мысалы, жыл сайын Алматыда Үй жануарларына көмек сұрап жедел жәрдемге 30 мыңға дейін қоңырау немесе басқа да өтініштер тіркеледі. Егер мұндай хабарламалар бірден байқалса, онда қала тұрғындары денсаулығының нашарлығына шағымданған жағдайда және дәрігерлер келгеннен кейін ғана бұл жай ғана жаман әзіл екендігі анықталса, онымен проблемалар туындайды. Мысалы, бір алматылық төрт ай ішінде жедел жәрдем көлігін 400 рет шақырған! Мұндай сын-тегеуріндер үшін салық төлеушілерге ақша төлеуге тура келеді, қазынадан жылына 132 миллион теңгеден астам қаражат жұмсалады.
Арнайы қызметтерді жалған шақыру кезінде қылмыстық жауапкершілік туындауы мүмкін екенін атап өткен жөн. Азаматтар арнайы қызметтерді шақыратын жағдайлар сирек емес бомба туралы хабарлама, немесе қандай да бір ғимаратты (объектіні) өндіру туралы, содан кейін мұндай әрекеттер ҚК-нің 237-бабы "Терроризм актісі туралы көрінеу жалған хабарлама"бойынша сараланатын болады.
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттамаларды жасауға оған уәкілетті лауазымды адамдардың құқығы бар:
1) ішкі істер органдарының 3-бөлігі бойынша (ӘҚБтК 804-бабының 1-бөлігінің 1-тармағы);
2) 1 және 2 – бөлімдер бойынша-осы бап бойынша Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарауға уәкілетті органдар (ӘҚБтК 804-бабының 3-бөлігі).
ӘҚБтК-нің 438-бабында көзделген әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарауға құқығы бар:
1) 3-бөлім бойынша-кәмелетке толмағандар істері жөніндегі мамандандырылған ауданаралық соттардың судьялары (ӘҚБтК 685-бабының 2-бөлігі);
2) 1 және 2-бөлімдер бойынша-ішкі істер министрлігі комитеттерінің төрағалары мен департаменттерінің бастықтары, аумақтық ішкі істер органдарының, әкімшілік, көші-қон полициясы бөлімшелерінің, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті полиция қызметінің бастықтары, олардың орынбасарлары;
3) 1 және 2 - бөлімдер бойынша-ауданның (қаланың, қаладағы ауданның) полиция бөлімдерінің, бөлімшелерінің, әкімшілік, көші-қон полициясы бөлімшелерінің, жергілікті полиция қызметінің бастықтары және олардың орынбасарлары;
4) 1 және 2 - бөліктер бойынша-облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың, ауданның, облыстық маңызы бар қаланың, қаладағы ауданның өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспекторы (ӘҚБтК 2 686-бабының 1-тармағы);
5) 1 және 2-бөліктер бойынша-Қазақстан Республикасының өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспекторы, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі бас мемлекеттік инспекторы және оның орынбасары (ӘҚБтК 2-Т. 2 686-бабы);
6) 1 және 2 - бөліктер бойынша-Қазақстан Республикасының өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі бас мемлекеттік инспекторы және оның орынбасары (ӘҚБтК 2 686-бабының 3-тармағы).
Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:
Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);
Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;
Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);
Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);
Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;
Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;
Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;
Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);
Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);
Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;
Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;
Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);
Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;
Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;
Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);
Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;
Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.
Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).
Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
