478-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексі үкімінің орындалуына байланысты мәселелерді шешу тәртібі

Сот осы Кодекстің 476-бабының 5), 16), 19) және 20) тармақтарында көрсетілген мәселелерді сотталғанның өтінішхаты бойынша қарайды.

Тармақтарда көрсетілген сұрақтар 1), 2), 3), 6), 8), 10), 12), 14) және 18) осы Кодекстің 476-бабы жазаны орындайтын мекеменің немесе органның ұсынуы бойынша қаралады.

Тармақтарда көрсетілген сұрақтар 4), 7), 9), 11), 13), 15) және 17) осы Кодекстің 476-бабын сот сотталғанның өтінішхаты бойынша не жазаны орындайтын мекеменің немесе органның ұсынуы бойынша қарайды.

Сот үкімді орындауға байланысты мәселелерді ашық сот отырысында сотталғанның қатысуымен өтінішхат келіп түскен күннен бастап бір ай мерзімде жеке-дара қарайды. Тармақтарда көзделген мәселелерді қарау 1), 2), 3), 6), 7), 8), 10), 14) және 17) осы Кодекстің 476-бабы сотталғанның қатысуынсыз жүзеге асырылуы мүмкін.

Осы Кодекстің 476-бабының 5) тармағында көрсетілген мәселелерді сот Қазақстан Республикасы Бас Прокурорының немесе оның орынбасарының қолдаухаты бойынша ынтымақтастық туралы процестік келісім шеңберінде қарауы мүмкін.

Сот сотталғандарға қатысты үкімдерді орындауға байланысты мәселелерді қараған кезде қорғаушының қатысуы осы Кодекстің 67-бабының бірінші бөлігінде көзделген жағдайларда міндетті болып табылады.

Сотталған адвокаттар заң көмегін көрсеткен жағдайларда сот қаулысының негізінде олардың еңбегіне ақы төлеу осы Кодекстің 68-бабына сәйкес жүргізіледі.

Сырқаты бойынша сотталған адамды босату не оны емдеу мекемесіне орналастыру туралы мәселені қарау кезінде қорытынды берген дәрігерлік комиссия өкілінің қатысуы міндетті, ал сот-медициналық немесе сот-психиатриялық сараптама жүргізілген жағдайда сот отырысына қорытынды берген сарапшы қатысады.

Шартты түрде сотталған адамды іздестіру жарияланған кезде сот қаулыда пробациялық бақылау мерзімінің өтуін тоқтата тұрудың басталуын және оның ағымының қайта басталған сәтін көрсетеді.

Жазаны өтеуден шартты түрде мерзімінен бұрын босату туралы мәселені қарау кезінде жәбірленуші сот отырысына қатысуға құқылы не оларға оның өкілі ұсынылуы мүмкін.

Егер мәселе азаматтық талап қою бөлігінде үкімнің орындалуына қатысты болса, азаматтық талапкер немесе оның өкілі де сот отырысына шақырылады. Аталған адамдардың келмеуі істі қарауға кедергі келтірмейді.

Сот отырысына прокурор қатысады.

Үкімді орындауға байланысты мәселелерді сотта қарау сотталған адамның, прокурордың немесе жазаны орындайтын мекеменің немесе органның өкілінің тиісті өтінішхатты баяндауынан басталады. Содан кейін ұсынылған материалдар зерттеледі, сот отырысына келген адамдардың түсіндірмелері, прокурордың пікірі тыңдалады, содан кейін судья кеңесу бөлмесінде қаулы шығарады.

Сот отырысы барысында хаттама жүргізіледі.

1.Үкімді орындауға байланысты мәселелер өтінішхат келіп түскен/ашық сот отырысында ұсынылған күннен бастап бір ай ішінде сот отырысы хатшысының міндетті хаттама жүргізуімен қаралады. Үкімді орындау сатысында туындайтын барлық дерлік мәселелер бойынша сот отырысын судья жеке-дара өткізеді.

2.Сот отырысын өткізуге жазаның орындалуын жүргізетін органның ұсынуы немесе сотталғанның өтінішхаты негіз болып табылады.

3.Егер ұсынылған материалдарда оларды қарау үшін жеткілікті деректер болмаса және сот отырысы барысында оларды толтыру мүмкін болмаса, судья материалды тыңдауға дайындау кезінде оны тиісті ресімдеу үшін хатпен қайтарады, ал егер ол сот отырысында анықталса, онда материал қайтарылатын негіздерді көрсете отырып, қаулы шығарады. Жаза мерзімінің заңмен талап етілетін бөлігін өтемеген сотталғандарды босату туралы өтінішхат пен қараусыз қайтаруға жатады.

4.Сот отырысына үкімнің орындалуына байланысты мәселелерді қарау кезінде прокурордың, жазаның орындалуын жүргізетін органның өкілінің, сондай-ақ сотталған адамның міндетті түрде қатысуы, сотталған адамның сот отырысына қатысуын міндетті етпейтін мәселелерді қарау жағдайларынан басқа: медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шараларын қолдана отырып немесе қолданбай ауырып жазадан босатылған кезде; ұстау уақытын есепке алу туралы медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шараларын ұзарту, өзгерту немесе тоқтату туралы; үкімді орындау кезінде күмән мен түсініксіздіктің кез келген түрін түсіндіру туралы; сотталған адамның қайтыс болуына байланысты іс жүргізуді тоқтату туралы.

5.Басқа адамдардың қатысуы заң үкімді орындау сатысында мынадай мән – жайлар мен мәселелерге: қорғаушыға – кәмелетке толмаған адамға немесе дене және психикалық кемістігі бар адамға, сондай-ақ іс бойынша сот ісін жүргізу тілін білмейтін адамға қатысты үкімді орындау мәселелерін қарауға; сотталған адамды босату туралы мәселелерді қарау кезінде қорытынды берген дәрігерлік комиссия өкіліне байланысты қояды ауру немесе емдеу мекемесіне орналастыру бойынша; жәбірленушіні немесе оның өкілін – жазадан шартты түрде мерзімінен бұрын босату және жазаның өтелмеген бөлігін жазаның неғұрлым жеңіл түрімен ауыстыру туралы мәселені қарау кезінде.

Жәбірленуші немесе оның өкілі сот отырысында болмаған кезде, сондай-ақ қаралатын мәселе бойынша жазбаша өтініш (пікір) сот отырысында оның құқықтарын қорғау мақсатында прокурордың жазбаша қорытынды беруі міндетті. Егер сотталғандарға залал мемлекетке келтірілген жағдайда, осы қорытынды сот үшін мемлекет мүдделерін қорғау кезінде де талап етіледі.

Азаматтық талапкердің немесе оның өкілінің келмеуі істі қарауды тоқтатпайды. Алайда сот олардың сот отырысына қатысуын қажет деп тануы мүмкін.

6.Сот шешімдерін орындау сатысындағы сот отырысының тәртібі істі бірінші сатыда мәні бойынша қарау тәртібінен тұтастай ерекшеленбейді. Дегенмен, ерекшеліктері бар. Сот отырысы: дайындық бөлігін; сотталғанның жазаларын немесе өтінішхаттарын орындауды жүргізетін орган өкілінің ұсынуының мәнін баяндауды және олардың негіздемесін; сөз сөйлеушілердің төрағалық етуші мен қатысушылардың сұрақтарына жауаптарын; процеске шақырылған адамдарға түсініктеме беруді; қорғаушының, прокурордың пікірін тыңдауды; сотты кеңесу бөлмесіне шығаруды; сот қаулысын жария етуді қамтиды. Түсініктемелерді тыңдау ретін сот белгілейді. Жазаның өтелмеген бөлігін шартты түрде мерзімінен бұрын босату және неғұрлым жеңіл жазамен ауыстыру туралы мәселелерді қарау кезінде қылмыстық процесті кез келген оңайлатуға, қаулылардың мәтінін баяндай отырып, алдын ала дайындалған бланкілерді пайдалануға, бір сот отырысында көптеген материалдарды қарауға және т. б. жол берілмейді.

7.Сот отырысында хаттама жүргізіледі, онда соттың және процеске қатысушылардың барлық іс-әрекеттері көрсетілуге тиіс, қатысуы денсаулық жағдайы бойынша мүмкін болатын сотталған адамның, қорытынды берген дәрігерлік комиссия өкілінің, қорғаушы мен прокурордың ұсынымын, пікірлерін жіберген орган өкілінің түсіндірмелері баяндалады. Сот отырысының хаттамасында сот отырысының барысы көрсетілуге, соттың және процеске қатысушылардың барлық іс-әрекеттері көрсетілуге, адамдардың өтінішхатқа, прокурор мен қорғаушының, жәбірленушінің не оның өкілінің пікіріне қатысты түсіндірмелері егжей-тегжейлі баяндалуға тиіс.

Сот шешімі өтінішхатты қарау нәтижесінде сот келіп түскен қорытындылардың дәлелді және егжей-тегжейлі негіздемесін қамтуға тиіс қаулы түрінде шығарылады.

Адамды ауруына байланысты жазасын өтеуден босату мәселесі бойынша Қаулы уәжді болуға, ол әкімшіліктің ұсынысын не сотталған адамның өтінішхатын қарау нәтижесінде келген сот қорытындыларының егжей-тегжейлі негіздемесін қамтуға тиіс.

Жазаны одан әрі өтеуден босату туралы қаулыда адамның жазаны өтеу кезеңінде басталған және оны одан әрі өтеуге кедергі келтіретін психикалық ауытқушылықтан немесе өзге де ауыр аурудан зардап шегетіні туралы дәлелдер келтірілуге тиіс, ал жазаның өтелмеген бөлігін жазаның неғұрлым жеңіл түрімен ауыстырған кезде сот сотталғанды одан әрі өтеуден толығымен босатуды неге орынсыз деп санағаны дәлелдер келтірілуі тиіс жазалар.

Әкімшіліктің ұсынысын не сотталған адамның өтінішхатын қарау нәтижелері бойынша қаулының көшірмесін үкім шығарған сотқа, жазаның орындалуын жүргізетін органдарға, сондай-ақ кәмелетке толмағандарға қатысты оның тұрақты тұрғылықты жері бойынша кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі комиссияға іске қосу үшін жіберу қажет.

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Қазақстан Республикасының қылмыстық іс жүргізу кодексіне түсініктемесі

 Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы