630-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің жолдарды, темір жол өтпелерін және басқа да жол құрылыстарын зақымдау  

     1. Жолдарды, темір жол өткелдерін және жол жүрісін реттеудің басқа да құрылыстарын немесе техникалық құралдарын, оның ішінде жол жабынын ластау не жануарларды арнайы бөлінген орындардан тыс және жақсартылған жабыны бар жолдар бойынша айдау жолдарымен зақымдау, сондай-ақ әртүрлі құрылыстарды орнату немесе жасыл желектерді отырғызу немесе оларды уақтылы кеспеу салдарынан жол жүрісін реттеу құралдарының көрінуін шектеу -

     Жеке тұлғаларға - екі, лауазымды адамдарға, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне - он, орта кәсіпкерлік субъектілеріне - жиырма, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-отыз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     2. Осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, жәбірленушінің денсаулығына жеңіл зиян келтіруге, көлік құралдарына, жүктерге немесе өзге де мүлікке зақым келтіруге әкеп соққан жол-көлік оқиғасына әкеп соққан бұзушылықтар, -

     Жеке тұлғаларға - бес, лауазымды адамдарға, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне - отыз, орта кәсіпкерлік субъектілеріне - елу, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-жүз айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     Құқық бұзушылықтың қоғамдық қауіптілігі темір жол өтпелері мен жол құрылыстарын пайдалану қағидалары сақталмаған кезде материалдық залал немесе адам денсаулығына зиян келтіре отырып, жол-көлік оқиғаларының туындау қаупі туындайтындығында көрінеді.

     Қаралып отырған баптың құқық бұзушылық объектісі теміржол көлігінің жұмыс істеуі және жол қозғалысы қауіпсіздігі саласындағы қоғамдық қатынастар болып табылады.  

     Жол және теміржол қозғалысының барлық қатысушылары Көліктегі қауіпсіздік шараларын сақтауға міндетті, ал тиісті зақым немесе кедергі анықталған жағдайда бұл туралы жол органдары мен ұйымдарына немесе аумақтық ішкі істер органдарына хабарлауға міндетті.

     Автомобиль жолдарының, теміржол құрылыстарының және басқа да жол құрылыстарының сақталуына қатысты талаптар жолдар мен жол құрылыстарын қорғау жөніндегі мамандандырылған нормативтік-құқықтық актілерде қамтылады:  

     1) теміржол өткелдерін пайдалану қағидаларын бекіту туралы. Қазақстан Республикасы Көлік және коммуникация министрінің 2011 жылғы 25 наурыздағы № 168 бұйрығы;  

     2) Теміржол көлігіндегі қауіпсіздік қағидаларын бекіту туралы. Қазақстан Республикасы Инвестициялар және даму министрінің м. а. 2015 жылғы 26 наурыздағы №334 бұйрығы;

     3) "автомобиль жолдарын пайдалану кезіндегі қауіпсіздік талаптары" техникалық регламентін бекіту туралы. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 27 наурыздағы N 294 қаулысы және т. б.

     Қаралып отырған Әкімшілік құқық бұзушылықтың 1-бөлігінің объективті жағы мынадай саралау белгілерімен сипатталады:  

     1) жолдардың, теміржол өткелдерінің және басқа да құрылыстардың зақымдануы;

     2) жол жүрісін реттеудің техникалық құралдарының, оның ішінде жол жабынын ластау жолымен зақымдануы;

     3) жануарларды арнайы бөлінген орындардан тыс және жетілдірілген жабыны бар жолдар бойынша айдау;

     4) жол қозғалысын реттеу құралдарының көрінуін шектеуге әкеп соққан түрлі құрылыстарды орнату;

     5) жол қозғалысын реттеу құралдарының көрінуін шектеуге әкеп соққан жасыл желектерді отырғызу немесе оларды уақтылы кеспеу.

     Жол қозғалысын реттеудің техникалық құралдары - Жол белгілері, Жол таңбалары, бағдаршамдар (олардың жұмыс бағдарламасын айқындайтын жабдықты қоса алғанда), теміржол өткелдеріндегі реттеуші құрылғылар, сондай-ақ жол қоршаулары мен бағыттаушы құрылғылар.

     Жол қозғалысын реттеудің техникалық құралдарын олардың мақсаты бойынша екі топқа бөлуге болады:

     1) басқарылмайтын: жол белгілері, жол белгілері және бағыттаушы құрылғылар;

     2) басқарылатын: бағдаршамдар, автоматты режимде жұмыс істейтін арнайы бақылау-өлшеу техникалық құралдары мен аспаптар және басқарылатын жол белгілері.

     Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2016 жылғы 22 шілдедегі № 757 бұйрығына сәйкес регламенттердің, нормативтер мен стандарттардың сақталуын мемлекеттік бақылауды және қадағалауды ішкі істер органдарының қызметкерлері жүзеге асырады. Бұл ретте аудандардың (қалалардың) әкімшілік полиция бөлімшесінің жол және техникалық инспекциясы қызметкерлерін тағайындау олар жол жүрісі қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласындағы нормативтік құқықтық актілерді зерделеу бойынша он жұмыс күні ішінде полиция департаментінің Әкімшілік полиция басқармасында тағылымдамадан өткеннен кейін жүзеге асырылады.

     Жоғарыда аталған құқық бұзушылықтарды анықтау кешенді тексерулер арқылы жүзеге асырылады. Теміржол өткелдерін кешенді тексеру жыл сайын 1 сәуірден 15 маусымға дейін жүргізіледі. Теміржол өткелдеріне кешенді тексеру жүргізу кезінде назар аударылады:

     1) оның санатының қозғалыс шарттарына сәйкестігі;

     2) өткелге жақындаудағы жолдың геометриялық элементтеріне;

     3) жүргізуші орнынан келе жатқан поездың өткелі мен теміржол төсемінің, жақындап келе жатқан поездың көрінуін қамтамасыз ету;  

     4) жол белгілерімен, жарық және дыбыс сигнализациясымен, бағдаршамдармен, шлагбаумдармен, жасанды жарықтандырумен, қоршаулармен, габариттік қақпалармен жүріп өту жабдықтарына;  

     5) жаяу жүргіншілер жолдарының болуы;

     6) жүріс бөлігінің өткелдегі және кіреберістегі, төсемдегі жай-күйіне;

     7) жолдың жүріс бөлігінің өткелге жақындау жолдарында белгіленуі және жол құрылыстарында тік белгіленуі болуы тиіс.

     Кешенді тексеру жүргізу кезінде лауазымды және заңды тұлғаларға темір жол өткелдерін ұстау қағидаларын бұзушылықтар анықталған жағдайларда ӘҚБтК-нің 630 және 631-баптарына сәйкес шаралар қабылданады. Автомобиль жолдары мен жол құрылыстарын тоқсан сайын тексеру (бұдан әрі - тоқсан сайын тексеру) оларды күтіп-ұстауға тұрақты бақылау мен қадағалауды қамтамасыз ету үшін жүргізіледі және осы тексеру арқылы автомобиль жолдары мен жол құрылыстары тоқсан ішінде тексеріледі.

     Жол қызметі және жол жүрісін ұйымдастыру саласындағы регламенттердің, нормативтер мен стандарттардың сақталуын күнделікті қадағалау жолдарды, жол құрылыстарын, жол жүрісін реттеудің техникалық құралдарын және өзге де объектілерді күтіп ұстау процесінде туындаған, сондай-ақ жолдарда жөндеу-құрылыс жұмыстарын және басқа да жұмыстарды жүргізу кезінде туындаған кемшіліктерді жоюға жедел шаралар қабылдау мақсатында жүзеге асырылады. көлік құралдарының қозғалысына кедергілер және оның қауіпсіздігіне қатер төндіреді және оны ішкі істер органдарының қызметкерлері жүргізеді, жол қозғалысын қадағалауды жүзеге асырады. Жолдарды, темір жол өтпелерін және басқа да құрылыстарды немесе жол қозғалысын реттеудің техникалық құралдарын бүлдіру және (немесе) күтіп ұстау фактілері анықталған кезде, оның ішінде жол жабынын ластау, сондай-ақ көлік құралдарының қозғалысы үшін қасақана кедергілер жасау жолымен кінәлі адамдарға ӘҚБтК-нің 614, 630, 631 және 632-баптарына сәйкес шаралар қабылданады.

     Түсініктеме берілген баптың 2-бөлігінің объективті жағы осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, жәбірленушінің денсаулығына жеңіл зиян келтіре отырып, жол-көлік оқиғалары, көлік құралдарына, жүктерге немесе өзге де мүлікке зақым келтіре отырып, теріс салдарға әкеп соққан құқыққа қайшы әрекеттер (әрекетсіздіктер) түрінде көрінеді.

     Жол қозғалысы ережелерінің 29-тармағына сәйкес жол-көлік оқиғасы-көлік құралының жол бойымен жүру процесінде және оның қатысуымен денсаулыққа зиян келтіруге, адамның өліміне, көлік құралдарының, құрылыстардың, жүктердің зақымдалуына не өзге де материалдық залалға әкеп соққан оқиға.

     Жәбірленушіге(оларға) денсаулығына жеңіл зиян келтіруге әкеп соққан жол-көлік оқиғасының салдары кезінде ӘҚБтК-нің 73-1-бабы және 610-бабының 2-бөлігі бойынша қосымша біліктілік талап етілмейді, егер олар ӘҚБтК-нің 630-бабының бірінші бөлігінде көрсетілген құқыққа қайшы әрекеттердің салдарынан келтірілген болса.  

     Егер ӘҚБтК-нің 630-бабының 1-бөлігінде көрсетілген құқыққа қайшы әрекеттерге байланысты көлік құралдарының, жүктердің немесе өзге де мүліктің зақымдануы жол-көлік оқиғасының себебі болса, ӘҚБтК-нің 610-бабының 1-бөлігі бойынша қосымша біліктілік талап етілмейді.

     ҚР Жоғарғы Сотының 2017 жылғы 6 қазандағы № 7 нормативтік қаулысының 26-тармағы негізінде жол-көлік оқиғасы себебінен келтірілген залалды өтеу тәртібі түсіндірілді. Егер жол-көлік оқиғасында жалғыз жәбірленуші құқық бұзушының өзі болса, мұндай жүргізуші ӘҚБтК-нің 610 және 611-баптары бойынша әкімшілік жауаптылыққа жатпайды, алайда жол жүрісі қағидаларының нақты тармағын бұзғаны үшін жауаптылықты көздейтін ӘҚБтК-нің Ерекше бөлігінің тиісті бабы бойынша әкімшілік жауаптылыққа тартылуы мүмкін. Бұл ретте жүргізушімен ортақ меншіктегі өзге меншік иелерінің мүлкіне келтірілген зиянды өтеу мәселелері Азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен қаралуға және шешілуге жатады.

     Әкімшілік құқық бұзушылық субъектілері жеке, лауазымды тұлғалар, сондай-ақ шағын, орта және ірі кәсіпкерлік субъектілері болып табылатын заңды тұлғалар болып табылады.

     Құқық бұзушылықтың субъективті жағы кінәні тікелей ниет түрінде де абайсызда да білдіруі мүмкін

     Түсініктеме берілген бап бойынша іс жүргізуді қозғауға және әкімшілік жаза қолдануға құқылы:

1)Барлық бөлімдер бойынша-ішкі істер министрлігі комитеттерінің төрағалары мен департаменттерінің бастықтары, аумақтық ішкі істер органдарының, әкімшілік, көші-қон полициясы бөлімшелерінің, облыстың, республикалық маңызы бар қаланың, астананың жергілікті полиция қызметінің бастықтары, олардың орынбасарлары (ӘҚБтК 685-бабының 2-тармағының 1-тармағы);

     2) Барлық бөлімдер бойынша - бөлімдердің, полиция бөлімшелерінің, әкімшілік, көші-қон полициясы бөлімшелерінің, ауданның (қаланың, қаладағы ауданның) жергілікті полиция қызметінің бастықтары және олардың орынбасарлары (ӘҚБтК-нің 685-бабы 2-тармағының 2-тармағы);

     3) бірінші бөлім бойынша - ішкі істер органдарының желілік бөлімдерінің, бөлімшелерінің, полиция пункттерінің бастықтары және олардың орынбасарлары (ӘҚБтК 685-бабының 2-тармағының 3-тармағы);

     4) Бірінші бөлім бойынша - арнаулы атақтары бар ішкі істер органдарының (полицияның) қызметкерлері (ӘҚБтК 685-бабының 2-бөлігінің 4-тармағы).

     ӘҚБтК-нің 812-бабының 2-бөлігіне сәйкес ӘҚБтК-нің 630-бабында көзделген әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс оның жасалған жері бойынша ғана емес, сондай-ақ көлік құралын есепке алу орны бойынша немесе әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізіліп жатқан адамның тұрғылықты жері бойынша да қаралуы мүмкін.

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:

     Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);

     Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;

     Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);  

     Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;

     Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;

     Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;

     Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);

     Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);  

     Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;

     Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;

     Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;

     Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;  

     Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);  

     Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;

     Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.  

     Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).

Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus  

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы