71-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің ескіру мерзімі
Осы Кодекстің 62-бабында көзделген ескіру мерзімдері кәмелетке толмағандарды әкімшілік жауаптылықтан босату немесе әкімшілік жазаны орындау кезінде жартысына қысқартылады.
Осы бапта мерзімі айқындалған, өткеннен кейін кәмелетке толмағандар үшін әкімшілік жаза тағайындау мүмкіндігі алынып тасталады.
ӘҚБтК-нің 65-бабына сәйкес, әкімшілік құқық бұзушылық жасалған кезде он алты жасқа толған, бірақ он сегіз жасқа толмаған адамдар кәмелетке толмағандар деп танылады.
ӘҚБтК-нің 62-бабына сәйкес адам жалпы негіздерде әкімшілік құқық бұзушылық жасалған күннен бастап екі ай өткен соң әкімшілік жауаптылыққа тартылуға жатады.
Әкімшілік жауапкершілікке тартудың ескіру мерзімі-бұл әкімшілік құқық бұзушылық жасаған адам әкімшілік жауапкершілікке тартылуы мүмкін және ол аяқталғаннан кейін Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізуді бастау мүмкін емес, ал басталған іс тоқтатылуға тиіс мерзім. Бұл ереже әкімшілік жауапкершілікке тартудың ескіру мерзімдерінің өтуі әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізуді болдырмайтын мән-жайларға жатқызылғанына негізделген. 5) ӘҚБтК 741-бабының 1-бөлігі). ӘҚБтК-нің 809-бабына сәйкес әкімшілік жауапкершілікке тартудың ескіру мерзімінің өтуі Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс жүргізіліп жатқан лауазымды адамның ӘҚБтК-нің 741 және 742-баптарында көзделген талаптарды сақтай отырып, Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізуді тоқтату туралы қаулыны шығаруы үшін негіз болып табылады. Бұдан басқа, орган (лауазымды тұлға) әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі қарауға дайындау кезінде міндетті түрде анықтайтын мәселелердің қатарына іс бойынша іс жүргізуді болдырмайтын мән-жайлардың бар-жоғын анықтау жатқызылды (ӘҚБтК 813-бабы).
Адамды әкімшілік жауапкершілікке тартудың ескіру мерзімінің басталуы, жалпы ереже бойынша, Әкімшілік құқық бұзушылық жасалған күн болып саналады. Жеке немесе заңды тұлғаның Кодексте көзделген құқыққа қайшы, кінәлі (қасақана немесе абайсызда) іс-әрекетті немесе әкімшілік жауаптылыққа әкеп соғатын әрекетсіздікті объективті Тараптың салдарлардың басталу уақытына қарамастан орындаған күні Әкімшілік құқық бұзушылық жасалған күн деп танылады.
Заң шығарушы қылмыстық іс тоқтатылған жағдайда, егер құқық бұзушының іс-әрекетінде әкімшілік құқық бұзушылық белгілері байқалса, бұл адам қылмыстық іс бойынша іс жүргізуді тоқтату туралы қаулы келіп түскен күннен бастап үш айдан кешіктірілмей әкімшілік жауаптылыққа тартылуы мүмкін екенін атап өтті. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс қозғау туралы қаулыны прокурор шығарады.
Заң шығарушы сондай-ақ Әкімшілік құқық бұзушылықтарды да көздейді, оларды жасағаны үшін әкімшілік жауаптылыққа тартудың ескіру мерзімі жасалған күннен бастап емес, табылған күннен бастап есептеледі (ӘҚБтК-нің 62-бабы).
Мұндай құқық бұзушылықтарға ұзаққа созылатын әкімшілік құқық бұзушылықтар, сондай-ақ бюджеттік қатынастар саласындағы әкімшілік құқық бұзушылықтар не қоғам мен мемлекеттің заңмен қорғалатын мүдделеріне қол сұғатын құқық бұзушылықтар жатады
Кейбір жағдайларда ұзаққа созылған әкімшілік құқық бұзушылықтың басталу күнін белгілеуге болады, бірақ көбінесе бұл мүмкін емес, өйткені ұзаққа созылған әкімшілік құқық бұзушылық бірнеше күн, ай және тіпті жылдар бойы үздіксіз жалғасуы мүмкін. Әкімшілік құқық бұзушылықты жасау ұзақтығы оның біліктілігіне әсер етпейтіндіктен, ұзаққа созылған әкімшілік құқық бұзушылық кезінде ескіру мерзімінің өтуі ол анықталған кезден бастап есептеледі. Заңның прокурормен түсіндірілуіне және (немесе) оған уәкілеттік берілген адамдардың оны тоқтатуды талап етуіне қарамастан, құқыққа қайшы мінез-құлықты жалғастыру әкімшілік жауаптылықты ауырлататын мән-жай болып табылатынын (ӘҚБтК-нің 57-бабы) есте ұстаған жөн және мұндай жағдайда жасалатын әкімшілік құқық бұзушылықты ұзаққа созылатын санатқа жатқызуға негіз бермейді.
ҚР Жоғарғы Сотының 2016 жылғы 22 желтоқсандағы № 12 нормативтік қаулысы ӘҚБтК-нің 71-бабында көзделген ӘҚБтК-нің 62-бабында белгіленген ескіру мерзімін жартысына қысқарту тек кәмелетке толмағандарды әкімшілік жауаптылықтан босату немесе әкімшілік жазаны орындау кезінде қолданылуға жататынын түсіндіреді.
Жасағаны үшін кәмелетке толмаған құқық бұзушылардың ата-аналары немесе оларды алмастыратын адамдар жауапқа тартылуға жататын әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша ӘҚБтК-нің 62-бабында көзделген әкімшілік жаза қолдану мерзімдерін қолдану туралы мәселе шешілген кезде ӘҚБтК-нің 71-бабының ережелері қолдануға жатпайды.
Мысалы, егер ӘҚБтК-нің 62-бабының 1-бөлігі әкімшілік құқық бұзушылық жасалған күннен бастап екі ай өткеннен кейін адамның әкімшілік жауапкершілікке тартылмайтыны анықталса, онда кәмелетке толмағанға қатысты бұл мерзім жартысына қысқарады. Кәмелетке толмағанды жазаның тағайындалған түрін орындаудан босату үшін дәл осындай негіздер, яғни қаулы ол заңды күшіне енген күннен бастап алты ай ішінде орындалмады.
Мерзімдерді қысқарту барлық әкімшілік кодекс үшін жалпы шара болып табылады және 16 жасқа толған, бірақ 18 жастан аспайтын барлық адамдарға қолданылуы мүмкін, өзге жағдайларда жауапкершілік ата-аналарға немесе олардың орнындағы адамдарға жүктелетін болады, олар заңды өкіл ретінде істі қарауға қатысуға тартылады.
Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:
Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);
Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;
Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);
Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);
Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;
Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;
Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;
Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);
Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);
Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;
Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;
Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);
Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;
Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;
Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);
Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;
Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.
Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).
Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
