Қызметтер үшін төлем тек компанияның шотына төленеді. Сізге ыңғайлы болу үшін біз Kaspi RED / CREDIT /БӨЛІП ТӨЛЕУДІ іске қостық 😎

Басты бет / Жарияланымдар / Адамға қарсы қылмыстық құқық бұзушылықтар

Адамға қарсы қылмыстық құқық бұзушылықтар

АMANAT партиясы және Заң және Құқық адвокаттық кеңсесінің серіктестігі аясында елге тегін заң көмегі көрсетілді

Адамға қарсы қылмыстық құқық бұзушылықтар

Сотталған адамды жәбірленушіні қасақана өлтіргені үшін кінәлі деп тани отырып, сот құқық бұзушылық жасау мән-жайларына тиісті баға бермеді және сотталған адамның ниетін Алматы облысының қылмыстық істер жөніндегі мамандандырылған ауданаралық сотының 2016 жылғы 11 тамыздағы үкімімен айқындау кезінде қате қорытынды жасады: а., бұрын сотталмаған, Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің (бұдан әрі – ҚК)99-бабының 1-бөлігі бойынша сотталған қатаң режимдегі түзеу колониясында жазасын өтей отырып, 10 жылға бас бостандығынан айыру. С. А. жәбірленушінің пайдасына Ш. моральдық зиянды өтеу есебіне 2 000 000 теңге, мемлекет кірісіне - 1 061 теңге мөлшерінде мемлекеттік баж өндірілді. Материалдық залалды өндіріп алудан бас тартылды. Алматы облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасының 2016 жылғы 12 қазандағы қаулысымен А. кісі өлтіргені, яғни жәбірленушіге қасақана қасақана өлім жазасына кесілгені үшін кінәлі деп танылды. Өтініште сотталған А. сот актілерімен келіспей, Ш. - ны өлтірмегенін, бірақ ағасы мен өзін қорғағанын, оның барысында қажетті қорғаныс шегінен асып кеткенін айтады. Жәбірленушіні өлтіру ниеті болған жоқ. ҚК-нің 102-бабы бойынша оның іс-әрекетін қайта саралауды және жаза тағайындауды сұрайды. Істің мән-жайын дұрыс анықтай отырып, сот сотталған А. - ның әрекеттеріне қате баға берді. Үкімнен көрініп тұрғандай, жәбірленуші Ш. мас күйінде болған кезде сотталушының інісімен қарым - қатынасты анықтады-Ж. А. жәбірленушіні тыныштандырып, Ш. інісі Б. үйіне алып кетті. Алайда, 20 минуттан кейін, түнгі сағат 2-де Ш. мас күйінде А. - ның үйіне қайта келіп, қақпаны қағып бастады. Қақпаны ашып, пышақпен қаруланған жәбірленушіні көргеннен кейін Дж. ағасын көмекке шақырды. А.жәбірленуші Ш. - ны тыныштандыруға тырысты, ол А. - ға пышақпен жүгіре бастады және оны оң қолының аймағына жарақаттады. Әрі қарай, күрес барысында А. ш. - ның қолынан пышақ алып, оларға кеуде және іш аймағына үш соққы және жәбірленуші Ш. - ның мойнына бір соққы берді, бұл соңғысының орнында қайтыс болуына себеп болды. Сот-медициналық сараптаманың қорытындысы бойынша Ш. жүректің сол жақ қарыншасына зақым келтіре отырып, сол жақтағы кеуде қуысының еніп, тесілген жарақаты нәтижесінде жедел қан жоғалтудан пайда болды. Ш. қанында химиялық-токсикологиялық сараптама кезінде этил спирті - 1,81% анықталды, бұл алкогольдік масаңдықтың орташа дәрежесіне сәйкес келеді. Сотталған А.сотқа дейінгі іс жүргізу барысында, сондай-ақ сотта бірнеше рет жауап алынғаннан кейін, оның інісі Ж. мен Ш. арасында сыра ішкеннен кейін жанжал туындағаны туралы дәйекті айғақтар берді, ал Ш. ағасына балағат сөздер айтып, Ж. одан қорқуы керек деді. Содан Кейін Ш. ағасы Б. үйіне алып кетті, бірақ 20 минуттан кейін Ш.олардың үйіне пышақпен келді, қақпаны қағып бастады. Қақпаны ашып, Дж. айқайлап, үйге қашып кете бастады. А. шығып, Ш. - ны тыныштандыруға тырысты, бірақ Ш. оны пышақтап, оң қолының щеткасын кесіп тастады.

Адамға қарсы қылмыстық құқық бұзушылықтар

Қорғаныс кезінде А. қолынан пышақ алып, оны бірнеше рет ұрды. Сотталушының айғақтарының дұрыстығы іс бойынша басқа да дәлелдемелермен расталады: - куә и. Ж. - Мен сыра ішу кезінде оларға Ш. қосылды, ол Ж. - ға балағат сөздер айта бастады. ант бергеннен кейін А. жәбірленушіден неге ант беретінін сұрай бастады. Содан кейін Ш. ағасы Б-ны үйіне алып кетті; - Б. - ның айғақтарымен, шынымен де, түнгі сағат бір шамасында оған А-ның әкесі ұялы телефонына қоңырау шалып, олардың үйінен ағасы Ш-ны алып кетуді өтінді, өйткені ол мас болған. Ол Ш. үйге, бірақ ол қайтадан А. үйіне барды; - жәбірленуші А. - ның ұлы Ш. мас күйінде түнгі сағат 2-де үйге келіп, бірден бір жерге кетіп, А. - мен күресу керек екенін айтты. куәгерлердің бұл айғақтары жәбірленушінің өзі жанжалдың бастамашысы болғанын көрсетеді. Жәбірленуші тарапынан сотталған А-ға шабуыл жасау фактісі Ш. оны көрсету үшін сотталған адам пышақты алуға мәжбүр болған пышақпен А. - ның оқиғадан кейін бірден жүргізген медициналық куәландыру актісімен объективті расталады, оған сәйкес оның оң жақ білек буынында кесілген жара табылды, оқиға болған жерді тексеру хаттамасымен, оның барысында пышақ табылды және тәркіленді. Осылайша, сотталушының оған пышақпен қаруланған жәбірленуші шабуыл жасады және одан қорғануға мәжбүр болды деген мәлімдемелері объективті мәліметтермен расталады. Сот жәбірленуші Ш. мас күйінде, пышақпен қаруланған, түнде, Ж.-ға қатысты өздеріне төнген қауіп-қатерлерді жүзеге асыру мақсатында, ағайынды А және Ж. - ның тұрғылықты жеріне келіп, А. - ға шабуыл жасап, қоғамдық қауіпті шабуыл жасады. А. - ны ш. - ны қасақана өлтіргені үшін кінәлі деп тани отырып, сот ол жасалған істің нақты мән-жайларына тиісті баға бермеді және сотталушының ниетін анықтау кезінде қате қорытындыға келді. Соттың қорытындылары сот белгілеген үкімде көрсетілген істің нақты мән-жайларына қайшы келеді. Сот ҚК-нің 32-бабына сәйкес азаматтардың қол сұғушыға зиян келтіру жолымен қоғамдық қауіпті қол сұғушылықтан қорғау жөнінде белсенді шаралар қолдануға, олардың қашып құтылу немесе шабуылдан аулақ болудың өзге де тәсілдерін пайдалану мүмкіндігіне қарамастан, құқығы бар екенін ескеруі қажет болды.

Шабуыл кезінде қол сұғушыдан қорғаушыға қолданылған қарудың немесе басқа заттардың ауысуы өзі қол сұғушылықтың аяқталғанын көрсете алмайды, өйткені жәбірленуші Ш. агрессивті болды, мас күйінде болды, сотталушымен қақтығыста белсенді позицияны ұстанды, физикалық тұрғыдан мықты болды және қол сұғуды тоқтатқысы келмеді А. жәбірленушінің дәйекті және мақсатты әрекеттері Мас күйінде ж. - Мен жанжалдасып, қоқан-лоққы көрсеткен Ш. Б. - ға қарамастан. оны үйіне алып келді, Ш. пышақпен қаруланып, әкесіне А. - мен күресуге баратынын айтып, түнде сотталушының тұрғылықты жеріне келді, онда ол пышақпен шабуыл жасады, ш. а. мен оның ағасы Ж-ның өмірі мен денсаулығына нақты қауіп төндіргенін куәландырады. осы жағдайда А. қорғауға жүгінуге құқылы болды. Сотталған А. - ның жауап әрекеттері қорғалатын мүдделерді жәбірленушінің қоғамдық қауіпті қол сұғуынан қорғауға бағытталған. Бұл жағдайда жәбірленушіге зиян келтіру шабуылды тоқтатудың құралы ғана болды. Ш. келтірген зиян мәжбүр болды. А. әрекеттерінің шешуші мотиві өзін қорғауға деген ұмтылыс болды. Заңның (ҚК-нің 32-бабының 3-бөлігі), "қажетті қорғаныс туралы заңнаманы қолдану туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2007 жылғы 11 мамырдағы № 2 нормативтік қаулысының (бұдан әрі-ҚК) 12, 9-тармақтарында қамтылған түсіндірмелердің мағынасы бойынша – нормативтік қаулы), адамның өміріне қол сұғушылықтың бағыты, сондай-ақ қол сұғушылық кезінде адамның қарулануы, егер қол сұғушылықтың кенеттен болуы салдарынан қорғаушы шабуыл қауіптілігінің дәрежесі мен сипатын объективті бағалай алмаса, қол сұғушыға келтірілген зиян әрқашан қажетті қорғаныс шегінде жасалған деп танылатын мән-жайлар ретінде көзделеді. Шабуылдаушы шаруашылық мақсаттағы заттармен (ас үй пышағымен, балтамен, балғамен және т.б.) қаруланған жағдайда, келтірілген зиян үшін жауапкершілік, егер қажетті қорғаныс шегі асып кетпесе ғана алып тасталады. Қажетті қорғаныс шегінен асып кету деп қол сұғушылықтың қоғамдық қауіптілігінің сипаты мен дәрежесіне анық сәйкес келмейтін қасақана әрекеттерді түсіну керек. Қол сұғушылықты тойтару немесе жолын кесу жөніндегі мұндай әрекеттердің міндетті салдары шабуылдаушыға жағдайдан туындамайтын, шамадан тыс зиян келтіру болып табылады. Анықталғандай, А.оның әрекеттері шабуылдың сипаты мен қауіптілік дәрежесіне сәйкес келмейтінін түсініп, жәбірленушіге кеуде және іш аймағына үш рет ас үй пышағын және жағдайдан туындамаған мойын аймағына бір рет соққы берді, осылайша оның құқық қорғау мүдделерін қорғау үшін шамадан тыс шаралар қолданды.

Адамға қарсы қылмыстық құқық бұзушылықтар

Осылайша, шабуылға тойтарыс беру кезінде А.қорғаныстың қол сұғушылықтың сипаты мен қауіптілік дәрежесіне айқын сәйкес келмеуіне жол беріп, қажетті қорғаныс шегінен асып түсті, ал сотталған адамның бұл әрекеттері жәбірленушіні қасақана өлтіруге бағытталған деп қате бағаланды. Мұндай жағдайларда сот сатыларының қорытындылары жәбірленушіге пышақ салған кезде сотталған А. кісі өлтіру ниетімен әрекет етті, соттың өзі белгілеген істің мән-жайларына қайшы келеді және заң талаптарына негізделмеген. Жоғарыда аталған нормативтік қаулының 4, 5-тармақтарына сәйкес, адам қорғауға құқылы қол сұғушылық қасақана және абайсызда болуы мүмкін, ол қылмыстық құқық бұзушылықтың құрамын қамтуы немесе қылмыстық болмауы мүмкін, алайда бұл мән-жайлар қорғаушының қорғану құқығына әсер етпейді. Сонымен қатар, қажетті қорғанысқа шабуылдаушының қасақана немесе абайсыз әрекеттері зиян келтірген кезде ғана емес, сонымен бірге зиян келтіру әлі басталмаған кезде, бірақ оны келтірудің нақты қаупі туындаған кезде, сондай-ақ қорғаныс шабуыл әрекетінен кейін болған кезде де жол беріледі. А.қоғамдық қауіпті қол сұғушылықтан қажетті қорғаныс жағдайында әрекет ете отырып, жәбірленушіні қарусыздандырғанын және шектен тыс қорғаныс шараларын қолдана отырып, оның шегінен асып кеткенін ескере отырып, алқа сотталушының жасаған әрекетін ҚК-нің 102-бабы бойынша саралау керек деп есептейді. Бұл жағдайда жаза тағайындау кезінде ҚК-нің 55-бабы 2-бөлігінің 1) тармағының ережелерін қолдану керек, өйткені сот қылмыстық жауаптылық пен жазаны жеңілдететін мән-жайларды белгіледі және ауырлататын мән-жайлар жоқ. Осыған байланысты жаза мерзімі қазіргі уақытта сотталғандар іс жүзінде толық өтеген бас бостандығынан айырудың бір жылынан аспауға тиіс. Сонымен қатар, Ш.материалдық залалды өтеу туралы мәлімдеген азаматтық талап бөлігінде сот қабылдаған шешім даулы. Үкімнің уәждемелік және қарар бөліктерінде талап қоюды қанағаттандырудан бас тарту туралы көрсетілген, сонымен бірге Ш. қарар бөлігінде егер сот азаматтық талап қоюды қараусыз қалдырса, онда ол оны азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен ұсынуға құқылы екендігі түсіндірілді. Осылайша, үкімнен сот осы талап бойынша қандай шешім қабылдағаны белгісіз: қанағаттандырудан бас тартылды немесе қараусыз қалды. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы қылмыстық іс жүргізу кодексінің 170-бабының 4-бөлігіне сәйкес (бұдан әрі – ҚІЖК) егер қылмыстық құқық бұзушылық немесе ҚК тыйым салынған іс-әрекет оқиғасы анықталмаса, не сотталушының қатысуы дәлелденбесе, не оның кінәсі немесе мәселе шешілген адам анықталмаса, сот ақтау үкімін шығарған кезде, сол сияқты есі дұрыс емес адамға медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шараларын қолдану жөніндегі істі тоқтату туралы қаулы шығарған кезде азаматтық талап қоюды қанағаттандырудан бас тартады медициналық сипаттағы мәжбүрлеу шараларын қолдану, қылмыстық құқық бұзушылық немесе ҚК тыйым салынған іс-әрекет жасау туралы. Іс бойынша мұндай жағдайлар анықталған жоқ. Іс материалдарынан азаматтық талапкер Ш. жәбірленушіні жерлеуге жұмсалған 1 000 000 теңге мөлшерінде материалдық залалды өтеу туралы талап арыз бергені шығады. Алайда оларға сотқа келтірілген шығындардың Құжаттамалық растамалары ұсынылмады. ҚІЖК-нің 170-бабының 3-бөлігіне сәйкес қылмыстық істі қарауды кейінге қалдырмай азаматтық талап қою бойынша егжей-тегжейлі есеп жүргізу мүмкін болмаған кезде сот азаматтық талапкердің талап қоюды қанағаттандыру құқығын тани алады және оның мөлшері туралы мәселені азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен соттың қарауына бере алады. Мұндай жағдайларда алқа материалдық залалды өндіріп алу туралы азаматтық талапты қанағаттандырудан бас тарту туралы сот шешімінің күшін жоюды және Ш.талап қоюды қанағаттандыру құқығын мойындауды және оның мөлшері туралы мәселені азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен соттың қарауына беруді қажет деп тапты.

Жоғарыда айтылғандардың негізінде Жоғарғы Соттың қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы А. А. - ға қатысты жергілікті соттардың сот актілерін өзгертті. А. - ның әрекеттері ҚК-нің 99-бабының 1-бөлігінен ҚК-нің 102-бабына қайта сараланды және ҚК-нің 55-бабы 2-бөлігінің 1) - тармағының ережелерін қолдана отырып, оған ең төменгі қауіпсіздік қылмыстық-атқару жүйесі мекемесінде жазасын өтей отырып, бір жылға бас бостандығынан айыру тағайындалды. Тағайындалған жазаны өтеуге байланысты А. дереу қамаудан босатылды. Соттың материалдық залалды өтеу туралы азаматтық талапты қанағаттандырудан бас тарту туралы шешімі жойылды. Азаматтық талапкер Ш. азаматтық талап қоюды оның мөлшерін анықтау туралы мәселені соттың қарауына - азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен бере отырып қанағаттандыру құқығы танылды. ҚІЖК-нің 39-бабына сәйкес а.үшін қылмыстық процесті жүргізетін органның заңсыз әрекеттері нәтижесінде келтірілген зиянды өтеу құқығы танылды. Қалған бөлігінде сот актілері өзгеріссіз қалдырылды, сотталған А. - ның өтінішхаты қанағаттандырылды. 

 Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы 

Құжатты жүктеп алу