Мәмілені / Келісім шартты жалған және жарамсыз деп тану және соманы өндіріп алу
2022 жылғы 2 маусымда Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасы құрамында: төрағалық етуші, судья Б., судьялар А., М., талапкер К. С. мен оның өкілі Ж. М., жауапкер П. А., З. з. өкілдерінің қатысуымен, ашық сот отырысында мобильді бейнеконференция арқылы К. С. талап қоюы бойынша азаматтық істі қарап, "Т" жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне (бұдан әрі – ЖШС, Серіктестік) мәмілені, шартты жасалмаған және жарамсыз деп тану туралы,
қалалық соттың 2021 жылғы 18 тамыздағы шешімін, азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2021 жылғы 26 қазандағы қаулысын қайта қарау туралы К. С. өтінішхаты бойынша келіп түскен,
К. С. сотқа "Т" ЖШС-нен алдын ала шарт жасасу жөніндегі мәмілені жалған деп тану, шартты өзінің маңызсыздығына байланысты жасалмаған және жарамсыз деп тану және 19 454 200 теңгені өндіріп алу туралы талап арызбен жүгінді, бұл жауапкердің тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы шарттың орнына жылжымайтын мүлікті сатып алу-сату туралы алдын ала шарт жасасуды ұсынғанын дәлелдеді. "тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы" Қазақстан Республикасы Заңының талаптарын болдырмау үшін.
Қалалық соттың 2021 жылғы 18 тамыздағы шешімімен талапты қанағаттандырудан бас тартылды.
Қ. С. - дан серіктестіктің пайдасына өкілдің қызметтеріне ақы төлеу бойынша 400 000 теңге мөлшерінде сот шығыстары өндірілді.
Азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2021 жылғы 26 қазандағы қаулысымен шешім өзгеріссіз қалды.
К. С. - дан серіктестіктің пайдасына өкілдің көмегіне 20 000 теңге мөлшерінде ақы төлеу бойынша шығыстар өндірілді.
Өтініште К. С. материалдық және процестік құқық нормаларының бұзылуына сілтеме жасай отырып, сот актілерінің күшін жоюды және талап қоюды толық көлемде қанағаттандыру туралы жаңа шешім шығаруды сұрайды.
Өтінішхатқа кері қайтарып алу кезінде серіктестік даулы сот актілерін күшінде қалдыруды сұрады.
Өтініштің дәлелдерін, жауапкер өкілдерінің П.А., З. з. қарсылықтарын қолдаған талапкер К. С. мен оның өкілі Ж. М. - ның түсініктемелерін тыңдап, іс материалдарын зерттеп, өтініштің дәлелдерін талқылағаннан кейін сот алқасы келесіге келеді.
Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің (бұдан әрі – АІЖК) 438-бабының 5-бөлігіне сәйкес заңсыз сот актісін шығаруға әкеп соққан материалдық және іс жүргізу құқығы нормаларының елеулі бұзылуы заңды күшіне енген сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарауға негіз болып табылады.
Материалдық және процестік құқық нормаларын мұндай бұзушылықтарға жергілікті соттар іс бойынша жол берді.
Іс материалдарымен 2015 жылғы 24 тамызда қ.С. мен серіктестік арасында № в-1 пәтерді сатып алу-сатудың алдын ала шарты (бұдан әрі – шарт) жасалғаны анықталды.
Шарттың талаптары бойынша Сатушы (жауапкер) сатқысы келеді, ал Сатып алушы (Талапкер) 3-қабаттағы 1-блоктағы үйде үш пәтер сатып алуға ниетті: № 58 бір бөлмелі пәтер, № 60 екі бөлмелі пәтер, № 59 үш бөлмелі пәтер, жалпы ауданы 211 шаршы метр, салынып жатқан 9 қабатты тұрғын үйде әлеуметтік мәдени тұрмыстық объектілері бар.
3.2-тармаққа сәйкес. шартты жасасу кезінде Сатып алушы 19 454 200 теңге сомасын төлейді.
Серіктестік берген кассалық кіріс ордеріне берілген түбіртектерден талапкер 19 454 200 теңге сомасында толық төлем жасағаны жөн. Бұл фактіні Тараптар дауда дауламайды.
Қалалық соттың 2019 жылғы 2 мамырдағы "Т" ЖШС қ.С.-ның пәтерді сатып алу-сатудың алдын ала шартын жарамсыз деп тану туралы талап қоюы бойынша заңды күшіне енген шешімімен 2015 жылғы 24 тамызда оның ой-пікірі негізінде осы істі қарау кезінде АІЖК-нің 76-бабы 2-бөлігінің талаптарына байланысты қайтадан дәлелдеуге жатпайтын мән-жайлар анықталды.
Осылайша, жергілікті соттар серіктестіктің даулы шарт бойынша салынып жатқан көппәтерлі тұрғын үйде пәтер беру жөніндегі міндеттемелері орындалмағанын, тұрғын үйдің құрылысы әртүрлі себептермен жүргізілмегенін анықтады.
Кассациялық сатыдағы сотта жауапкердің өкілдері бұл жағдайды растап, үйдің тек 2021 жылы салынғанын көрсетті.
Сондай-ақ, соттар 2016 жылғы 12 желтоқсанда талапкерге банктік карточкалық шотқа аудару арқылы 5 946 000 теңге мөлшеріндегі соманың бір бөлігі қайтарылғанын анықтады. Бұл ретте соттар талапкердің серіктестік директорының міндетін атқарушы А. Е. оның алдында ақшалай міндеттемелері бар екендігіне дәлел келтірмегенін атап өтті. Соттар бұл талап бойынша жауапкердің өтініші бойынша ескіру мерзімін қолданудан бас тартып, оны өткізілмеген деп санады. Алдын ала келісім Тараптар үшін заңды салдар туғызғандықтан, К. С. - ның талабын қанағаттандыруда. соттар оны Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің (бұдан әрі – АК) 160-бабы 1-тармағының негізінде жасырын түрде жарамсыз деп танудан бас тартты.
Қаралып отырған іс бойынша талап басқа негіздер бойынша қойылды, осыған байланысты іс бойынша іс жүргізуді тоқтату үшін негіздер болған жоқ.
2015 жылы даулы мәміле жасасу сәтінде жеке және заңды тұлғалардың олардың құрылысына үлестік қатысу үшін ақшасын тарту есебінен тұрғын үй ғимараттарының құрылысын ұйымдастыру жөніндегі қызметке байланысты қоғамдық қатынастар, сондай-ақ тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы шарт тараптарының құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау кепілдіктерін белгілеу "үлестік құрылыс туралы" Қазақстан Республикасының Заңымен реттелді. тұрғын үй құрылысына қатысу туралы " 2006 жылғы 7 шілдедегі № 180 (бұдан әрі-заң).
Заңның 9 - бабы 1-тармағының талаптарына сәйкес тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы шарт уәкілетті орган бекіткен үлгілік шарттың негізінде жазбаша нысанда жасалады, есепке алынуға жатады және осындай есепке алу сәтінен бастап жасалған болып есептеледі.
Тұрғын үйлердің үлестік құрылысын ұйымдастыру жөніндегі қызметті жүзеге асырған серіктестік атынан құрылыс салушы заңның осы талаптарын орындамаған және уәкілетті орган бекіткен үлгі шарт негізінде тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы шарттың орнына үлескер К.С. пәтерді сатып алу-сатудың алдын ала шартын жасасу ұсынылды.
"Мәмілелердің жарамсыздығының кейбір мәселелері және соттардың олардың жарамсыздығының салдарын қолдануы туралы" Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2016 жылғы 7 шілдедегі № 6 нормативтік қаулысының 21-тармағына сәйкес жалған мәмілелер бойынша істерді қарау кезінде соттар АК-нің 160-бабы 2-тармағының мағынасын негізге алуы қажет. Заңның аталған нормасының ережелері бойынша мәмілелердің қарастырылатын санаты екі түрден тұрады: жабылатын (жалған) және жабылатын (мысалы, сатып алу-сату шарты сенімхат, қарыз шарты және одан кейінгі кепіл шарты – сыйға тарту, сатып алу-сату, өсиет – сыйға тарту шартын ресімдеу және т.б.).
Басқа мәмілені жабу мақсатында жасалған жалған мәміле жарамсыз (шамалы). Сондықтан соттар мәміленің сипатын ескере отырып, тараптар шынымен ойлаған мәмілеге қатысты ережелерді қолдануы керек.
Даудың мән-жайларына қатысты пәтерді сатып алу-сатудың алдын ала шарты тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу шартын іс жүзінде жабатын Заңның (АК 158-бабының 1-тармағы) талаптарына сәйкес келмейтін жалған мәміле (елеусіз) болып табылады.
Мұндай жағдайларда талап қою талаптары мен мәмілені жарамсыз деп тану туралы өтінішхаттың дәлелдері негізді болып табылады, осы бөліктегі сот актілері талап қоюды ішінара қанағаттандыру туралы жаңа шешім шығара отырып, күшін жоюға жатады, өйткені соттар қолдануға жататын заңды қолданбағандықтан, соттардың қорытындылары іс бойынша белгіленген мән-жайларға сәйкес келмейді.
Талапкерге қайтарылған 5 946 000 теңге сомасының бір бөлігін ескере отырып, сот алқасы жауапкерді талапкерге мынадай есеп негізінде 13 508 200 теңгені қайтаруға міндеттей отырып, іс бойынша ішінара реституцияны қолдану қажет деп есептейді: 19 454 200 теңге - 5 946 000 теңге = 13 508 200 теңге.
5 946 000 теңгені қоса алғанда, шартты жасалмаған деп тану және шарт бойынша төленген барлық соманы өндіріп алу бөлігінде талап қоюды қанағаттандырудан бас тарту туралы соттардың қорытындылары заңды және негізделген болып табылады.
АІЖК-нің 109-бабының 1 және 3-бөліктерінің қағидалары бойынша талап қоюшының пайдасына сот қанағаттандырған талап қою талаптарының мөлшеріне барабар 377 200 теңге сомасында (мемлекеттік баж төлеу және өкілдің көмегіне ақы төлеу жөніндегі шығыстар) сот шығыстары өндіріп алуға жатады. Тиісінше, бірінші сатыдағы сот берген жауапкердің пайдасына талапкерден сот шығындары өндіріп алынбайды.
АІЖК-нің 451-бабы 2-бөлігінің 8) тармақшасын басшылыққа ала отырып, сот алқасы ҚАУЛЫ ЕТТІ:
Қалалық соттың 2021 жылғы 18 тамыздағы шешімі, Азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2021 жылғы 26 қазандағы осы іс бойынша Қаулысы өзгертілсін.
2015 жылғы 24 тамыздағы № в-1 пәтерді сатып алу-сатудың алдын ала шартын жарамсыз деп тану және соманы өндіріп алу туралы Қ.С. талап-арызын қанағаттандырудан бас тарту бөлігінде сот актілерінің күші жойылсын. Көрсетілген бөлімде талапты ішінара қанағаттандыру туралы жаңа шешім шығарылсын.
"Т" ЖШС мен К. С. арасындағы 2015 жылғы 24 тамыздағы № В-1 пәтерді сатып алу-сатудың алдын ала шарты жарамсыз деп танылсын.
Қ. с. пайдасына "Т" ЖШС-нен 13 508 200 (он үш миллион бес жүз сегіз мың екі жүз) теңге өндіріп алынсын.
Қ.с. пайдасына "Т" ЖШС-нен 377 200 (үш жүз жетпіс жеті мың екі жүз) теңге сомасында сот шығыстары өндірілсін.
"Т" ЖШС пайдасына қ. с. сот шығыстарын өндіріп алу бөлігінде 420 000 (төрт жүз жиырма мың) теңге сомасында сот актілерінің күші жойылсын.
Қалған бөлігінде сот актілері күшінде қалады. К. С. ішінара қанағаттандыру туралы өтініш.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
