Мақалаға түсініктеме 140-бап. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің ҚР ҚК еңбекке жарамсыз жұбайын (зайыбын) ұстаудан қасақана жалтару
Еңбекке қабілетті адамның сот шешімі бойынша еңбекке жарамсыз және материалдық көмекке мұқтаж жұбайын (зайыбын)ұстауға қаражат төлеуден үш айдан астам қасақана жалтаруы —
екі жүзден бес жүзге дейінгі айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде немесе сотталған адамның жалақысы немесе өзге де табысы мөлшерінде екі айдан бес айға дейінгі кезеңге айыппұл салуға не қоғамдық жұмыстарға жүз жиырмадан жүз сексен сағатқа дейінгі мерзімге тартуға не екі жылға дейінгі мерзімге түзеу жұмыстарымен не екі жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеуге жазаланады немесе алты айға дейін қамауға алу арқылы.
ҚР азаматтық заңнамасына сәйкес ерлі-зайыптылар бір-бірін материалдық жағынан қолдауға міндетті. Мұндай қолдаудан бас тартқан жағдайда, материалдық көмекке мұқтаж еңбекке жарамсыз жұбайы (зайыбы), жүктілік кезеңінде және ортақ бала туылғаннан кейін үш жыл ішінде, егер соңғысы оларды бере алатын болса, сот арқылы жұбайынан асырау (алимент) алуға құқылы. Ерлі-зайыптылар мен бұрынғы ерлі-зайыптылардың алименттік міндеттемелері 1998 жылғы 17 желтоқсандағы "Неке және отбасы туралы" ҚР Заңының 133-136-баптарында көзделген.
Қылмыстың қоғамдық қауіптілігі мынада: еңбекке жарамсыз жұбайы (зайыбы) заң бойынша көмек көрсетуге міндетті адамның материалдық көмегінсіз, қамқорлығынсыз қалады. Нәтижесінде еңбекке жарамсыз жұбайының (зайыбының) денсаулығы мен қалыпты өмір сүруіне қауіп төнеді.
Қарастырылып отырған қылмыстың объектісі материалдық көмекке мұқтаж еңбекке жарамсыз жұбайының (зайыбының) денсаулығы мен қалыпты дамуы болып табылады.
Қылмыстың объективті жағы - әрекетсіздік-басқа мүгедек жұбайын ұстауға сот шешімімен белгіленген алименттерді төлемеу. Төлемеу сот өндіріп алатын алименттерді ұстап қалуды болдырмау үшін кез келген қасақана әрекеттермен (әрекетсіздікпен) жасалады: еңбекке қабілетті жұбайы (зайыбы) жаңа мекенжайын қалдырмай кетіп қалады, тұрғылықты жерін өзгертеді, тұрақты жұмыста жұмыс істемейді және т.б. заңды күшіне енген күннен бастап 3 айдан астам уақыт бойы алимент өндіріп алу туралы сот шешімінің орындалмауы қасақана деп танылады. Осы қылмыс үшін қылмыстық жауаптылықтың басталуының міндетті шарты:
-3 айдан астам қасақана жалтару;
- еңбекке жарамсыз және материалдық көмекке мұқтаж жұбайының (зайыбының) пайдасына шығарылған сот шешімі болуы керек.
Субъективті жағынан, қасақана жалтару еңбекке жарамсыз жұбайын ұстауға сот белгілеген мөлшерде қаражат төлеуден саналы түрде жалтаруды білдіреді, яғни ол кінәнің қасақана түрін (тікелей ниет) болжайды. Мотив әртүрлі болуы мүмкін, ол жауапкершілікке әсер етпейді.
Қылмыстың субъектісі-еңбекке қабілетті жұбайы (зайыбы). Жұбайынан мазмұн алу құқығы неке бұзылғаннан кейін де сақталады. Ажырасқан жұбайын асырау міндеті еңбекке жарамсыз жұбайы жаңа некеге тұрған жағдайда тоқтатылады.
Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық Жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі И. Ш. БОРЧАШВИЛИДІҢ Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне 2007 жылғы түсініктемесі
Актінің өзгертілген күні: 02.08.2007 актінің қабылданған күні: 02.08.2007 қабылданған орны: жоқ актіні қабылдаған Орган: 180000000000 әрекет аймағы: 100000000000 норма шығарушы орган берген НҚА тіркеу нөмірі: 167 акт мәртебесі: new құқықтық қатынастар саласы: 028000000000 акт нысаны: COMM Заң күші: 1900 акт тілі: rus
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
