Мемлекеттік кірістер нұсқамасына дау айту туралы
2025 жылғы 17 сәуірдегі №6001-24-00-6ап/2589
Талапкер: "А" ЖШС (бұдан әрі - Серіктестік)
Жауапкер: "Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің Мемлекеттік кірістер департаменті" РММ (бұдан әрі-Департамент)
Даудың мәні: 2023 жылғы 14 желтоқсандағы нұсқамаға дау айту туралы
Жауапкердің кассациялық шағымы бойынша қайта қарау:
2023 жылғы 15 қарашада Департамент серіктестіктің атына жоспардан тыс салықтық тексеру жүргізу туралы алдын ала шешім (бұдан әрі - алдын ала шешім) және тыңдау рәсімі туралы хабарлама жіберді.
2023 жылғы 21 қарашада Департамент әкімшілік рәсімге қатысушыны тыңдау рәсімін өткізді.
2023 жылғы 28 қарашада Департамент Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Мемлекеттік кірістер комитетіне (бұдан әрі - Комитет) 1 қаңтар кезеңіндегі корпоративтік табыс салығы (бұдан әрі - КТС) және қосылған құн салығы (бұдан әрі - ҚҚС) бойынша салықтарды есептеудің дұрыстығы және уақтылы төлеу мәселесі бойынша серіктестікке қатысты жоспардан тыс тақырыптық салықтық тексеруді тағайындау туралы сұрау салуды жіберді 2019 жылдан 2020 жылғы 31 желтоқсанға дейін.
2023 жылғы 12 желтоқсанда аталған сұрау салу негізінде Комитет серіктестікке қатысты жоспардан тыс тақырыптық салықтық тексеру тағайындалған бұйрық (бұдан әрі - бұйрық) шығарды.
2023 жылғы 14 желтоқсанда көрсетілген бұйрықты орындау үшін Департамент серіктестікке қатысты 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап 2020 жылғы 31 желтоқсанға дейінгі кезеңге КТС және ҚҚС бойынша салық міндеттемесін орындау мәселелері бойынша жоспардан тыс тақырыптық салықтық тексеру жүргізу туралы нұсқама (бұдан әрі - нұсқама) шығарды.
Ұйғарым 2023 жылғы 14 желтоқсанда құқықтық статистика және арнайы есепке алу органдарында тіркеліп, 2023 жылғы 25 желтоқсанда серіктестік өкіліне қағаз жеткізгіште табыс етілді.
Ұйғарыммен келіспей, Серіктестік сотқа талап арыз берді.
Сот актілері: 1-ші саты: талапты қанағаттандырудан бас тартылды.
Апелляция: бірінші сатыдағы соттың шешімі талапты қанағаттандыру туралы жаңа шешім шығарумен жойылды. Заңсыз деп танылды және даулы Бұйрықтың күші жойылды.
Кассация: бірінші сатыдағы сот шешімінің күшінде қалдырыла отырып, апелляция қаулысының күші жойылды.
Қорытындылар: Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2018 жылғы 19 наурыздағы №391 бұйрығымен бекітілген қосылған құн салығының асып кету сомаларының және тәуекел дәрежесінің өлшемшарттарының дұрыстығын растау мақсатында тәуекелдерді басқару жүйесін қолдану қағидаларының 11, 12-тармақтарына сілтеме жасай отырып, бірінші сатыдағы соттың шешімінің күшін жою және талап-арызды қанағаттандыру арқылы апелляциялық саты нұсқаманың заңсыздығы туралы, оның негізі әртүрлі деңгейдегі "Ц" ЖШС жеткізушілерінде бұзушылықтар болды.
Алқа апелляциялық сатының аталған тұжырымдарымен келіспеді, өйткені олар материалдық құқық нормаларына және жалпы істің мән-жайларына қайшы келеді.
КҚ - ның 137-бабы 1-тармағының 2) тармақшасына сәйкес субъектілердің (объектілердің) қызметін бақылау және қадағалау, оның ішінде тексеру нысанында жүзеге асырылады, оны ұйымдастыру және жүргізу тәртібі КҚ-мен, ал КҚ-да көзделген жағдайларда-Қазақстан Республикасының өзге де заңдарымен айқындалады.
Салық кодексінің 69-бабына сәйкес салық органдары жүзеге асыратын, орындалуын бақылау салық органдарына жүктелген Қазақстан Республикасы Салық заңнамасы, Қазақстан Республикасының өзге де заңнамасы нормаларының орындалуын мемлекеттік бақылау салықтық бақылау болып табылады.
Салықтық бақылау жүзеге асырылады:
салықтық тексеру нысаны;
мемлекеттік бақылаудың өзге де нысандары (камералдық бақылау, салықтық тексеру, салықтық мониторинг және т.б.).
Салықтық бақылаудың осы нысандары шеңберінде:
салық міндеттемесінің, әлеуметтік төлемдерді есептеу, ұстап қалу және аудару жөніндегі міндеттердің орындалуын есепке алу.
Салықтық тексеруді жүргізудің жалпы тәртібі осы Кодексте, сондай-ақ ДК осы Кодексте реттелмеген бөлігінде айқындалады.
Салықтық тексеруді жүргізу тәртібі мен мерзімдерінің ерекшеліктері осы Кодексте айқындалады.
Салық кодексі нормаларының белгіленген ережелеріне сүйене отырып, салықтық тексеруді жүргізу тәртібі тек Салық кодексімен анықталады деген қорытынды жасалады. ДК Салық кодексімен реттелмеген бөлігінде ғана қолданылады.
Салық кодексінің 145 - бабы 1-тармағының 2) тармақшасына сәйкес жоспардан тыс салықтық тексеру салықтық тексерудің бір түрі болып табылады.
Салық кодексінің 142 - бабының 1-тармағына сәйкес салық органы салық төлеушіге (салық агентіне) қатысты мәселелер бойынша жүргізетін тексеру тақырыптық тексеру болып табылады:
салықтардың және (немесе) бюджетке төленетін төлемдердің жекелеген түрлері бойынша салық міндеттемесін орындау;
Салық кодексінің 145 - бабы 3-тармағының 11) тармақшасына сәйкес мемлекеттік кірістер комитеті атынан уәкілетті органның шешімі жоспардан тыс салықтық тексеруді тағайындаудың негізі болып табылады.
Осылайша, жоспардан тыс тақырыптық салықтық тексеруді тағайындау мемлекеттік кірістер комитетінің өкілеттіктері мен әкімшілік қалауына жатады.
Тексеруді тағайындау рәсімі Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитеті Төрағасының 2017 жылғы 6 қаңтардағы №6 бұйрығымен бекітілген салықтық тексерулер жүргізу жөніндегі әдістемелік ұсынымдарда егжей-тегжейлі регламенттелген.
Іс материалдарынан жауапкердің тексеруді тағайындау рәсімі сақталғаны анық: серіктестіктің 2019-2020 жылдары "Ц" ЖШС-мен өзара есеп айырысуларына талдау жүргізілді, сондай-ақ "Ц" ЖШС бойынша электрондық шот-фактураларды жазып беруді шектеу туралы (бұғаттау күні 02.03.2022 жыл), оның мемлекеттік кіріс органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаларды орындамағаны туралы ақпарат болды 2021 жылғы 20 желтоқсандағы камералдық бақылау нәтижелері бойынша, оның ішінде талапкердің атына жазылған 5 Электрондық шот-фактура бойынша; алдын ала шешім шығарылды және серіктестік өкілдерінің қатысуымен Департаменттің тыңдау рәсімі өткізілді.
Сондай-ақ, тексерудің күшін жоюға әкеп соғатын өрескел бұзушылықтардың тізбесі ӨК-нің 156-бабының 2-тармағында белгіленгенін атап өткен жөн. Бұл жағдайда Алқа мұндай бұзушылықтарды анықтаған жоқ.
Демек, алқа шағымданатын нұсқама Салық кодексінің 145-бабы 3-тармағының 11) тармақшасының талаптарына сәйкес келеді деген қорытындыға келеді, 2023 жылғы 14 желтоқсанда ҚСжАЕК-те тіркелген.
2 және 3-бағандарда БСН көрсетілген салық төлеушінің толық атауы, 4 - бағанда "тексеру нысаны мен түрі" - жоспардан тыс тақырыптық, 5-бағанда "тексеру мәні: КТС және ҚҚС бойынша салық міндеттемесін орындау мәселелері бойынша, 6-бағанда "тексерілетін кезең" 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап 2020 жылғы 31 желтоқсанға дейін көрсетілген.
Нұсқамада барлық қажетті деректемелер, Департамент басшысының қолы бар, салық төлеушіге 2023 жылғы 25 желтоқсанда тапсырылған.
Алқа оны жоюдың құқықтық негіздерін таппады.
Апелляциялық алқа материалдық құқық нормаларын бұзуға жол бергенін және іс үшін маңызы бар мән-жайларға дұрыс емес құқықтық біліктілік берілгенін және іс бойынша қосымша дәлелдемелер жинау талап етілмейтінін назарға ала отырып, қаулы бірінші сатыдағы сот шешімінің күшінде қалдырыла отырып, күшін жоюға жатады.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
