Мемлекеттік қайта тіркеуді жарамсыз деп тану және серіктестіктің жарғылық капиталының 100% сатып алу-сату шартын жарамсыз деп тану

 

2022 жылғы 12 сәуірде Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының азаматтық істер жөніндегі сот алқасы құрамында: төрағалық етуші - " Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитеті Мемлекеттік кірістер департаментінің Мемлекеттік кірістер басқармасы "республикалық мемлекеттік мекемесі өкілінің (бұдан әрі - салық органы, мекеме) қатысуымен А.Е., "Қазақстан Республикасы Әділет Министрлігінің Әділет департаменті" республикалық мемлекеттік мекемесінің өкілі (бұдан әрі - Департамент) А. Р., өкіл м. с.– А. А.,

ашық сот отырысында мобильді бейнеконференцбайланыс арқылы мекеменің "А "жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне (бұдан әрі - серіктестік, ЖШС), Департаментке, м. с., "Р" ғылыми-өндірістік бірлестігі " жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне (бұдан әрі - қоғам) талап қоюы бойынша азаматтық іс, К. А.:

- серіктестікті 2017 жылғы 4 тамыздағы мемлекеттік қайта тіркеуді жарамсыз деп тану туралы;

-2017 жылғы 31 шілдедегі серіктестіктің жарғылық капиталының 100% - продажи сатып алу-сату шартын (бұдан әрі-шарт)жарамсыз деп тану туралы,

мекеменің 2021 жылғы 30 сәуірдегі мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттың ұйғарымын, 2021 жылғы 24 маусымдағы облыстық соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасының ұйғарымын қайта қарау туралы өтініші бойынша келіп түскен,

Мекеме сотқа жоғарыда аталған талаптармен серіктестікке, Департаментке, м.с., қоғамға, К. А. талап арызбен жүгінді.

Облыстық соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасының 2021 жылғы 24 маусымдағы ұйғарымымен өзгеріссіз қалдырылған мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттың 2021 жылғы 30 сәуірдегі ұйғарымымен іс бойынша іс жүргізу тоқтатылды.

Өтініште мекеме жергілікті соттардың материалдық және процестік құқық нормаларын елеулі бұзушылықтарға жол бергенін көрсете отырып, сот актілерінің күшін жоюды және істі мәні бойынша бірінші сатыдағы сотқа жолдауды сұрайды.

Департамент өтінішхатқа кері қайтарып алуда серіктестікті мемлекеттік қайта тіркеу тіркеуші орган тарапынан бұзушылықсыз жүргізілгенін көрсете отырып, іс бойынша түпкілікті шешім қабылдау соттың қарауына қалдырады.

Өтінішхаттың дәлелдерін қолдаған салық органы өкілінің, өтінішхаттың рұқсатын соттың қарауына қалдырған Департамент өкілінің түсініктемелерін, азаматтық іс материалдарын зерттеп, өтінішхаттың дәлелдерін талқылай отырып, өкіл м.с. - А. А. қарсылықтарын тыңдағаннан кейін сот алқасы келесіге келеді.

Қазақстан Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің (бұдан әрі-АІЖК) 438-бабының 5-бөлігіне сәйкес заңсыз сот актісін шығаруға әкеп соққан материалдық және іс жүргізу құқығы нормаларының елеулі бұзылуы заңды күшіне енген сот актілерін кассациялық тәртіппен қайта қарауға негіз болып табылады.

Жергілікті соттар істі қарау кезінде мұндай бұзушылықтарға жол берді.

Сот серіктестіктің "Қарағанды қаласының Қазыбек би ауданы бойынша Мемлекеттік кірістер басқармасы" республикалық мемлекеттік мекемесінде салық есебінде тұрғанын анықтады. Қызмет түрі-тау-кен және құрылыс техникасының көтерме саудасы.

2017 жылғы 31 Шілдеде қоғам, М.С. және К. А. арасында ЖШС жарғылық капиталының 100%-дол сатып алу-сату туралы даулы шарт жасалды.

Қатысушылар құрамының өзгеруіне байланысты департаменттің 2017 жылғы 4 тамыздағы бұйрығымен серіктестікті мемлекеттік қайта тіркеу жүргізілді. Жалғыз қатысушы және басшы К. А., заңды мекенжайы: с. қаласы, Т көшесі, 8-үй, 1-пәтер.

Серіктестік 2017 жылғы 28 сәуірдегі, 2017 жылғы 31 мамырдағы, 2017 жылғы 30 маусымдағы мәмілелер бойынша камералдық бақылау нәтижелері бойынша Мемлекеттік кіріс органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы 2020 жылғы 25 маусымдағы №451 салықтық хабарламаны орындамады, бұзушылық сомасы 116 159 293 теңгені құрады.

Салық органы К.А. ЖШС жарғылық капиталының 100% үлесін сатып алуға ерік білдірмегенін көрсете отырып, сотқа осы талап арызбен жүгінді. Серіктестік кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру үшін емес, салық міндеттемелерін орындаудан жалтару мақсатында қайта тіркелді.

Апелляциялық алқа іс жүргізуді тоқтата отырып, құқықтық ұстанымымен келіскен бірінші сатыдағы сот мүдделі тұлғаның талап қоюы бұзылған құқықты қалпына келтіру мақсатына ие екендігіне негізделді. Бұл ретте құқықты немесе мүддені қорғауға жүгінген адам өзінің құқығы немесе мүддесі жауапкердің құқыққа қайшы мінез-құлқымен шынымен бұзылғанын дәлелдеуге, сондай-ақ бұзылған құқықты қорғаудың таңдалған тәсілі оның қалпына келуіне әкелетінін дәлелдеуге тиіс. Бұзылған құқықты қорғаудың нақты әдісін таңдау құқығы талапкерге тиесілі.

Салық органы заңды тұлғаны тарату туралы мәселені соттың алдына қоймайды. Заңды мекен-жайдың өзгеруіне қарсы тұру түріндегі қорғау әдісі салық заңнамасында қарастырылмаған.

Жасалған мәміленің заңдылығына дау бюджетке салықтар мен төлемдердің толық және уақтылы түсуін қамтамасыз етуге бағытталмайды.

Талап арызда көрсетілген бұзушылықтарды мекеме салықтық әкімшілендірудің дербес көзделген тәсілдерімен жоюға тиіс.

Сонымен бірге, соттардың мұндай тұжырымдарымен келісуге болмайды, өйткені олар материалдық және іс жүргізу құқығының нормаларын дұрыс қолданбауға негізделген.

Іс бойынша іс жүргізуді тоқтату мәні бойынша құқықтық дауды қарауға кедергі келтіретін мән-жайлардың болуына байланысты шешім шығарусыз сот процесінің аяқталу нысандарының бірі болып табылады.

АІЖК-нің 277-бабының 1) тармақшасына сәйкес сот іс бойынша іс жүргізуді тоқтатады, егер:

- іс азаматтық сот ісін жүргізу тәртібімен қаралуға жатпайды.

Заңда келтірілген негіз қарастырылып отырған дауға қолданылмайды.

Азаматтық процестің осы нормасын қолдану талапкердің сотқа жүгіну құқығы болмаған жағдайда ғана мүмкін болады, ал сотқа жүгінген адамның бұзылған құқықтарын қорғау азаматтық сот ісін жүргізуден өзгеше тәртіппен жүзеге асырылады.

Сонымен қатар, мекеме сайлаған азаматтық құқықтарды қорғау әдісі заңмен тікелей қарастырылған және оны тек азаматтық сот ісін жүргізуде талап қою арқылы жүзеге асыруға болады.  

Қазақстан Республикасы Конституциясының 13-бабының 1-тармағымен әркімнің өз құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін заңға қайшы келмейтін барлық тәсілдермен қорғау құқығына кепілдік беріледі.

Осындай тәсілдердің бірі мәмілені жарамсыз деп тану және осы мәмілеге негізделген заңды тұлғаны мемлекеттік қайта тіркеуге дау айту болып табылады.

Салық органдары бюджетке салықтар түсімінің толықтығын қамтамасыз ету мақсатында аталған талаптарды қоюға құқылы. Бұл құқық оларға "салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы Кодексінің (бұдан әрі - Салық кодексі) 19-бабы 1-тармағының 10) тармақшасымен берілген және АІЖК-нің 55-бабының 1-бөлігінде көзделген.

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының "салық заңнамасын қолданудың сот практикасы туралы" 2017 жылғы 29 маусымдағы № 4 нормативтік қаулысының 14-тармағында заңды тұлғаны қайта тіркеуге дау айту туралы істер бойынша қатысушылар құрамының өзгеруіне байланысты соттар заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу туралы Заңның 14-бабының ережелерін ескеруі тиіс екендігі түсіндірілді.

Осы нормада шаруашылық серіктестіктерді мемлекеттік қайта тіркеу үшін қатысушылардың құрамын өзгерту негізінде Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне және құрылтай құжаттарына сәйкес шаруашылық серіктестіктен шығатын қатысушының серіктестіктің мүлкіндегі (жарғылық капиталындағы) үлеске немесе оның бір бөлігіне құқығын иеліктен шығарғанын (басқаға бергенін) растайтын құжат ұсынылатыны көзделген.

Мұндай шарттың тарапы жеке тұлға болған кезде ол нотариаттық куәландыруға жатады.

Істерді қарау кезінде соттар мұндай мәмілелер сотта дауласқанын анықтауы керек. Бұл мәмілелер заңның тікелей көрсетілуіне байланысты даулы немесе маңызды емес пе.

Салық органы мәлімдеген талап-арыз Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 216-бабының 3-бөлігі бойынша Қарағанды облысы бойынша Экономикалық тергеу департаменті қозғаған қылмыстық іс бойынша сотқа дейінгі тергеп-тексеру барысында ЖШС-нің жалғыз басшысы мен қатысушысы қ.а. серіктестікті ақшалай сыйақы үшін өз атына қайта тіркегенін көрсетті. Іс жүзінде кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырған жоқ, оның ішінде шарттар жасасқан жоқ, жарғылық капиталды қалыптастырған жоқ, мөрі, құрылтай және бухгалтерлік құжаттары болған жоқ.

Мұндай жағдайларда алқа өтінішхат дәлелдерінің негізділігі туралы қорытындыға келеді. Жергілікті соттар іс жүргізу құқығының нормаларын бұзды, бұл салық органының сот төрелігіне кедергісіз қол жеткізу құқығын шектеуге әкеп соқтырды. Бұл бұзушылықтар елеулі болып табылады, өйткені олар іс бойынша іс жүргізуді заңсыз тоқтатуға алып келді, бұл азаматтық істі бірінші сатыдағы сотқа мәні бойынша жаңа қарауға жібере отырып, даулы сот актілерінің күшін жоюға әкеп соқтырады.

Жаңа қарау кезінде сот тараптардың өз ұстанымын қорғаудың тең мүмкіндіктерін іске асыруы үшін жағдай жасауы керек.

Іс материалдарында бар және тараптар ұсынған дәлелдемелерді жиынтықта және жан-жақты зерттеу және бағалау, оларға тиісті құқықтық баға беру; істі дұрыс шешу үшін маңызы бар мән-жайларды айқындау; даулы құқықтық қатынастарға қолдануға жататын заңды қолдану және қорытындылары бойынша азаматтық іс жүргізу заңының талаптарына сәйкес келетін заңды және негізделген шешім шығару.

АІЖК-нің 451-бабы 2-бөлігінің 5) тармақшасын басшылыққа ала отырып, сот алқасы ҚАУЛЫ ЕТТІ:

Мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттың 2021 жылғы 30 сәуірдегі ұйғарымы, облыстық соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасының осы іс бойынша 2021 жылғы 24 маусымдағы ұйғарымы жойылсын.

Азаматтық іс соттың өзге құрамындағы жаңа қарауға мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотқа жіберілсін.

"Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитеті Мемлекеттік кірістер департаментінің Мемлекеттік кірістер басқармасы" республикалық мемлекеттік мекемесінің қолдаухаты қанағаттандырылсын.

 

 

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы