Мемлекеттік сәулет - құрылыс бақылау басқармасы бұзушылықтарды жою жайлы нұсқаманың күшін жою туралы
2025 жылғы 18 ақпандағы №6001-24-00-6ап/1823
Талапкер: "Н-И"ЖШС
Жауапкер: "әкімдіктің мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылау басқармасы" ММ (бұдан әрі - УГАСК)
Мүдделі тұлғалар: "А" ЖШС, е. м.
Даудың мәні: 2023 жылғы 26 маусымдағы бұзушылықтарды жою туралы нұсқаманың күшін жою туралы
Мүдделі тұлғалардың кассациялық шағымы бойынша қайта қарау:
2019 жылғы 10 желтоқсанда талапкер (мердігер) мен "А" ЖШС (Тапсырыс беруші) арасында "Т.қаласындағы К. көшесінде көп қабатты тұрғын үй құрылысы"нысаны бойынша эскиздік және жұмыс жобасын әзірлеуге шарт жасалды.
2023 жылғы маусымда азаматтардың ұжымдық өтініші негізінде жауапкер-УГАСК талапкерге қатысты сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі саласындағы заңнама талаптарының сақталуына жоспардан тыс тексеру жүргізді.
Тексеру нәтижелері бойынша оның нәтижелері туралы акт жасалды және 2023 жылғы 26 маусымдағы нұсқама шығарылды, онда: "жұмыс жобасы өрт қауіпсіздігі бөлігінде мемлекеттік нормативтерге сәйкес келтірілсін. Жою мерзімі: 2023 жылғы 1 тамыз".
Тексеру нәтижелері туралы актімен және нұсқамамен келіспей, талапкер қаралып отырған талап-арызбен сотқа жүгініп, оны тексеру нәтижелері туралы актіде жауапкер ҚР ҚНжЕ 2-қосымшасын басшылыққа алатынын дәлелдеді 2.02-05-2009 күші жойылған" ғимараттар мен құрылыстардың өрт қауіпсіздігі", ал объектінің эскиздік жобасын "бөлім" ММ келіседі т. қаласының сәулет және қала құрылысы". "Мемсараптама" РМК оң қорытындысын алған жұмыс жобасы әзірленді. 2022 жылғы 29 желтоқсанда Тапсырыс берушіге объект бойынша жұмыс жобасына сілтеме жасай отырып, құрылыс-монтаждау жұмыстарын жүргізудің басталғаны туралы хабарлама берілді. Осыған байланысты талапкер жауапкердің бұл тексеруді жүргізуге құқығы жоқ деп есептеді, өз құзыретінен тыс шықты, сондықтан оның тексеру нәтижелері туралы актісі мен нұсқамасы заңсыз болып табылады.
Сот актілері:
1-ші саты: талап қанағаттандырылды, заңсыз деп танылды және 2023 жылғы 26 маусымдағы бұзушылықтарды жою туралы УГАСК ұйғарымының күші жойылды.
Апелляция: бірінші сатыдағы соттың шешімі өзгеріссіз қалды.
Кассация: осы іс бойынша сот актілері жойылды. Жаңа шешім қабылданды – "әкімдіктің мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылау басқармасы" ММ "Н-И" ЖШС-нің 2023 жылғы 26 маусымдағы бұзушылықтарды жою туралы нұсқаманың күшін жою туралы Әкімшілік талабын қанағаттандырудан бас тартылды.
Қорытынды: ӨК-нің 144-бабы 4-тармағының мағынасы бойынша адамның өмірі мен денсаулығына, қоршаған ортаға тікелей қатердің алдын алу және (немесе) жою мақсатында нақты бақылау және қадағалау субъектісіне (объектісіне) қатысты жоспардан тыс тексеруді тағайындау үшін негіз болған нақты фактілер мен мән-жайлар бойынша бақылау және қадағалау органы тағайындайтын тексеру жоспардан тыс тексеру болып табылады, жеке және заңды тұлғалардың, мемлекеттің заңды мүдделеріне.
Бақылау және қадағалау субъектілерін (объектілерін) жоспардан тыс тексеруге жеке және заңды тұлғалардың Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарын бұзушылықтар бойынша өтініштері дәлелді негіздер мен растайтын дәлелдемелер болған кезде негіз болып табылады (ӨК 144-бабы 5-тармағының 3) тармақшасы).
ӨК 156-бабының 1 және 2-тармақтарының мағынасы бойынша тексерулер, егер олар осы Кодексте белгіленген оларды ұйымдастыруға және өткізуге қойылатын талаптарды өрескел бұза отырып жүргізілсе, жарамсыз деп танылады.
Мұндай өрескел бұзушылықтарға мыналар жатады:
тексеру жүргізу негіздерінің болмауы;
тексеруді тағайындау туралы актінің болмауы;
хабарламаның болмауы, сол сияқты тексеру жүргізудің басталғаны туралы хабарламаның мерзімдерін сақтамау;
осы Кодекстің 151 - бабының талаптарын бұзу;
осы Кодекстің 141-бабына сәйкес бекітілген Нормативтік құқықтық актілерде көрсетілген талаптарға сәйкестігіне тексеру жүргізудің кезеңділігін бұзу;
бақылау және қадағалау субъектісіне тексеру тағайындау туралы актіні ұсынбау;
бақылау және қадағалау органдарының өз құзыретіне кірмейтін мәселелер бойынша тексеруді тағайындауы;
мұндай тіркеу міндетті болған кезде құқықтық статистика және арнайы есепке алу саласындағы уәкілетті органда тексеру туралы актіні тіркеусіз тексеру жүргізу;
осы Кодекстің 148-бабында көзделген тексеру жүргізу мерзімдерін бұзу;
осы Кодекстің 131-бабының 5-тармағына сәйкес бақылау және қадағалау субъектісіне (объектісіне) бармай алдын ала профилактикалық бақылау жүргізбей, бақылау және қадағалау субъектісіне (объектісіне) барып профилактикалық бақылау жүргізу.
Біріншіден, талапкерді тексеруге негіздеме растайтын құжаттарды қоса бере отырып, ұжымдық өтініш болып табылды, бұл ӨК-нің 144-бабы 5-тармағының 4-тармағы мен 3) тармақшасының шарттарына сәйкес келеді.
Екіншіден, соттар өз қорытындыларын жауапкер АПК-нің 41-бабының үшінші бөлігінің талаптарына қайшы, даулы актімен заңнамада көзделмеген функцияларды жүзеге асырды деп негіздеді. Алайда, мұндай тұжырым жасау мүмкін емес, өйткені талапкердің қызметін заң талаптарының сақталуына тексеру кезінде талапкердің 83-көшедегі көппәтерлі тұрғын үйден (КЖО) К., 85-көшедегі жеке тұрғын үйге дейінгі өртке қарсы қашықтықты сақтамау түріндегі жұмыс жобасы бойынша ақылға қонымды бұзушылық анықталды.
АГСД туралы Заңның 31-бабының 1-1-тармағында сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі саласындағы мемлекеттік қадағалау қадағалау субъектілерінің осы Заңның 31-3-бабында көзделген жедел ден қою шараларын қолдану құқығымен Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы заңнамасының талаптарын сақтауын тексеру жөніндегі сәулет-құрылыс бақылау және қадағалау мемлекеттік органының қызметі болып табылатыны көзделген, әкімшілік іс қозғаусыз.
Қадағалау субъектілері, оның ішінде Қазақстан Республикасының сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы заңнамасының талаптарын сақтауға міндетті заңды тұлғалар болып табылады.
АГСД туралы заңның 31-1-бабы 3-тармағының 6) тармақшасына сәйкес мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылауы мен қадағалауы атқарушылық құжаттаманың уақтылы және дұрыс ресімделуіне жүзеге асырылады.
Заңның 31-1 - бабы 4-тармағының 2) тармақшасында мемлекеттік нормативтердің жол берілген бұзушылықтары және (немесе) бекітілген жобалардан (жобалық шешімдерден) ауытқулар анықталған кезде мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылау және қадағалау органдары Тапсырыс беруші (құрылыс салушы) және (немесе) мердігерлік құрылыс-монтаж ұйымы (кәсіпорын) жою туралы шешімдер қабылдайтыны (нұсқама беретіні) айтылған) белгіленген мерзімде жіберілген бұзушылықтар.
Бұдан басқа, АГСД туралы Заңның 33-бабы 3-тармағының 4) тармақшасына сәйкес мемлекеттік сәулет-құрылыс инспекциясына жойылмайтын бұзушылықтарға жол берген не жол берілген бұзушылықтарды белгіленген нормативтік мерзімдерде жоймаған заңды және лауазымды адамдарға қатысты заңнамада белгіленген шараларды қабылдау жүктеледі.
Мемлекеттік нормативтердің жол берілген бұзушылықтары және (немесе) бекітілген жобалардан (жобалық шешімдерден) ауытқулар анықталған кезде мемлекеттік сәулет-құрылыс инспекциясы Тапсырыс берушінің (құрылыс салушының) және (немесе) мердігерлік құрылыс-монтаж ұйымының (кәсіпорынның) жол берілген бұзушылықтарды белгіленген мерзімдерде жоюы туралы нұсқама шығарады.
АГСД туралы Заңның 17-бабының 1-тармағына сәйкес сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы заңнамада белгіленген нормалар мен талаптарды (шарттарды, қағидаларды, шектеулерді) оның субъектілері жол берген бұзушылықтар Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген жауаптылыққа әкеп соғады.
Көрсетілген бұзушылықтарға мыналар жатады:
жобалау (жобалау-сметалық) құжаттамасын әзірлеудің, сараптаудың және бекітудің белгіленген тәртібінен ауытқу, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен бекітілген құжаттамадан ауытқу не оған бекітілген сатының рұқсатынсыз өзгерістер енгізу (9-тармақша);
сәулет, қала құрылысы және құрылыс, ҰБТ, сондай - ақ еңбекті қорғау, өрт және жарылыс қауіпсіздігі, санитарлық және экологиялық қауіпсіздік, объектіні жобалау, сараптау, салу және кейіннен пайдалану процесінде ҰБТ саласындағы мемлекеттік нормативтерді сақтамау.
Осылайша, АГСД туралы Заңның жоғарыда көрсетілген нормаларын талдау УГАСК атынан жауапкердің сәулет, қала құрылысы және құрылыс саласындағы қызметті жүзеге асыратын субъектілерді, оның ішінде талапкерді мемлекеттік нормативтерді, оның ішінде өрт сөндіру саласындағы нормативтерді сақтау мәніне жұмыс жобасын әзірлеу жөніндегі мердігер ұйым ретінде тексеруге құқылы уәкілетті мемлекет болып табылатынын көрсетті қауіпсіздік, жобалау процесінде. Жоғарыда аталған заң нормаларын басқаша түсіндіру олардың мағынасынан туындамайды.
Үшіншіден, соттар өз тұжырымдарының негізіне жауапкер "объектінің беріктігіне, орнықтылығына және сенімділігіне тікелей әсер ететін бұзушылықтары бар жобаны әзірлеу" мәніне тексеру жүргізуі тиіс деген қорытындыны енгізді, тексеру нәтижелері туралы актіге сәйкес, іс жүзінде жауапкер өртке қарсы қауіпсіздік мәселесі бойынша тексеру жүргізді". Алайда, мұндай тұжырым да мүмкін емес, өйткені өрт қауіпсіздігі стандарттарын сақтау талаптары жұмыс жобасын әзірлеу кезінде тікелей ескерілуі керек.
Атап айтқанда, Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 30 қарашадағы №750 бұйрығымен (№750 Ереже) бекітілген құрылыс саласында құрылыс салуды ұйымдастыру және рұқсат беру рәсімдерінен өту Қағидаларының 70-73-тармақтарында белгіленген тәртіппен бекітілген жер учаскесінде орналасқан тұрғын үйдің және басқа да құрылыстардың мөлшерін жеке құрылыс салушы дербес айқындайды деп көзделген олардың сыртқы Өлшемдері (оның ішінде биіктігі) осы құрылымдар арасындағы белгіленген нормативтік, санитарлық, өртке қарсы және техникалық алшақтықтарды қамтамасыз етеді, сондай-ақ іргелес жер учаскелеріндегі құрылыстар.
Егер заңда өзгеше көзделмесе, бекітілген жобалау (жобалау-сметалық) құжаттамасыз салуға жол берілмейді.
Құрылыс-монтаждау жұмыстарын жүргізу басталғанға дейін тапсырыс беруші мемлекеттік сәулет - құрылыс бақылауын және қадағалауды жүзеге асыратын органдарды құрылыс - монтаждау жұмыстарын жүргізудің басталғаны туралы хабардар етеді.
Заңда көзделген жағдайларды қоспағанда, объектілердің құрылысы белгіленген тәртіппен сараптамадан өткен жобалау (жобалау-сметалық) құжаттамасына сәйкес авторлық және техникалық қадағалауларды міндетті сүйемелдеумен жүзеге асырылады.
Жұмыс жобасына сәйкес салынып жатқан КТЖ – ның отқа төзімділік дәрежесі – II анықталғаны, сондай – ақ салынып жатқан объектіден П., 29/1-6 метр көшедегі құрылыстарға дейін, К., 85-6 метр көшедегі жеке тұрғын үйге дейінгі қашықтық белгіленгені анықталды. Бұл ретте аталған іргелес объектілердің конструктивтік сипаттамаларына және техникалық паспорттарына сәйкес олардың отқа төзімділігінің шамамен дәрежесі белгіленген, олар отқа төзімділіктің III не IV дәрежесінен тұрады, мұнда техникалық регламентке 6 – қосымшаға сәйкес ғимараттың отқа төзімділік дәрежесі кезінде ең аз қашықтық метрмен II және III – 8 метр, II және IV-10 метр аралығында болуы тиіс.
Жұмыс жобасын зерделеу көрсетілген өрт қауіпсіздігіне қойылатын талаптардың сақталмағанын көрсетті.
Осылайша, істе бар дәлелдемелерді бағалай отырып, талапкер дауласатын УГАСК ұйғарымы оған заңнамамен берілген әкімшілік қалау шегінде, заңды негіздерде, өрескел бұзушылықтарсыз шығарылғанын және пропорционалды Әкімшілік акт болып табылатынын атап өткен жөн, өйткені ол адамдардың өміріне, денсаулығына және қоршаған ортаға, физикалық және физикалық мүдделеріне, сондай-ақ олардың жеке және заңды мүдделеріне ықтимал зиян келтірудің алдын алуға, алдын алуға бағытталған. заңды тұлғалар.
АӨК-нің 155-бабының төртінші бөлігіне сәйкес сот талап қоюды қанағаттандырудан бас тартады, егер оны қарау кезінде даулы іс-әрекет (әрекетсіздік) жасалғанын анықтаса, шешім Қазақстан Республикасының құзыреті мен заңнамасына сәйкес қабылданды.
Жоғарыда айтылғандардың жиынтығында сот алқасы соттар салалық және іс жүргізу заңнамасының нормаларын қолданбай, талапты қанағаттандыру туралы дұрыс емес қорытындыға келді деп есептеді. Бұл жағдай олардың заңсыз сот актілерін шығаруына әкеліп соқтырды, бұл олардың талаптарды қанағаттандырудан бас тарту туралы жаңа шешім шығарумен жойылуына әкелді.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
