Қала әкімі әкімшілік актіге дау айту туралы

2025 жылғы 28 қаңтардағы №6001-24-00-6ап/2230

Талапкер: Л. С.

Жауапкер: қала әкімі

Даудың мәні: әкімшілік актіге дау айту туралы

Жауапкердің кассациялық шағымы бойынша қайта қарау:

Л.с. 2018 жылдың 26 ақпанынан 2024 жылдың 2 желтоқсанына дейін у. қаласында орналасқан "бау-бақша және саяжай құрылысын жүргізу үшін" нысаналы мақсаты бар, жалпы ауданы 0.1125 га жер учаскесінің меншік иесі болды, "М."бау-бақша серіктестігі.

2023 жылғы 22 қарашада талапкер қала әкіміне 0,0631 га қосымша жер учаскесін беру туралы өтінішпен жүгінді, өйткені ол сұралған жер учаскесіне көпжылдық жеміс ағаштарын отырғызды.

Әкімдіктің 2023 жылғы 17 қарашадағы қаулысымен талапкерге 2026 жылғы 31 желтоқсанға дейін ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелерін беруді тоқтата тұруға, сондай-ақ қала шегі мен қала маңы аймағының, бау-бақша серіктестіктерінің шекараларын белгілемеуге байланысты жер пайдалану құқығын беруден бас тартылды.

Сот актілері:

1-ші инстанция: сот удовлетвор қанағаттандырылды. Қаулы заңсыз деп танылсын және 2023 жылғы 17 қарашадағы қаулының күші жойылсын, у.қаласының әкіміне л. с. құқықтарының бұзылуын жоюға және оларды Қазақстан Республикасы Жер Кодексінің 43-бабының ережелері бойынша өтінішті қарау арқылы қалпына келтіруге міндеттелсін.

Апелляция: бірінші сатыдағы соттың шешімі өзгеріссіз қалды.

Кассация: сот актілері өзгертілді. Жауапкерге л.с. құқықтарының бұзылуын жою және оларды Кодекстің 43 – бабының ережелері бойынша өтінішті қарау арқылы қалпына келтіру міндетін жүктеу бөлігінде-жойылды. Аталған бөлімде у. қаласының әкіміне әкімшілік рәсімді аяқтау міндетін жүктеу туралы жаңа шешім қабылданды.

Қорытындылар: жергілікті соттар талапты қанағаттандыра отырып, сұралған жер учаскесі талапкердің жер учаскесінің аумағына іргелес және саяжай қоғамында у қаласының елді мекенінің шегінде орналасқандығына өз тұжырымдарын дәлелдеді.

Жер учаскесін сатып алған сәттен бастап талапкер іс жүзінде бау-бақша өсірілетін қосымша учаскені пайдаланады.

Сот алқасы жергілікті атқарушы органның бас тартуының негізділігі бөлігінде жергілікті соттардың қорытындыларымен келісті.

Талапкер сұраған жер учаскесі у қаласының елді мекенінің шекарасында орналасқан және Бас жоспарға сәйкес саяжай аумақтарына жатқызылған.

Кодекстің 1-бабының 1, 2-тармақтарына сәйкес Қазақстан Республикасының жер қоры нысаналы мақсатына сәйкес мынадай санаттарға бөлінеді: 1) ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер; 2) елді мекендердің (қалалардың, кенттердің және ауылдық елді мекендердің) жерлері; 3) өнеркәсіп, көлік, байланыс, ғарыш қызметінің мұқтажы үшін жерлер, 4) ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың жерлері, сауықтыру, рекреациялық және тарихи-мәдени мақсаттағы жерлер; 5) орман қорының жерлері; 6) су қорының жерлері; 7) Қордың жерлері.

Аталған жерлер олар үшін белгіленген нысаналы мақсатына сәйкес пайдаланылады. Жердің құқықтық режимі олардың қандай да бір санатқа жататындығына және жерді (аумақты) аймақтарға бөлуге сәйкес рұқсат етілген пайдаланылуына қарай айқындалады.

Ауыл шаруашылығының қажеттіліктері үшін берілген немесе осы мақсаттарға арналған жерлер ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер деп танылады. Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің құрамында ауыл шаруашылығы алқаптары мен шаруашылықішілік жолдар, коммуникациялар, тұйық су айдындары, мелиоративтік желі, ауыл шаруашылығының жұмыс істеуі үшін қажетті құрылыстар мен құрылыстар алып жатқан жерлер, сондай-ақ өзге де алқаптар (Жер Кодексінің 97-бабының 1,2-тармақтары) бөлінеді.

Кодекстің 107-бабында қалаларды, кенттерді, ауылдарды және басқа да елді мекендерді дамыту үшін берілген жер учаскелері елді мекендердің жер санатына жататындығы көзделген. Елді мекендердің жерлері өзге де әкімшілік - аумақтық құрылымдардың жерлерінен қала сызығымен, кенттік сызығымен, ауылдық елді мекеннің сызығымен шектеледі және мынадай функционалдық аймақтарға бөлінеді: 1) тұрғын үй; 2) Әлеуметтік; 3) коммерциялық;

басқаша.

Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер басқа аймаққа кіреді. "Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 49-бабында жекелеген жағдайларда елді мекеннің шекарасы (шегі) шегінде орналасқан бау-бақша және саяжай серіктестіктерінің аумақтары тұрғын аймақтарға жатқызылуы мүмкін екендігі де көзделеді.

Демек, сұралған жер учаскесін беруге мораторий қойылған ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерге жатқызу дұрыс емес.

Бау-бақша қоғамдарының шекараларының болмауы да жер учаскесін беруден бас тартуға негіз бола алмайды.

Осылайша, жауапкер даулы әкімшілік актіде көрсеткен бас тарту негіздері қолданыстағы заңнамаға негізделмеген және жергілікті соттар негізді түрде заңсыз деп танылған.

Сонымен қатар, жауапкерге л. с. құқықтарының бұзылуын жою және оларды Кодекстің 43-бабының ережелері бойынша өтінішті қарау арқылы қалпына келтіру міндетін жүктеу бөлігіндегі сот актілері түзетуге жатады.

Төмен тұрған соттардың бұл тұжырымдары қате болып табылады, өйткені әкімшілік актінің негізсіздігі талапкерге жер учаскесін беру туралы сөзсіз шешім қабылдауға әкеп соқпайды.

АӨК-нің 155-бабына сәйкес әкімшілік актіні немесе оның бір бөлігін заңсыз деп тану, егер сот шешімінде өзгеше көрсетілмесе, оның күшін жоюға, сондай-ақ одан не оның бір бөлігінен туындайтын барлық заңды салдардың күшін жоюға әкеп соғады.

Демек, әкімшілік актінің күші жойылған кезде жауапкерге қолданыстағы заңнаманың нормаларына сәйкес қозғалған әкімшілік рәсімді аяқтау қажет.

Іс бойынша дәлелдемелерді жинау және қосымша тексеру талап етілмегенін ескере отырып, сот алқасы жергілікті соттардың сот актілерін Кодекстің 43 - бабының ережелері бойынша арызды қарау арқылы құқықтардың бұзылуын жою және оларды қалпына келтіру міндетін жауапкерге жүктеу бөлігінде өзгерту қажет деп есептеді-күшін жою. Әкімге әкімшілік рәсімді аяқтау міндетін жүктеу туралы жаңа шешім қабылдансын.

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы