Қазақстан Республикасы Қылмыстық-процестік кодексінің 142-бабына түсініктеме. Жеке кепілгерлік
- 1. Жеке кепілгерлік сенімге лайық адамдардың күдіктінің, айыпталушының тиісінше мінез-құлқы мен қылмыстық процесті жүргізетін органның шақыруы бойынша келуіне кепілдік беретіні туралы жазбаша міндеттеме қабылдауынан тұрады. Кепілгерлердің саны екіден кем болмауы тиіс.
- 2. Бұлтартпау шарасы ретінде жеке кепілгерлікті таңдау тек кепілгердің жазбаша өтінішхаты және өзіне қатысты кепілгерлік берілетін адамның келісімі болған жағдайда ғана жол беріледі.
- 3. Кепілгер жеке кепілгерлік туралы қолхат береді, онда өзіне қатысты кепілгерлік берілетін адамның күдігінің мәні, күдікті, айыпталушы осы бұлтартпау шарасын қолдану арқылы алдын алуға бағытталған әрекеттерді жасаған жағдайда кепілгерге ақшалай өндіріп алу түрінде жүктелетін жауаптылық оған түсіндірілгенін растайды.
- 4. Кепілгер қылмыстық іс бойынша іс жүргізудің кез келген сәтінде кепілгерліктен бас тартуға құқылы. Бұл жағдайда бас тартылған сәттен бастап қырық сегіз сағат ішінде күдіктіге, айыпталушыға осы Кодекстің 136-бабы бірінші бөлігінің талаптары ескеріле отырып, өзге бұлтартпау шарасы таңдалуға тиіс.
- 5. Күдікті, айыпталушы жеке кепілгерлік қолданылған кезде алдын алуға бағытталған әрекеттерді жасаған жағдайда, әрбір кепілгерге осы Кодекстің 160-бабында көзделген тәртіппен сот ақшалай өндіріп алу шарасын қолдануы мүмкін.
- 6. Елді мекеннен кетпеу және тиісті мінез-құлық туралы қолхаттан айырмашылығы, жеке кепілгерлік – оны орындау міндеті күдіктіге, айыпталушыға ғана емес, сондай-ақ кепілгерлерге де жүктелетін бұлтартпау шарасы. Осыған байланысты ол күдікті, айыпталушы үшін қолхатқа қарағанда міндетті сипатқа ие. Жеке кепілгерліктің объектілері қолхат беру кезінде жүктелетін міндеттемелермен бірдей (ҚПК-нің 142-бабының 1-бөлігі).
- Сенімге лайық адамдар (екі және одан да көп адам) ретінде тергеушінің, анықтаушының алдында күдікті, айыпталушы әртүрлі себептермен мойындайтын, пікірін ескеретін және олардың сенімін ақтайтын азаматтар бола алады. Бұлар міндетті түрде ата-аналары немесе өзге де жақын туыстары болуы шарт емес. Олар жұмысындағы әріптестері, достары, таныстары болуы мүмкін. Олардың қоғамдағы жағдайы мен мәртебесі күдіктіге, айыпталушыға қажетті тәрбиелік және алдын алу ықпалын көрсетуге әрі осы бұлтартпау шарасының мақсаттарын қамтамасыз етуге қабілетті болуы тиіс (ҚПК-нің 142-бабының 1-бөлігі).
- Алайда заң шығарушы бұл бұлтартпау шарасын қолдануды бірқатар шарттармен байланыстырады: қылмыстық процесті жүргізетін органға кепілгерлердің жазбаша өтінішхаты және күдіктінің, айыпталушының өзіне қатысты осы бұлтартпау шарасын қолдануға жазбаша келісімі қажет. Аталған құжаттар болмаған жағдайда бұл бұлтартпау шарасы қолданылмайды (ҚПК-нің 142-бабының 2-бөлігі).
- Кепілгерлердің келесі әрекеті – өздері қабылдаған міндеттемелер мен күдікті, айыпталушы оларды бұзған жағдайда туындайтын жауаптылық туралы қолхат беру (ҚПК-нің 160-бабында көзделген тәртіппен ақшалай өндіріп алу). Әрбір кепілгер жеке кепілгерлік туралы жеке қолхат береді. Ол қылмыстық істің қозғалысының кез келген кезеңінде қылмыстық процесті жүргізетін органды жазбаша түрде хабардар ете отырып, кепілгерліктен бас тартуға құқылы (ҚПК-нің 142-бабының 3–5-бөліктері).
- Жоғарыда көрсетілген шарттар орындалған жағдайда қылмыстық процесті жүргізетін орган жеке кепілгерлікті таңдау туралы қаулы шығаруға құқылы.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық-процестік кодексіне 2020 жылғы түсініктеме авторы – Марат Чекишевич Қоғамов, заң ғылымдарының докторы, Қазақстанның құрметті заңгері, профессор, Қазақстан Ұлттық жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі, Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің еңбек сіңірген қызметкері.
Конституция Заң Кодекс Нормативтік акт Указ Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы заңгері Заң қызметі Заңгерлік қызмет Азаматтық Қылмыстық Әкімшілік істер мен даулар Қорғау Төрелік Қазақстан заң компаниясы Адвокаттық кеңсе Сот істері Декларация Жарлық Бұйрық Қаулы Шешім Баяндама Қорытынды Өтініш Қорытынды Конвенция Шарт Меморандум Әдістеме Нормалар Нота Қағидалар Бағдарлама Жарғы Хартия Бап Түсініктеме Резолюция Регламент Хаттама Жоба Бағдарлама Қағидалар Жолдаулар
