Қазақстан Республикасының Қылмыстық-процестік кодексінің 117-бабы. Маманның қорытындысы мен айғақтары туралы түсініктеме
1. Маманның қорытындысы — осы баптың үшінші бөлігінің талаптарына сәйкес ресімделген және маманның алдына қылмыстық процесті жүргізетін адам немесе тараптар қойған мәселелер бойынша зерттеудің мазмұны мен тұжырымдарын көрсететін жазбаша түрде ұсынылған ресми құжат.
Зерттеуді тағайындау тәртібі, қорытынды бере алмау туралы хабарламаны дайындау тәртібі, күдіктінің, айыпталушының, жәбірленушінің және оның өкілінің, куәнің, қорғаушының зерттеуді тағайындау және жүргізу кезіндегі құқықтары мен міндеттері, өздеріне қатысты зерттеу жүргізілетін адамдардың құқықтары мен заңды мүдделерінің кепілдіктері, процеске қатысушылардың зерттеу жүргізу кезінде қатысу құқығы, зерттеу объектілеріне қойылатын құқықтық талаптар, күдіктіге, жәбірленушіге маманның қорытындысын ұсыну тәртібі мен оның құқықтық салдары, зерттеу үшін үлгілер алу негіздері мен тәртібі маманның зерттеу жүргізу ерекшеліктері ескеріле отырып, осы Кодекстің 34 және 35-тарауларында белгіленеді.
2. Қажетті зерттеулер жүргізілгеннен кейін маман өз атынан жазбаша қорытынды жасайды және оған өзінің қолын қояды.
Қазақстан Республикасының құқық қорғау немесе арнаулы мемлекеттік органының уәкілетті бөлімшесінің қызметкері жасаған маманның жазбаша қорытындысы аталған бөлімшенің мөрімен куәландырылады.
Маманның қорытындысы электрондық құжат түрінде ресімделуі мүмкін.
3. Маманның қорытындысында мыналар көрсетілуге тиіс: оны ресімдеу күні, зерттеуді жүргізу мерзімдері мен орны; маманның қорытындысы қоса берілетін тергеу әрекеті хаттамасының деректемелері, зерттеуді жүргізген маман туралы мәліметтер (тегі, аты, әкесінің аты (ол болған кезде), білімі, мамандығы, мамандығы бойынша жұмыс өтілі, ғылыми дәрежесі мен ғылыми атағы, атқаратын лауазымы); маманның көрінеу жалған қорытынды бергені үшін қылмыстық жауаптылық туралы ескертілгені жөніндегі, оның қолымен куәландырылған белгі; маманның алдына қойылған сұрақтар; зерттеу объектілері, олардың жай-күйі, қаптамасы, мөрмен бекітілуі; қолданылған әдістер көрсетіле отырып, зерттеулердің мазмұны мен нәтижелері; жүргізілген зерттеулер нәтижелерін бағалау, маманның алдына қойылған сұрақтар бойынша тұжырымдарды негіздеу және тұжырымдау.
4. Маманның қорытындысын көрнекілендіретін материалдар (фотокестелер, схемалар, графиктер, кестелер және басқа да материалдар) осы баптың екінші бөлігінде көзделген тәртіппен куәландырылып, қорытындыға қоса беріледі және оның құрамдас бөлігі болып табылады. Қорытындыға зерттеуден кейін қалған объектілер, оның ішінде үлгілер де қоса берілуге тиіс.
5. Маманның ауызша түсіндірмелері дәлелдемелер болып тек оның бұрын берген қорытындысын түсіндіру бөлігінде ғана табылады.
6. Маманның айғақтары — қорытынды алынғаннан кейін оны түсіндіру немесе нақтылау мақсатында жүргізілген жауап алу кезінде маман хабарлаған мәліметтер.
7. Маманның қорытындысы қылмыстық процесті жүргізетін орган үшін міндетті болып табылмайды, алайда оның қорытындымен келіспеуі уәжді болуға тиіс.
Ескертпе. 117-бапқа Қазақстан Республикасының 2018 жылғы 12 шілдедегі № 180-VI Заңымен өзгеріс енгізілді (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).
1-баптың 117-бабының 1-бөлігінің нормаларын түсіну және қолдану ҚПК-нің 80-бабының нормаларымен тығыз байланысты, онда маманның құқықтарының қатарында қылмыстық процесті жүргізетін органның тағайындауы немесе рұқсаты бойынша зерттеу жүргізу және қорытынды жасау құқығы да бекітілген.
Маманның зерттеу жүргізуінің процестік нысаны, шын мәнінде, ҚПК-нің 34-тарауы «Үлгілер алу» және 35-тарауы «Сот сараптамасы» нормаларымен зерттеудің осы деңгейінің ерекшеліктері мен маман қолданған әдістемелер ескеріле отырып реттеледі.
- Маманның қорытындысы — ең алдымен, жазбаша құжат, оның ішінде электрондық форматта ресімделетін құжат болып табылады, оны куәландыру тәртібі сарапшының қорытындысын куәландыру тәртібіне ұқсас (ҚПК-нің 117-бабының 1—2-бөліктері, 283-бабының 1-бөлігі).
Маманның қорытындысы да, сарапшының қорытындысы сияқты, белгілі бір нысаны мен мазмұнына, қажетті қосымшаларына ие, сондай-ақ маманның зерттеуін тағайындауға негіз болған тергеу әрекетін жүргізу нәтижелері бойынша жасалған хаттаманың құрамдас бөлігі болып табылады (ҚПК-нің 117-бабының 2—4-бөліктері).
Маманның қорытындысы дербес процестік құжат ретінде де болуы мүмкін, мысалы, адвокаттың сұрау салуы негізінде дайындалған қорытынды.
Маманның өз қорытындысы бойынша ауызша түсіндірмелері мен айғақтарының сипаты (ҚПК-нің 117-бабының 5—6-бөліктері) сарапшының өз қорытындысы бойынша ауызша түсіндірмелерінің немесе айғақтарының құқықтық табиғатымен бірдей (ҚПК-нің 116-бабының 2, 4-бөліктеріне түсініктемені қараңыз).
Маманның қорытындысы іс бойынша дәлелдемелердің дербес көзі болып табылатындықтан, онымен келіспеу сотқа дейінгі тергеп-тексеру барысында немесе басты сот талқылауы кезінде уәжді болуға тиіс (ҚПК-нің 117-бабының 7-бөлігі). Осы мақсатта қылмыстық процесті жүргізетін орган өз бастамасы бойынша немесе тараптардың өтінішхаты бойынша қайталама не қосымша зерттеу немесе сараптама тағайындауға құқылы.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық-процестік кодексіне 2020 жылғы түсініктеме. Авторы: Марат Чекишевич Когамов, заң ғылымдарының докторы, Қазақстанның құрметті заңгері, профессор, Қазақстан Ұлттық жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі, Қазақстан Республикасы ІІМ-нің еңбек сіңірген қызметкері.
Конституция Заң Кодекс Нормативтік акт Указ Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы заңгері Заңгерлік қызмет Заңгерлік кеңес Азаматтық Қылмыстық Әкімшілік істер мен даулар Қорғау Төрелік Қазақстан заң компаниясы Адвокаттық кеңсе Сот істері Декларация Жарлық Бұйрық Қаулы Шешім Баяндама Қорытынды Өтініш Конвенция Шарт Меморандум Әдістеме Нормалар Нота Қағидалар Бағдарлама Жарғы Хартия Бап Түсініктеме Резолюция Регламент Хаттама Жоба Бағдарлама Қағидалар Жолдаулар
