Қазақстан Республикасының Қылмыстық-процестік кодексінің 90-бабы. Куәгерден бас тарту туралы түсініктеме
1. Куәгер осы Кодекстің 87-бабында және осы баптың екінші, үшінші және төртінші бөліктерінде көзделген мән-жайлардың кез келгені болған кезде сотқа дейінгі тергеп-тексеруге қатыса алмайды.
2. Куәгер қылмыстық процесті жүргізетін органға жеке өзі немесе қызметі бойынша тәуелді бола отырып, сотқа дейінгі тергеп-тексеруге қатыса алмайды. Құқық қорғау органдарының, соттардың қызметкерлері, арнаулы заң оқу орындарының білім алушылары, пробациялық бақылауда жүрген сотталғандар, сондай-ақ басқа қылмыстық істер бойынша қылмыстық жауаптылыққа тартылып жатқан адамдар да куәгер ретінде қатыса алмайды.
3. Куәгердің тергеу әрекетін жүргізуге бұрын қатысуы, осы қылмыстық іс бойынша басқа тергеу әрекетін жүргізуге оның қатысуын жоққа шығаратын мән-жай болып табылмайды, бұған қандай да бір куәгердің қатысуы жүйелі сипат алған жағдайлар кірмейді.
Куәгерден бас тартуды тергеу әрекетін жүргізетін адам шешеді.
Іс бойынша өндіріске қатысуын жоққа шығаратын мән-жайларды жасырып қалуы және осы Кодекстің 86-бабының бірінші бөлігінде көзделген өндіріске қатысудан өздігінен шеттетілу міндетін орындамауы үшін куәгер осы Кодекстің 160-бабында көзделген тәртіппен жауаптылықта болады.
ҚПК-нің 90-бабы бірінші және екінші бөліктерінің нормалары ҚПК-нің 87-бабы бірінші бөлігінің және ҚПК-нің 82-бабы екінші бөлігінің нормаларымен органикалық түрде байланысты, онда біз куәгерден бас тартудың кейбір негіздерін қарастырған болатынбыз. Бұл ретте ҚПК-нің 90-бабы екінші бөлігінің нормаларында қылмыстық іс бойынша куәгер бола алмайтын құқық субъектілерінің нақты шеңбері белгіленген.
Куәгер осы сөздің классикалық түсінігінде өзі қатысу үшін іске тартылатын нақты тергеу әрекетінің қатысушысы болғандықтан, оны шеттету тергеушінің, анықтаушының құзыретіне кіреді.
3\. Бұдан басқа, ҚПК-нің 90-бабы үшінші бөлігінің нормасында қамтылған, куәгер мәртебесі жүйелі сипат алған адамды куәгер ретінде тартуға қатаң тыйым салатын ережелер ерекше назарда болуға тиіс. Өкінішке қарай, тергеп-тексеру тәжірибесінде мұндай жағдайлар кездеседі. Осындай жағдайлар анықталған кезде, ең алдымен, тергеп-тексеру басшылары, прокурор, процестік прокурор, іс бойынша судья тарапынан мұндай «штаттық» куәгердің қатысуымен жүргізілген процестік әрекеттер, сөзсіз, қылмыстық іс бойынша дәлелдемелер деп танылмауға тиіс. Бір азаматтың куәгер ретінде жүйелі түрде қатысуы басқа қылмыстық істер бойынша да анықталуы мүмкін. Сондықтан мұндай куәгердің тергеу әрекетін жүргізуге қатысуына барлық жағдайларда жол берілмеуге тиіс.
4\. Егер куәгер тергеу әрекетіне қатысуына кедергі келтіретін мән-жайлардың болуына байланысты оны істен шеттету туралы өтінішхатты жасырса және мәлімдемесе (ҚПК-нің 89-бабының бірінші бөлігі), тергеу судьясы оған ҚПК-нің 159–160-баптарында көзделген тәртіппен ақшалай өндіріп алу шарасын қолдануы мүмкін.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық-процестік кодексіне 2020 жылғы түсініктеме. Авторы: Марат Чекишевич Қоғамов, заң ғылымдарының докторы, Қазақстанның құрметті заңгері, профессор, Қазақстан Ұлттық жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі, Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің еңбек сіңірген қызметкері.
Конституция Заң Кодекс Нормативтік акт Указ Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгері Заңгерлік қызмет Заңгерлік консультация Азаматтық Қылмыстық Әкімшілік істер мен даулар Қорғау Төрелік Қазақстанның заң компаниясы Адвокаттық кеңсе Сот істері Декларация Жарлық Бұйрық Қаулы Шешім Баяндама Қорытынды Өтініш Қорытынды Конвенция Шарт Меморандум Әдістеме Нормалар Нота Ережелер Бағдарлама Жарғы Хартия Бап Түсініктеме Резолюция Регламент Хаттама Жоба Бағдарлама Ережелер Жолдаулар
