Трейдердің маржасы (маржа мөлшері) немесе трейдерге сауда делдалы қызметтерін көрсеткені үшін төленетін комиссиялық сыйақы.

Талапкер DAP Посинь шарттарында жасалған мәмілелер бойынша 20172018 жылдарда сатып алушыдан – Aroil Limited алынған 2020 жылғы 26 мамырдағы

№58/2605 хат негізінде трейдердің 1 тоннасына 10 АҚШ доллары мөлшеріндегі трейдер маржасын ескермеді.

Жауапкер бұл маржаны «Argus Media» ресми ақпарат көзінен 2012 жылғы 18 мамырдағы №3/12 хатқа сәйкес 1 тоннасына 3 АҚШ долларына дейін азайтты.

Талапкер мен мамандар сатып алушының хаты қолданылуға жатады деп пайымдайды, өйткені ол мәміле күндері мен жөнелту бағыты бойынша қарастырылып отырған мәмілеге нақты қолданылады.

Алайда, сот алқасы талапкердің тәсілі шығыс түріне байланысты өзгеруі мүмкін емес деп болжайды (ресми дереккөзбен немесе бастапқы құжаттамамен растау), өйткені кез келген жағдайда жеткізілімнің іс жүзіндегі базисі емес, еуропалық белгіленім негізге алынады. Демек, дифференциал мүмкін іс жүзінде жұмсалған шығысты емес, еуропалық деректерге сүйене отырып алынуға тиіс.

Бұл ретте сот алқасы Департамент сілтеме жасайтын ресми ақпарат көзінен алынған хат, трейдер маржасының мөлшері немесе трейдердің комиссиясы немесе сауда-делдалдық функцияларды орындағаны үшін комиссия 2006-2010 жылдарға көрсетілгенін, ал Серіктестік 2017-2018 жылдардағы салықтық тексеру нәтижелеріне шағымданатынын атап өтеді.

Маржа – экономикалық санат болып табылады. Оған әлемдік нарықтардағы сұраныс пен ұсыныс әсер етуі мүмкін. Сонымен, жария қолжетімді ақпаратқа сәйкес (www. marcotrends.net) 2006-2018 жылдар кезеңінде мұнай баррелінің құны 50 доллардан 180 долларға дейін өзгерді.

Тиісінше, мұнай беру технологиясы өзгермеген кезде маржа уақыт бойынша өзгеруі мүмкін. Осыған байланысты қолданылатын кезең Талапкердің шағымданатын кезеңіне сәйкес келмегендіктен, Департаменттің пайдаланылатын хаты Серіктестіктің экспорттық мәмілелеріне қолданылмайды.

Бұл ретте жауапкерде неғұрлым кеш кезеңдегі «Argus Media» деректері бар екендігіне орай ресми дереккөздің көрсетілген деректері қолдануға жатады. Жоғарыда айтылғандарға орай жауапкер жаңартылған деректерді ескере отырып, осы дифференциал бойынша қайта есептеуі керек.

Осылайша, серіктестіктің экспортталатын мұнай өнімдері бойынша қолданылатын ақпарат көздері Заңның 13-бабы 4-тармағының 2) тармақшасының талаптарына сәйкес айқындалуға тиіс.

ӘРПК-нің 169-бабын, АПК-нің 451бабы екінші бөлігінің 8) тармақшасын басшылыққа ала отырып, сот алқасы жергілікті соттардың сот актілерін өзгертті.

Теміржол шығыстарына, портта ауыстырып тиеуге және трейдер маржасына қатысты шығындарды азайту жөніндегі хабарламаны заңсыз деп тану және оның күшін жою бөлігіндегі талап қанағаттандырылды (2, 4 және 6-дифференциалдар). ЖС ӘІСА Департаментке трейдер маржасына қатысты жаңартылған Argus деректерін пайдалануды ескере отырып, қанағаттандырылған бөлікте КТС, шығындар мен өсімпұлдарды қайта есептеуді міндеттеді.

Қорытындылар: трансферттік баға белгілеу салық салу тұрғысынан өте ерекше болып табылады. Бұл жағдайда кәсіпорынның нақты кірісі емес, бәсекелестердің орташа деректерін ескере отырып алуы мүмкін кірісіне салық салынуы мүмкін.

Бұл ретте олардың негізінде сіз осындай есептеуді жасауға болатын нақты белгіленген маркерлер әрдайым бола бермейді. Тиісінше, өткізу нарығының бағасы қабылданып, жеткізілім бойынша ықтимал шығыстар шегерілуге тиіс.

Жеке мәселе – Қытай бағытындағы экспорт. Қытай нарығы Қазақстаннан мұнайға, мұнай өнімдеріне, тамақ өнімдеріне сұранысқа ие. Бұл ретте, мысалы, мұнайға қатысты екі мемлекеттің үкіметтері арасындағы келісімнің арнайы қорытындылары бар.

2023 жылғы 24 қаңтардағы №6001-22-006ap/1563 қаулысында сот актілері күшінде қалған осындай дауға баға берілді.

«КОР» мұнай компаниясы» АҚ Департаментке 2019 жылғы 14 мамырдағы №189 тексеру нәтижелері туралы хабарламаға дау айту туралы талап-арыз берді.

Сөйтіп салық органы талапкерге 2013 жылғы 1 қаңтардан бастап 2015 жылғы 31 желтоқсан кезеңіндегі трансферттік баға белгілеу мәселелері бойынша тақырыптық салықтық тексеру жүргізді.

Тексеру нәтижелері бойынша хабарламаға сотқа шағым жасалды. Қызылорда облыстық соты МАӘС-тың 2022 жылғы

24 ақпандағы шешімімен және ЖС ӘІСА-ның 2022 жылғы 9 маусымдағы қаулысымен талап-арыз қанағаттандырылды.

Кассациялық шағымда жауапкер келесі дәлелдерді келтіреді.

1- дәлел.

МАӘС-тың 2022 жылғы 4 ақпандағы

№ 4394-22-00-4/7 ұйғарымымен «КОР» мұнай компаниясы» АҚ-ның сотқа талап-араз беруге өткізіп алған мерзімін қалпына келтіру туралы арызы қанағаттандырылды. Сөйтіп даулы хабарламаға шағым белгіленген мерзімде жоғары тұрған органға берілді. Алайда жоғары тұрған орган шағымды мәні бойынша 2 жылдан астам қараған жоқ, осыған байланысты талапкер хабарламаға сотқа шағымдану құқығын пайдаланды.

Департамент бұл қалпына келтіруді заңсыз деп есептейді, өйткені хабарлама талапкерге 2019 жылдың 14 мамырында тапсырылды. Оған сотқа дейінгі тәртіппен шағым жасалды, алайда талапкер жауап күткен жоқ. Тиісінше уәкілетті органның шағымды қарау нәтижелері бойынша әкімшілік орган актісіне шағымдану үшін санақ күні ретінде қызмет ететін шешімі жоқ.

2- дәлел.

Жауапкер Департамент қолданған «Argus China Petroleum» дереккөзінде тауарларға күнделікті белгіленімдер туралы мәліметтер жоқ дегенмен келіспейді, бұл «Трансферттік баға белгілеу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Заң) 13-бабы 1-тармағының талаптарына сәйкес келмейді.

«Argus  China  Petroleum»  жариялаған мұнай бағасы Қазақстан мен Қытай шекарасында іс жүзінде жасалған мәмілелер бойынша бағаны көрсетеді және байланысты емес тараптар арасындағы өзара байланысты тараптардың қатысуымен жасалатын мәмілелермен жеткізілімдерді салыстырымды талдау жүргізуге мүмкіндік береді.

Сондықтан мұндай баға салыстырымды экономикалық шарттарға сәйкес келетін болып табылады.

3- дәлел.

Талапкер сілтеме жасап отырған «Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қытай Халық Республикасының Үкіметі арасындағы «Қазақстан – Қытай» мұнай құбырын дамыту және пайдалану кезіндегі ынтымақтастықтың кейбір мәселелер туралы» 2012 жылғы 8 желтоқсандағы № 1559 келісім (бұдан әрі – Келісім) жер қойнауын пайдаланушыларға салық салу және трансферттік баға белгілеу туралы заңнаманы қолдану мәселелерін реттемейді, сондай-ақ Қытай бағытында мұнайды сатып алу және сату мәмілелерінде бағаны айқындаудың нақты формуласын белгілемейді.

4- дәлел.

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының мамандандырылған сот алқасының 2020 жылғы 26 қазандағы қаулысының қаралып отырған іс үшін предюдициялдық маңызы жоқ, өйткені онда өзге тараптар – «СНПС-Ақтөбемұнайгаз» АҚ және Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Мемлекеттік кірістер комитетінің Ақтөбе облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті.

Алайда, ЖС ӘІСА мыналарға орай жергілікті соттар тарапынан бұзушылықтарды анықтаған жоқ.

1- дәлел бойынша.

ӘРПК-нің 126-бабының 7-тармағына сәйкес процестік мерзімді ұзарту немесе қалпына келтіру туралы соттың ұйғарымы шағымдануға, прокурордың өтінішхаты бойынша қайта қарауға жатпайды. Тиісінше, МАӘС-тың осы мәселе бойынша ұйғарымы қайта қарауға жатпайды.

2- дәлел бойынша.

2.1.    Талапкердің мұнайды беруі ақпарат көзінен баға жоқ Қытай бағытында жүзеге асырылды. Осы бағыт бойынша биржалық белгіленімдердің жоқтығын жауапкер де растайды.

Мұндай белгіленімдердің болмауына орай Қоғам нарықтық бағаның негізі ретінде Еуропада жарияланған Brent (DTD) белгіленімін қолданды. Қоғам The McGraw-Hill

Companies (Platts) (Platts) компаниясы шығаратын «Crude Oil MarketWire Basic Service» жарияланымдарының баға белгіленімдерін пайдаланды.

«Нарықтық бағалар туралы ресми танылған ақпарат көздерінің тізбесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 12 наурыздағы № 292 қаулысына сәйкес жоғарыда аталған компаниялар мұнайдың нарықтық бағалары бойынша ресми ақпарат көздері болып табылады.

Сот отырысында жауапкердің өкілі Platts деректерін қолданудың заңдылығына қарсы емес екенін де растады.

2.2.  Департамент Тексеру актісінде тиісті нарықтағы ақпарат көзінен алынатын бағаны баға диапазонын ескере отырып, мәміле бағасымен салыстырымды экономикалық шарттарға келтіру мақсатында ақпарат көзіне қолданылған дифференциалдың дұрыс емес мөлшеріне (барреліне 6,7 доллар) қатысты талаптарды мәлімдемеген.

Тиісінше сот алқасы кассациялық шағымдану кезеңінде жауапкердің осы дәлелдерді ауызша келтіруін артық деп есептейді.

2.3.   Департамент тексеру кезінде «Argus Media Limited» компаниясы шығаратын

«Argus China Petroleum» жариялаған бағаларды қолданды. Алайда жергілікті соттар дұрыс атап өткендей, Argus China Petroleumда жарияланған деректер ең төменгі және ең жоғары мәндерден есеп айырысу жолымен шығарылмаған, сондай-ақ мұнай үшін биржалық белгіленім (нарықтық баға) болып табылмайтын, өткізілген биржалық сауда-саттық негізінде анықталмаған және олардың ресми құжаттарында жарияланбаған статистикалық кедендік бағалар болып табылады. Осылайша Argus China Petroleum-да жарияланған деректер Заң талап еткендей күнделікті белгіленімдер емес, орташа айлық статистикалық бағалар болып табылады. Бұдан басқа, 2018 жылдан бастап қарастырылып отырған бағыт бойынша деректерді жариялау тоқтатылды.

Тиісінше сот алқасы жергілікті соттардың бұл жағдайда «Argus China Petroleum»да жарияланған бағаларды салық салу және трансферттік баға белгілеу мақсатында қолдануға болмайды деген тұжырымдарымен келіседі.

3 және 4-дәлелдер бойынша.

Келісімнің 5-бабында Қазақстан Республикасының Үкіметі мен ҚХР Үкіметі Тараптардың   уәкілетті   ұйымдарының  «Қазақстан – Қытай» мұнай құбыры арқылы тасымалдау маршрутының бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету жөніндегі ниеттерін қолдайды. Мұнайды сатып алу және сату шарттары бойынша баға деңгейі «баррель» мұнайды өлшеу көлемінің бірлігінде мұнайдың халықаралық белгіленімдерінің базасында айқындалады және өндіру өңіріне қарамастан, барлық қазақстандық жүк жөнелтушілер мұнайы үшін ҚР мен ҚХР шекарасында бірдей болады.

Осылайша, Келісім Халықаралық баға белгіленімдерді ескере отырып, барлық қазақстандық экспорттаушылардың ҚХР-ға бірыңғай бағаны қолдануын көздейді.

Жауапкердің өкілдері растағандай, жалпы осы құбыржол арқылы тексерілетін кезеңде ҚХР-ға шикі мұнайды жөнелтуді бір сатып алушының атына сегіз компания жүзеге асырған. Барлығы бірыңғай баға тәсілін қолданады.

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Мамандандырылған сот алқасының 2020 жылғы 26 қазандағы қаулысымен мемлекеттік кірістер органдарының Қазақстаннан ҚХР бағытында мұнай экспорты бойынша «Argus China Petroleum» ақпарат көзін қолдануының заңсыздығы, бұл тәсілдің Келісім талаптарына сәйкессіздігі анықталды. Сондай-ақ, қаулымен 2014-2015 жылдары барреліне 6,70 АҚШ доллары мөлшерінде дифференциалды қолданудың заңдылығы белгіленді.

АПК-нің 76-бабының алтыншы бөлігіне сәйкес заңға сәйкес белгіленген деп болжанатын фактілер азаматтық істі қарау кезінде дәлелденбейді. Бұл жағдайда мән-жайлардың преюдициясы емес, фактілердің преюдициясы орын алады. Мұндай фактілер қайтадан дәлелденбейді.

Осылайша, осы қаулымен сегіз экспорттаушы компанияның біреуінің баға тәсілінің заңдылығы белгіленді. Келісімге сәйкес бірыңғай баға тәсілі сақталуға тиіс болғандықтан, талапкерге қатысты осындай баға тәсілі сақталуға тиіс.

Мұндай жағдайларда жауапкердің кассациялық шағымы қанағаттандырусыз қалдырылды.

Қорытындылар: халықаралық келісімдер мен преюдиция сақталуға тиіс. Үкіметтік міндеттемелерді орындау және МКД атынан әкімшілік органның тиісті іс-қимылдарының реттілігі мемлекеттік басқарудың ажырамас бөлігі болып табылады.

  ...Салық кодексінің 19бабы 2тармағының 4) тармақшасына сәйкес салық органдары өз құзыреті шегінде салықтық міндеттеменің туындауы, орындалуы және тоқтатылуы жөнінде түсіндірмелерді жүзеге асыруға және түсініктемелер беруге міндетті. Мұндай түсіндірмелер мен түсініктемелер, сондайақ әдістемелік ұсынымдар, оның ішінде уәкілетті органның әдістемелік ұсынымдары нормативтік құқықтық актілерге жатпайды. Сот оларды салық заңнамасының нормаларына сәйкестігін ескере отырып бағалауға тиіс...

...Салық саясатын (жаңа салықты және бюджетке төленетін төлемдерді белгілеу және қолданыстағыларының күшін жою, салық және бюджетке төленетін төлемдер бойынша мөлшерлемелерді, салық салу объектілері мен салық салуға байланысты объектілерді, салық базасын өзгерту жөніндегі шаралар жиынтығы) салық саясаты саласындағы уәкілетті орган жүзеге асырады...

...Егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шартта Салық кодексіндегіден өзгеше қағидалар белгіленсе, аталған шарттың қағидалары қолданылады (Салық кодексінің 2бабының 5тармағы). Конституцияның 4бабы 3тармағына сәйкес Қазақстан қатысушысы болып табылатын халықаралық шарттардың Қазақстан Республикасының аумағында қолданылу тәртібі мен талаптары Республиканың заңнамасында айқындалады...

...Егер ратификацияланған халықаралық шартта Қазақстан Республикасының Үкіметіне салық салу құқығы берілсе, бірақ ұлттық заңнамада аталған құқық жүзеге асырылмаса (жеңілдік болса), онда ұлттық заңнама қолданылуға жатады...

...Қосарланған салық салуды болғызбау туралы конвенцияларды түсіндіру кезінде, егер мұндай түсіндіру қағидалары Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің 1993 жылғы 31 наурыздағы № 2059XII қаулысының негізінде Қазақстан Республикасы қосылған Халықаралық шарттар құқығы туралы Вена конвенциясының ережелеріне сәйкес келсе, халықаралық шарттарда және Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген түсіндірудің жалпы қағидалары қолданылады...

...Заңды тұлғаны тарату (тіркеуді (қайта тіркеуді) жарамсыз деп тану) туралы талап қою қанағаттандырылған жағдайда салықтық бақылау жүргізу туралы мәселені шешу салық органының өкілеттігіне кіреді және салық заңнамасында көзделген шаралар қабылданған кезде ғана контрагенттердің құқықтары мен заңды мүдделері қозғалуы мүмкін, олар салық органдарының шешімдеріне, әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) дау айту шеңберінде өздерінің құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауды жүзеге асыруға құқылы...

...13.  АКнің  49бабы  2тармағының 3) тармақшасына сәйкес орналасқан жері бойынша немесе нақты мекенжайы бойынша заңды тұлға, сондайақ заңды тұлға бір жыл ішінде оларсыз жұмыс істей алмайтын құрылтайшылар (қатысушылар) және лауазымды адамдар болмаған жағдайда, заңды тұлғаны тарату туралы шешім қабылдай алатындығы соттарға түсіндірілсін.

Жоғарыда көрсетілген белгілер жиынтығының болмауы талап қоюшының талабын қанағаттандырудан бас тарту үшін негіз болып табылады, өйткені салық органдарының өзге де ден қою тәсілдері бар...

...Заңды тұлғаны мемлекеттік қайта тіркеу тіркеуші органның әкімшілік актісі болып табылады, осыған байланысты мұндай қайта тіркеуді жарамсыз деп тану туралы талап қоюлар әкімшілік сот ісін жүргізу тәртібімен қаралуға тиіс...

...Соттар 2020 жылғы 1 қаңтардан бастап салықтық құқықтық қатынастарға қатысушылар ағымдағы салық кезеңінде алдыңғы салық кезеңдеріне қатысты әрекеттер жасаған кезде Салық кодексінің бес жылдық талап қоюдың ескіру мерзімі туралы күші жойылған нормасын қолдануға құқылы емес екендігін ескергендері жөн, өйткені Салық кодексінің қолданыстағы нормасы бойынша мұндай мерзім, егер Салық кодексінде өзгеше көзделмесе, үш жылды құрайды.

Салық органдары талап қоюдың ескіру мерзімінің шегінен тыс салық төлеушіге және (немесе) салық агентіне талап қоюға құқылы емес. Бұл ретте Салық кодексі талап қоюдың ескіру мерзімімен өсімпұлды есептеуді шектемейді.

 ...Трансферттік баға белгілеу мәселелері бойынша салықтық тексеру жүргізу кезінде оның тоқтатыла тұруын ескере отырып, талап қоюдың жалпы ескіру мерзімі жеті жылдан аспауға тиіс.

Көрсетілген мәселелер бойынша тексеруді тоқтата тұрған кезде салық органы «Трансферттік баға белгілеу туралы» Қазақстан Республикасының 2008 жылғы 5 шілдедегі № 67IV Заңының 8бабының талаптарын сақтауға тиіс. Ескіру мерзімінің өтуі сұрау салу жіберілген кезде тоқтатыла тұруы мүмкін, ол мынадай:

мемлекеттің құзыретті органына (ұйымына) жолданған;

дербестендірілген, тексерілетін салық төлеушіге қатысты жасалған;

тексеру нысанасына кіретін мәселелер бойынша енгізілген талаптарға сәйкес келуге тиіс.

Соттар сұрау салу жоғарыда көрсетілген талаптарға сәйкес келмеген жағдайда мұндай сұрау салу жіберілген болып есептелмейтінін ескергені жөн...

...Мемлекеттік кіріс органдары есептеген, есепке жазған және салық төлеушілерге талап қоюдың ескіру мерзімдері шегінде төлеуге ұсынған салықтарды және бюджетке төленетін басқа да төлемдерді төлеу туралы салықтық талаптар бойынша талап қоюдың ескіру мерзімінің өтуі туындаған салықтық міндеттемені тоқтатпайды және салық төлеушіні оны орындаудан босатпайды...

...Салық органының салықтар мен бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің есептелген, есепке жазылған сомасын есепке жазуға немесе қайта қарауға құқығын және салық төлеушінің салықтар мен бюджетке төленетін төлемдерді, өсімпұлдарды есепке жатқызуды және (немесе) қайтаруды талап ету құқығын бөлу қажет. Мәселен, салық төлеушінің бюджеттен салықтарды қайтару құқығын іске асыру кезінде салық органы салықтардың есептелген сомасын есептемейді және қайта қарамайды, бірақ бюджеттен салықтарды қайтаруды растайды не растаудан бас тартады.

Осыған байланысты, салық төлеушілердің салықтар мен бюджетке төленетін төлемдерді, өсімпұлдарды есепке жатқызуды және (немесе) қайтаруды талап ету құқығына қатысты талап қоюдың ескіру мерзімін есептеу кезінде салықтық тексеру нәтижелері бойынша шешім, оның ішінде салықтық тексеру нәтижелері туралы хабарлама шығарылған күнді емес, Салық кодексінің 101бабы 4тармағының 1) тар мақшасында көзделген салықтық өтінішті немесе Салық кодексінің 431бабы 1тармағының 2) тармақшасында көзделген ҚҚСның асып кету сомасын қайтару туралы талапты салық органының қабылдау (тіркеу) күнін назарға алған жөн...

...Егер талап қоюшы мемлекеттік бажды бюджеттік сыныптаманың қате кодына не толық мөлшерде төлемесе, Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдікпроцестік кодексінің (бұдан әрі – ӘРПК) 138бабының төртінші бөлігіне сәйкес судья талап қоюшыға осы кемшіліктерді көрсетеді және оларды түзету үшін мерзім белгілейді...

...Салық төлеушінің Салық кодексінде белгіленген мерзімде Салық кодексінің 96бабы 3тармағында көрсетілмеген және Салық кодексінің 96бабы 2тармағы 2) тармақшасының талаптарына сәйкес келетін анықталған бұзушылықтар бойынша түсініктеме беруі камералдық бақылау нәтижелері бойынша салық органдары анықтаған бұзушылықтарды жою туралы хабарламаның орындалуы деп танылады және олардың негізділігін мәні бойынша тексеруді талап етпейді.

23. ӘРПКнің 135бабының екінші бөлігіне сәйкес (тану туралы талап қою) талап қоюшы бұдан былай заңды күші жоқ, ауыртпалық түсіретін әкімшілік актіні заңсыз деп тануды талап етуі де мүмкін, сондықтан камералдық бақылау нәтижелері бойынша орындалған хабарламаға дау айту туралы талап қоюлар соттың қарауына жатады.

Камералдық бақылау нәтижелері бойынша хабарламаға дау айту туралы қойылған талап әкімшілік сот ісін жүргізу тәртібімен қаралуға тиіс.

Камералдық бақылау нәтижелері бойынша салық органдары анықтаған Салық  кодексінің  96бабы  3тармағының 2) және 3) тармақшаларында көзделген бұзушылықтарды жою туралы хабарламаларға дау айту туралы талап қоюларды қарау кезінде сот тіркелуі (қайта тіркелуі) Салық кодексінің 96бабы 5тармағына сәйкес заңды күшіне енген сот шешімімен жарамсыз деп танылған осы заңды тұлғадан және (немесе) дара кәсіпкерден тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді іс жүзінде алғанын растау үшін салық төлеуші ұсынған дәлелдемелерге баға беруге және оларды зерттеуге міндетті.

Барлық өзге жағдайларда сот салық органында оның талаптарының мәні бойынша негізділігін тексермей хабарлама шығару үшін заңда көзделген негіздердің баржоғын анықтауы жеткілікті. Олай болмаған жағдайда болашақ салықтық тексерулердің, оның ішінде камералдық бақылау нәтижелері бойынша хабарламаны орындамау мәселесі бойынша жоспардан тыс тақырыптық тексерулердің нәтижелері алдын ала шешілетін болады.

Салық органы:

түсініктеме салық төлеушінің ұсынуына жатпайтын (Салық кодексінің 96бабының 3тармағы) және бұзушылықтар жойылмаған;

камералдық бақылау нәтижелері бойынша хабарламаға түсініктеме ұсыну не шағым беру үшін Салық кодексінде белгіленген мерзім өткізіп алынған және бұзушылықтар жойылмаған;

заңды күшіне енген сот шешімімен Салық кодексінің 96бабы 3тармағына сәйкес салық төлеушіге шығарылған хабарламаны заңсыз деп тану туралы талап қоюды қанағаттандырудан бас тартылған және бұзушылықтар жойылмаған жағдайларда да хабарламаны орындалмаған деп тану туралы шешім шығаруға құқылы.

Хабарламаны орындалмаған деп тану туралы шешімге шағымды (талап қоюды) салық төлеуші оны жоғары тұрған салық органына және (немесе) уәкілетті органға немесе сотқа берген (алған) күннен бастап он жұмыс күні ішінде беруі мүмкін.

Шағым (талап қою) берілуі мүмкін органды таңдау құқығы салық төлеушіге тиесілі...

...Бұл ретте Салық кодексінің 117бабының 3тармағына сәйкес салық органдарының тиісті салық кезеңі үшін салықтарды төлеу мерзімі басталғаннан кейін салықтардың есептелген сомаларын қайта қарауы нәтижесінде пайда болған жеке тұлғалардан мүлік салығы, жер салығы және көлік құралдары салығы бойынша бересі сомасына өсімпұл есептелмейтінін назарда ұстаған жөн...

...28. Талап қоюшылардың салық органдарының әрекеттері мен актілеріне шағым жасауының барлық кезеңдерінде сот әкімшілік қарау болған жағдайларда тараптарды татуластыру және дауды салық органының өз бетінше шешу мүмкіндіктерін қарастыруы керек (мысалы, техникалық қателер болған кезде ақпараттық жүйелерге өзгерістер енгізу, камералдық бақылау хабарламалары үшін "орындалған" мәртебесін көрсету және тағы басқа)...

...ӘРПКнің 98бабының алтыншы бөлігіне сәйкес өтініш берушіге зиян келтіру үшін шағым жасауға жол берілмейді. Салық кодексінің 186бабының тәртібімен тақырыптық тексеру салық төлеушінің (салық агентінің) шағымын қарау барысында тағайындалатындықтан, уәкілетті орган тексеру нәтижелері бойынша дау айтылған хабарламада есепке жазылмаған салықтардың, бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің, өсімпұлдардың қосымша сомаларын есепке жазу туралы шешім қабылдай алмайды.

Жоғары тұрған органның (уәкілетті органның) салықтық тексеру нәтижелері туралы хабарламаға шағымды қарау нәтижелері бойынша қабылданған шешімі сотта дау айтудың нысанасы бола алмайды, өйткені ол құқықтық салдарға әкеп соқпайды. Салықтық тексерудің нәтижелері туралы хабарлама өзгеріссіз қалдырылған кезде көрсетілген хабарламаға, ал оның бір бөлігінің күшін жойған кезде – шағымды қарау нәтижелері бойынша шығарылған хабарламаға сот тәртібімен дау айтылуы мүмкін.

30. Салық кодексінің 148бабына сәйкес нұсқама салықтық тексеру жүргізу үшін негіз болып табылады.

Тексеруді тағайындау туралы акт ретінде нұсқама сот дауының дербес нысанасы болуы мүмкін, өйткені ол салық органының билік өкілеттіктерін жүзеге асыруы шеңберінде шығарылады, салық төлеуші (салық агенті) үшін құқықтық салдарға әкеп соғады...

...Жоспардан тыс тексерулер Салық кодексінің 145бабының 3тармағында және Кәсіпкерлік кодекстің 144бабының 3тармағында көрсетілген негіздер болмаған кезде тағайындалуы және жүргізілуі мүмкін емес. Мұндай тексерулер тексеру жүргізу үшін негіздер болмаған кезде шығарылса Кәсіпкерлік кодекстің 156бабы 1тармағының және 2тармағы 1) тармақшасының негізінде жарамсыз, ал оларды тағайындау туралы актілер заңсыз деп танылуға және олардың күші жойылуға жатады.

31. Салық кодексінің 159бабы ережелерінің негізінде салықтық тексеру нәтижелері бойынша шешім салық органы салықтық тексеру нәтижелеріне қатысты шығарған салықтық тексеру нәтижелері туралы хабарлама болып табылады. Салық төлеуші (салық агенті) салықтардың және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдердің, міндетті зейнетақы жарналарын, міндетті кәсіптік зейнетақы жарналарын есептеу, ұстап қалу, аудару жөніндегі міндеттемелердің есепке жазылған сомаларымен, міндетті әлеуметтік медициналық сақтанды руға әлеуметтік аударымдарды және (немесе) жарналарды есептеумен және төлеумен, залалдарды азайтумен, бейрезиденттердің кірістерінен төлем көзінен ұсталған ҚҚСның және (немесе) корпоративтік (жеке) табыс салығының асып кету сомаларын қайта рудың расталмауымен келіспеген жағдайда, сот тәртібімен хабарламаға ғана шағым жасалады. Сот дау айтылған сомаларды есепке жазудың заңдылығын салықтық тексеру актісінде жазылған тұжырымдарды ескере отырып тексереді.

Егер салық төлеуші салықтық тексеру актісінің жоғарыда келтірілген салдарларға әкеп соқпаған, алайда өзінің құқықтары мен міндеттеріне, оның ішінде болашақ салық кезеңдерінде де әсер ететін тұжырымдарымен келіспесе, аталған акті даулануы мүмкін. Тексеру актісіне шағым жасау салық органдары лауазымды адамдарының әрекеттеріне шағым жасау ретінде Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген тәртіппен жүзеге асырылады.

Салықтық тексеру нәтижелері туралы хабарламаны орындау салық төлеушіні орындалған хабарламаға Салық кодексінде көзделген тәртіппен және мерзімдерде шағым жасау құқығынан айырмайды.

Салықтық тексеру актісінің мазмұны Салық кодексінің 158бабы 1тармағының талаптарына сәйкес келуге тиіс. Салық органының салық төлеуші (салық агенті) жол берген Қазақстан Республикасының салық және өзге де заңнамасының бұзушылығы туралы тұжырымдары заңнама нормаларына сілтеме жасалып, бұзушылықтар туралы куәландыратын дәлелдер негізделіп және мәнжайлар ашылып, баяндалуы тиіс.

ӘРПКнің 129бабының үшінші бөлігіне сәйкес, салықтық тексеру нәтижелеріне шағымдану туралы талап қоюды қарау кезінде салық органы салықтық тексеру актісінде жазылған салық төлеушінің салық және өзге де заңнаманы бұзғанын куәландыратын тұжырымдар мен негіздемелерге ғана сілтеме жасай алады...

...32. Салық кодексінің 6бабында белгіленген салық салудың айқындылығы қағидатына сәйкес Қазақстан Республикасының салықтары мен бюджетке төленетін төлемдері айқын болуға тиіс.

Салық салудың айқындылығы салық төлеушінің салықтық міндеттемесінің, салық агентінің салықтарды есептеу, ұстап қалу және аудару жөніндегі міндетінің туындауының, орындалуының және тоқтатылуының барлық негіздері мен тәртібінің Қазақстан Республикасының салық заңнамасында белгіленуін білдіреді...

...Салық органының даулы актіні қабылдауы үшін негіз болған мәнжайларды дәлелдеу міндеті салық органына жүктеледі...

...ӘРПКнің 128бабының ережелерін ескере отырып, салық органына салық төлеушіде салық пайдасы туындауының заңсыздығы дәлелдемелерін сотқа ұсыну бойынша міндет жүктелген.

35. Салық төлеуші салықтық тексеру нәтижелері туралы хабарламаға не Салық кодексінің 18тарауының 2параграфында белгіленген салықтық тексерулер жүргізу тәртібі мен мерзімдерін салық органының бұзушылықтарының негізі бойынша тексеру актісіне дау айтқан кезде сот жол берілген бұзушылықтардың сипатын және олардың тексеру нәтижелерінің заңдылығы мен негізділігіне әсерін бағалауды негізге алуы керек. Атап айтқанда, Салық кодексінің 148бабына сәйкес салықтық тексеру жүргізу үшін негіз болып табылатын нұсқамасыз не кейіннен заңсыз деп танылған нұсқаманың негізінде жүргізілген тексеру нәтижелері заңсыз деп танылуға жатады.

Егер Кәсіпкерлік кодексінің 146бабының 1тармағын бұза отырып, қарсы тексеруді қоспағанда, салықтық тексеруді жүргізуге арналған нұсқама құқықтық статистика және арнайы есепке алу саласындағы уәкілетті органда тіркелмеген болса, жоғарыда көрсетілген салдарлар туындайды...

Қысқартулар

ӘРПК – Әкімшілік рәсімдікпроцестік кодекс

АПК – Әкімшілік процестік кодекс

Салық кодекс – Қазақстан Республикасының «Салық және бютжетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы»

МКД, Департамент – Мемлекеттік кірістер департаменті

МКБ, Басқарма – Мемлекеттік кірістер басқармасы

ҚК – Қылмыстық кодексі

ҚПК – Қылмыстықпроцестік кодексі

КПН – корпоративтік табыс салығы

ҚҚС – қосымша құн салығы

 Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы