Түсініктеме 181-бабына Қорқытып алушылық Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 

1. Қорқытып алушылық, яғни бөтен мүлікті немесе мүлікке құқықты беруді не мүліктік сипаттағы басқа да әрекеттерді жасауды күш қолдану, бөтен мүлікті жою немесе бүлдіру қатерімен, сол сияқты жәбірленушіні немесе оның жақындарын масқаралайтын мәліметтерді не жария етілуі жәбірленушінің немесе оның жақындарының мүдделеріне елеулі зиян келтіруі мүмкін өзге де мәліметтерді тарату қатерімен талап ету —

үш жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеуге не алты айға дейінгі мерзімге қамауға алуға не төрт жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға, жүз айлық есептік көрсеткішке дейінгі мөлшерде немесе сотталған адамның үш айға дейінгі кезеңдегі жалақысы немесе өзге де табысы мөлшерінде айыппұл салуға не онсыз жазаланады.

2. Мынадай жағдайларда жасалған қорқытып алушылық:

а) күш қолдану арқылы;

б) адамдар тобының алдын ала сөз байласуы бойынша;

в) бірнеше рет жасалса, —

мүлкі тәркіленіп немесе тәркіленбей, үш жылдан жеті жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.

3. Мынадай жағдайларда жасалған қорқытып алушылық:

а) ұйымдасқан топпен;

б) жәбірленушінің денсаулығына ауыр зиян келтіру арқылы;

в) ірі мөлшердегі мүлікті алу мақсатында;

г) бұрын екі немесе одан да көп рет ұрлық немесе қорқытып алушылық үшін сотталған адам жасаған болса, —

мүлкі тәркіленіп, жеті жылдан он бес жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.

Қоғамдық қауіптілігі қорқытып алушылықтың нәтижесінде жәбірленушіге материалдық залал келтірілуіне байланысты меншік құқығының бұзылуынан көрінеді, бұл ретте күш қолданудың, оның мүлкін жоюдың немесе бүлдірудің, сондай-ақ жәбірленушіні немесе оның жақындарын масқаралайтын мәліметтерді тарату қатерінің (шантаж жасау арқылы) нақты әрі шынайы болуы орын алады.

Осы қылмыстың объектісі ретінде тек меншік қана емес, сонымен қатар жәбірленушінің жеке басы (оның қол сұғылмаушылығы, бостандығы, ар-намысы мен қадір-қасиеті) де танылуы тиіс.

Объектінің құрылымына тек меншік құқығымен ғана емес, бірқатар жағдайларда міндеттемелік құқықпен де қамтамасыз етілетін мүліктік мүдделер кіреді: мұрадағы өз үлесінен бас тарту, қорқытып алушының пайдасына мүліктік сипаттағы белгілі бір әрекеттерді өтеусіз орындау.

Қорқытып алушылықтың нысанасы мыналар болып табылады: бөтен мүлік (заттар, ақша, оның ішінде шетел валютасы, бағалы қағаздар, шығармашылық зияткерлік қызметтің материалдық нысанға айналған нәтижелері, фирмалық атаулар, тауар белгілері және бұйымдарды дараландырудың өзге де құралдары); мүлікке құқық (өсиет, сақтандыру полисі, қолхат, шарт, қандай да бір құндылықтарды, бағалы қағаздардың әртүрлі түрлерін және мүлікті алуға құқық беретін өзге де құжаттарды алу үшін берілген сенімхат) немесе мүліктік сипаттағы басқа да әрекеттерді жасау (мазмұны жағынан баламалы емес қызметтер, мысалы, үй-жайды «күзеткені үшін», өнімді өткізуге «жәрдемдескені үшін», борыштық қолхатты жою, ортақ мүліктегі борыштан бас тарту, пайыздық мөлшерлемелерді төмендету, қандай да бір жұмыстарды орындау және т.б.).

ҚК-нің 181-бабында көзделген қылмыстың объективтік жағын талдау қорқытып алушылық кезіндегі қылмыстық мінез-құлық актісінің күрделі сипатқа ие екенін көрсетеді: ол өзара байланысты дербес әрекеттерден — бөтен мүлікті немесе мүлікке құқықты беруді талап етуден және заңда мазмұны айқындалған қатерден тұрады. Атап айтқанда:

1) күш қолдану қатері;

2) бөтен мүлікті жою немесе бүлдіру қатері;

3) жәбірленушіні немесе оның жақындарын масқаралайтын мәліметтерді не жария етілуі жәбірленушінің немесе оның жақындарының мүдделеріне елеулі зиян келтіруі мүмкін өзге де мәліметтерді тарату қатері.

Кінәлі адамның әрекеттерін қорқытып алушылық ретінде саралау кезінде заң диспозициясында көзделген қатердің нақты түрін анықтау қажет. Бұл ретте қорқытып алушының қатерінен жәбірленуші ретінде мүліктің меншік иесі немесе оның қарамағында не күзетуінде мүлік тұрған адам, сондай-ақ олардың жақындары болуы мүмкін екенін ескеру керек. Қатерді білдіру нысаны қорқытып алушылықты саралау үшін маңызды емес (ауызша немесе жазбаша, жеке өзі немесе делдал арқылы айтылған, ашық немесе астарлы түрде тұжырымдалған), алайда оның мазмұнын жәбірленуші нақты мағынасына сәйкес біржақты түсінуі тиіс. Қорқытып алушының әрекеттерін саралау үшін бұл қатерді кімнің жүзеге асыруы мүмкін екені маңызды емес: оның өзі ме, әлде сыбайластары ма.

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2006 жылғы 23 маусымдағы «Қорқытып алушылық туралы істер бойынша сот практикасы туралы» нормативтік қаулысында күш қолдану қатерімен жасалған қорқытып алушылық деп мәжбүрлі психологиялық ықпал ету ниетін білдіретін әрекеттерді түсіну керектігі айтылған (өмірден айыру, денсаулыққа ауыр, орташа немесе жеңіл зиян келтіру, зорлау немесе өзге де күш қолдану әрекеттерін жасау қатері).

Қатер нақты әрі шынайы болуы, яғни жәбірленуші оны жүзеге асырылуы әбден мүмкін әрекет ретінде қабылдауы тиіс. Тек осындай қатер ғана кінәлі адамның пайдасына белгілі бір әрекеттерді орындау мақсатында жәбірленушіге белгілі бір психологиялық ықпал ете алады.

Күш қолдану қатерінің ерекшелігі, әдетте, оның болашаққа бағытталуында, яғни қорқытып алушы жәбірленушінің мүлікті беру туралы талабын орындамаған жағдайда ғана белгілі бір уақыт өткеннен кейін күш қолдануға нақты ниеті бар екенін білдіреді. Жәбірленуші мүліктік талапты қанағаттандырудан бас тартқан жағдайда, жеке тұлғаның көрсетілген игіліктеріне зиян келтіру қаупі шынымен туындайды, ал жекелеген жағдайларда жәбірленуші талап етілген мүлікті беруден немесе ұсынудан бас тартқаннан кейін олар тікелей бұзылады. Сондықтан мұндай жағдайларда келтірілген зиян қорқытып алушылық құрамының шегінен тыс болады және қорқытып алушының талаптарын қанағаттандырудан бас тартқаны үшін кек алу ретінде жасалатын басқа дербес қылмыстың белгісі болып табылады, мысалы, адам өлтіру белгісімен сипатталуы мүмкін және т.б.

Жәбірленушінің денсаулығына ауыр зиянды ауырлататын мән-жайлар кезінде қасақана келтірумен немесе адам өлтірумен ұштасқан қорқытып алушылық жасаған кінәлі адамның әрекеттері ҚК-нің 103-бабының 2 немесе 3-бөліктерінде және 181-бабында көзделген қылмыстардың жиынтығы бойынша не ҚК-нің 96-бабы мен 181-бабы бойынша саралануы тиіс.

Кінәлінің әрекеттерін қорқытып алушылық ретінде саралау үшін жәбірленушіге қатер төндіру арқылы қойылған мүліктік талаптардың анық заңсыз сипатта болуы қажет. Сондықтан егер адам қатер төндіре отырып, заңды мүліктік талаптарын орындауды талап етсе, қорқытып алушылық құрамы болмайды. Мұндай әрекеттер белгілі бір мән-жайларда ҚК-нің 327-бабында көзделген өз бетінше билік ету белгілеріне сәйкес келуі мүмкін, өйткені кінәлі адам өзінің нақты немесе болжамды құқығын жүзеге асыру жөнінде әрекет жасап жатырмын деп есептейді.

Бөтен мүлікті жою немесе бүлдіру қатерімен жасалған қорқытып алушылық деп жүзеге асырылған жағдайда мүлік мүлдем жойылатын немесе толықтай жарамсыз күйге келтірілетін (жою) қатерді түсіну керек. Бүлдірілген жағдайда мүлік жөндеуге, қалпына келтіруге жатады. Мүлікті жою немесе бүлдіру қатерін қорқытып алушы жәбірленушіні мүлікті немесе мүліктік құқықты беруге мәжбүрлеу үшін пайдалануы мүмкін. Егер қорқытып алушы кейіннен өз қатерін жүзеге асырып, мүлікті жойса, жасалған әрекетті екі қылмыстың жиынтығы ретінде қарастыру қажет: қорқытып алушылық (ҚК-нің 181-бабы) және бөтен мүлікті қасақана жою немесе бүлдіру (ҚК-нің 187-бабы).

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жоғарыда аталған қаулысында мүлікті жою немесе бүлдіру қатерімен жасалған қорқытып алушылық кезінде кінәлінің әрекеттерін саралау үшін қандай мүлік туралы сөз болып отырғанының (жәбірленушіге күзету үшін сеніп тапсырылған немесе оның өз мүлкі, жылжымалы немесе жылжымайтын мүлік) және бұл қатердің қандай тәсілмен жүзеге асырылатынының маңызы жоқ екені айтылған. Мұндай жағдайларда қатердің нақты әрі шынайы болуы және жәбірленушіге үрей туғызатын ықпал етуге қабілетті болуы керектігін ескеру қажет. Егер қорқытып алушылық жасау кезінде жәбірленушінің мүлкі ҚК-нің 187-бабы диспозициясында көрсетілген мән-жайлар кезінде жойылса немесе бүлінсе, кінәлінің әрекеттері аталған қылмыстардың жиынтығын құрайды.

Жәбірленушіні немесе оның жақындарын масқаралайтын мәліметтерді не жария етілуі жәбірленушінің немесе оның жақындарының мүдделеріне елеулі зиян келтіруі мүмкін өзге де мәліметтерді тарату қатерімен деп жәбірленушінің ар-намысы мен қадір-қасиетіне нұқсан келтіруі мүмкін кез келген мәліметтерді жария ету қатерімен ұштасқан бөтен мүлікті немесе мүлікке құқықты беруді не мүліктік сипаттағы басқа да әрекеттерді жасауды талап етуді түсіну керек. Бұл ретте қорқытып алушылық жария ету қатерімен жасалатын мәліметтердің шындыққа сәйкес келетін-келмейтіні маңызды емес. Сонымен бірге жәбірленушінің бұл мәліметтерді құпия сақтауға ұмтылатынын, ал кінәлі адамның оларды жария ету қатерін қойылған талаптарды орындауға мәжбүрлеу үшін пайдаланатынын ескеру қажет.

Егер жәбірленуші туралы жала жабу немесе қорлау сипатындағы мәліметтер жария етілсе, тиісті негіздер болған жағдайда жасалған әрекет ҚК-нің 181-бабында және тиісінше ҚК-нің 129 немесе 130-баптарында көзделген қылмыстардың жиынтығы бойынша саралануы тиіс.

Елеулі зиян жәбірленушіні масқаралайтын мәліметтерді тарату арқылы келтірілуі мүмкін. Елеулі зиянды анықтау кезінде жәбірленушінің өзіне келтірілген моральдық зиянның ауырлығына берген субъективті бағасы да, сондай-ақ ар-намысына нұқсан келтіретін мәліметтерді тарату қатерімен жасалған қорқытып алушылық нәтижесінде жәбірленушінің шеккен моральдық және тәндік азаптарының дәрежесін көрсететін объективті деректер де ескеріледі.

Моральдық азап шегудің келтірілуін анықтау кезінде Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2001 жылғы 21 маусымдағы № 3 «Соттардың моральдық зиянды өтеу туралы заңнаманы қолдануы туралы» нормативтік қаулысының 3-тармағын басшылыққа алу қажет.

Елеулі зиян масқаралайтын сипатта болмаса да, жәбірленушіге елеулі зиян келтіруге қабілетті өзге де мәліметтерді жария ету арқылы келтірілуі мүмкін. Мысалы, бизнесті шығынға ұшырататын коммерциялық құпияны жария ету, бала асырап алу құпиясын немесе отбасылық және жеке өмірге қатысты мәліметтерді жария ету және т.б.

Мұндай мәліметтерді жария ету қатері осы адамды мүлікті немесе мүлікке құқықты қорқытып алушыға заңсыз беруге мәжбүрлеуі тиіс болғандықтан, жәбірленушіні масқаралайтын мәліметтер деп нені түсіну керектігі және жария етілуі жәбірленушіге елеулі зиян келтіруі мүмкін өзге де мәліметтерге нелер жататыны туралы мәселе бөтен мүлікті басқаратын немесе оны күзететін адамның көзқарасы тұрғысынан шешілуі тиіс.

ҚК-нің 181-бабында көзделген қылмыс құрамының құрылымдық ерекшеліктеріне байланысты қорқытып алушылық жәбірленушіге тиісті қатерлермен ұштасқан мүліктік талаптар қойылған сәттен бастап, кінәлі адамның қалаған мақсатына жеткен-жетпегеніне, талап етілген мүлікті немесе мүлікке құқықты алған-алмағанына не жәбірленушінің мүліктік сипаттағы әрекеттер жасауына қол жеткізгеніне қарамастан, аяқталған болып есептеледі. Осылайша, ҚК-нің 181-бабының 1-бөлігінде қорқытып алушы мүлікті, мүлікке құқықты алу немесе мүліктік сипаттағы басқа да әрекеттерді жасау мақсатында пайдаланатын психикалық зорлық-зомбылық туралы сөз болып отыр.

Әрине, қорқытып алушылық нақты мүліктік залал келтіруге әкелуі мүмкін, яғни жәбірленуші қатердің жүзеге асырылуынан қауіптеніп, талап етілген мүлікті береді немесе мүліктік құқықтарынан бас тартады не кінәлі адамның пайдасына мүліктік сипаттағы әрекеттер жасайды. Сондықтан бөтен мүлікті қылмыстық жолмен иелену қорқытып алушылық құрамының шегінен шықпайды және жеке саралауды талап етпейді.

Қорқытып алушылықты күш қолданып жасалған тонау мен қарақшылық шабуылдан ажырата білу қажет. Қорқытып алушылықты тонау мен қарақшылық шабуылдан ажырату кезінде қорқытып алушылық жағдайында күш қолдану қатері мүлікті болашақта алу мақсатында бағытталатынын, ал қатер айтылған сәтте мүлікті алуға бағытталмайтынын ескеру қажет. Егер қатер жүзеге асырылса, жасалған әрекет ҚК-нің 181-бабы бойынша және негіздер болған жағдайда қатерді жүзеге асыру кезінде жасалған әрекеттер үшін жауаптылықты көздейтін бап бойынша саралануы тиіс.

Мысалы, егер қорқытып алушы нақты күш қолданып, болашақта белгілі бір ақша сомасын беруді талап етумен қатар, дәл сол сәтте басқа мүлікті дереу беруді талап етсе және жәбірленуші физикалық күш қолданудың әсерінен оны берсе, мұндай әрекеттер күш қолданудың қарқындылығына байланысты қорқытып алушылық пен күш қолданып жасалған тонаудың немесе қарақшылық шабуылдың жиынтығын құрайды.

Дербес қылмыстық әрекеттердің басқа да кезектілігі болуы мүмкін: кінәлі адам күш қолданып қарақшылық шабуыл жасағаннан кейін ұрланған мүліктің мөлшеріне қанағаттанбай, қосымша ақша сомасын болашақта беру туралы талаппен және қатермен немесе күш қолданумен жүгінеді. Қылмыстық қол сұғушылықтардың кезектілігінің өзгеруі оларды жасалған дербес қылмыстардың жиынтығы бойынша саралауға әсер етпейді.

Егер қорқытып алушы қатерді қолдана отырып, талап етілген мүлікті дереу ала алатын болса, оның әрекеттері тонау немесе қарақшылық шабуыл құрамын құрамайды. Бұл қатердің мазмұны мүлікті жою немесе бүлдіру не жәбірленушіні немесе оның жақындарын масқаралайтын мәліметтерді тарату түрінде көрінетін жағдай. Қатердің мұндай мазмұны қылмыстық заңның тікелей нұсқауларына сәйкес бастапқыдан-ақ тонау мен қарақшылық шабуыл құрамдарының болуын жоққа шығарады.

Қорқытып алушылық кезінде кінәлі адам күш қолдану қатерін мүлік қарамағында немесе күзетуінде тұрған адамға ғана емес, оның жақындарына да төндіреді. Қарақшылық шабуыл немесе тонау кезінде мүлікті иелену барысында кінәлі адам күш қолдануды тек жәбірленушіге қатысты қолданады.

Егер қол сұғушылықтың нысанасы мүліктің өзі емес, мүлікке құқық немесе мүліктік сипаттағы әрекеттер болса, жәбірленушіге тиісті талап қойылған кезде физикалық күш қолданылғанына немесе қолданылмағанына, сондай-ақ бұл талаптың жәбірленуші тарапынан дереу орындалғанына немесе орындалмағанына қарамастан, кінәлінің әрекеттері тонау немесе қарақшылық шабуыл емес, қорқытып алушылық ретінде саралануы тиіс.

Ақырында, бұл қылмыстардың аяқталу сәті бойынша да айырмашылығы бар: қорқытып алушылық мүлікті немесе мүлікке құқықты беруді не мүліктік сипаттағы әрекеттерді жасауды талап еткен сәттен бастап аяқталған деп танылады. Қарақшылық шабуыл — шабуыл жасалған сәттен бастап, ал тонау — мүлік алынып, кінәлі адамның оны өз қалауы бойынша билік етуге нақты мүмкіндігі туған сәттен бастап аяқталған болып есептеледі.

Қылмыстың субъектісі — он төрт жасқа толған, есі дұрыс жеке тұлға.

Субъективтік жағынан әрекет тікелей қасақаналықпен және пайдакүнемдік мақсатпен сипатталады. Кінәлі адам мүлікке ешқандай құқығы болмаса да, оны беруді талап ететінін және бұл ретте жәбірленушінің мүдделеріне зиян келтіруі мүмкін әрекеттерді жасаумен қорқытатынын түсінеді. Мақсаты — мүлікті немесе оған құқықты алу.

ҚК-нің 181-бабының 2-бөлігінде көзделген қорқытып алушылықтың саралаушы белгілері ұрлықтың белгілеріне ұқсас. Оларға мыналар жатады:

а) күш қолдану арқылы;

б) адамдар тобының алдын ала сөз байласуы бойынша (ҚК-нің 31-бабының 2-бөлігі);

в) бірнеше рет жасалуы.

Қорқытып алушылық кезінде күш қолдану (ҚК-нің 181-бабы 2-бөлігінің «а» тармағы) тек физикалық күш қолдануды білдіреді, өйткені психикалық зорлық-зомбылық ҚК-нің 181-бабының 1-бөлігінің міндетті белгісі болып табылады. Физикалық күш қолдану жәбірленушіні қойылған талаптарды орындауға мәжбүрлеу құралы болып табылады.

Күш қолдану арқылы жасалған қорқытып алушылық деп бас бостандығын шектеумен, физикалық ауырсыну келтірумен, соққы жасаумен, ұрып-соғумен, жәбірленушінің денсаулығына жеңіл немесе орташа ауырлықтағы зиян келтірумен байланысты осы қылмысты жасауды түсіну қажет.

ҚК-нің 181-бабы 2-бөлігінің «б» және «в» тармақтарында көзделген қорқытып алушылық белгілері ұрлықты талдау кезінде қарастырылған белгілерге ұқсас.

ҚК-нің 181-бабында көзделген қылмыстың кейбір ерекшелігі бірнеше рет жасалу белгісін қолдануға қатысты. Егер бір немесе бірнеше адамға бағытталған мүлікті немесе оған құқықты беру туралы бірнеше талап бірыңғай қасақаналықпен біріктіріліп, бір мүлікті иеленуге бағытталса, мұндай талаптарды бірнеше рет жасалған қорқытып алушылық деп есептеуге болмайды.

ҚК-нің 181-бабының 3-бөлігінде көзделген қорқытып алушылықтың аса саралаушы белгілері де ҚК-нің 179-бабын талдау кезінде қарастырылған белгілерге ұқсас. Заң шығарушы оларға мыналарды жатқызады:

а) ұйымдасқан топпен жасалуы;

б) жәбірленушінің денсаулығына ауыр зиян келтіру арқылы жасалуы;

в) ірі мөлшердегі мүлікті алу мақсатында жасалуы;

г) бұрын ұрлық немесе қорқытып алушылық үшін екі және одан да көп рет сотталған адамның жасауы.

Денсаулыққа ауыр зиян келтіру ұғымы ҚК-нің 103-бабында көзделген. Қорқытып алушылық кезінде денсаулыққа ауыр зиян келтірілген жағдайда ҚК-нің 103-бабы бойынша қосымша саралау талап етілмейді, өйткені жасалған әрекет ҚК-нің 181-бабы 3-бөлігінің «б» тармағымен толық қамтылады.

Қорқытып алушылықты денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірумен ұштастыра отырып жасаған және абайсызда жәбірленушінің өліміне әкеп соққан кінәлі адамның әрекеттері ҚК-нің 181-бабы 3-бөлігінің «б» тармағында және ҚК-нің 103-бабының 3-бөлігінде көзделген қылмыстардың жиынтығы бойынша саралануы тиіс.

Өз қатерін жәбірленушіні қасақана өлтіру арқылы жүзеге асырған қорқытып алушының әрекеттері қорқытып алушылық пен адам өлтіру қылмыстарының жиынтығын құрайды, өйткені қорқытып алушылық құрамы қатермен ұштасқан тиісті талап қойылған сәтте орындалған деп танылады, ал өз қатерін жүзеге асырып, жәбірленушінің өліміне әкеп соққан қорқытып алушының әрекеттері қорқытып алушылық құрамының шегінен шығады және ҚК-нің 96-бабы бойынша қосымша саралауды қажет етеді.

Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінде қорқытып алушылықтың арнайы құрамдары көзделген: радиоактивті материалдарды қорқытып алу (ҚК-нің 248-бабы), қаруды, оқ-дәрілерді, жарылғыш заттар мен жарылғыш құрылғыларды қорқытып алу (ҚК-нің 255-бабы), есірткі немесе психотроптық заттарды қорқытып алу (ҚК-нің 260-бабы). Қорқытып алушылықтың осы түрлерін жасаған кезде ҚК-нің 181-бабы бойынша қосымша саралау талап етілмейді.

Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне 2007 жылғы түсініктеме. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі И.Ш. Борчашвили.

Актінің өзгертілген күні: 02.08.2007

Актінің қабылданған күні: 02.08.2007

Қабылданған жері: ЖОҚ

Актіні қабылдаған орган: 180000000000

Қолданылу өңірі: 100000000000

Нормативтік құқықтық актіні шығарушы орган берген тіркеу нөмірі: 167

Актінің мәртебесі: new

Құқықтық қатынастар саласы: 028000000000

Актінің нысаны: ТҮСІНІКТЕМЕ

Заңдық күші: 1900

Актінің тілі: орыс тілі  

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер орғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы Декларация Жарлық Бұйрық Қаулы Шешім Баяндама Қорытынды Өтініш Конвенция Келісімшарт Меморандум Әдістеме Нормалар Нота Ережелер Бағдарлама Жарғы Мақала Түсініктеме Қарар Регламент Хаттама Жоба Жолдау