Жер учаскесіне құқық беруден бас тарту, қолайлы Әкімшілік акт қабылдауға мәжбүрлеу туралы қаулының күшін жою және заңсыз деп тану туралы

2025 жылғы 30 қаңтардағы №6001-24-00-6ап/2637

Талапкер: "s"ЖШС

Жауапкер: қала әкімдігі

Даудың мәні: жер учаскесіне құқық беруден бас тарту, қолайлы Әкімшілік акт қабылдауға мәжбүрлеу туралы 2022 жылғы 22 желтоқсандағы қаулының күшін жою және заңсыз деп тану туралы

Талапкердің кассациялық шағымы бойынша қайта қарау:

Талапкер сұрап отырған ғимараттарды абаттандыру, пайдалану және күтіп ұстау мақсаттары үшін жер учаскесі талапкерге және "К" ЖШС-не тиесілі қонақ үй және әкімшілік - тұрмыстық кешеннің (бұдан әрі-АБК) қолданыстағы ғимараттарының іргелес аумағында орналасқан, талапкердің жер учаскесімен іргелес болып табылады.

Талапкердің пікірінше, аталған жер учаскесі оған Кодекстің 48-бабы 1-тармағының 5) тармақшасының негізінде сауда-саттықтан (аукционнан) тыс берілуі тиіс, өйткені оған іргелес аумақта меншік құқығымен тиесілі ғимараттарды пайдалану және күтіп-ұстау үшін сұратылады.

Сот актілері:

1-ші саты: сот частично ішінара қанағаттандырылды. Қаулы етілді: 2022 жылғы 22 желтоқсандағы талапкерге к., б. даңғылы ауданында жер учаскесіне құқық беруден бас тарту туралы Қала әкімінің қаулысы заңсыз деп танылсын және күші жойылсын, қала әкіміне к., б. даңғылы ауданында қосымша жер учаскесіне талапкерге жеке меншік құқығын беру туралы мәселені жер комиссиясының қайта қарауына шығаруды міндеттесін.

Талап арыздың қалған бөлігін қанағаттандырудан бас тартылды.

Апелляция: бастапқыда бірінші сатыдағы соттың шешімі өзгеріссіз қалды.

Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының әкімшілік істер жөніндегі сот алқасының қаулысымен істі жаңа қарауға жібере отырып, апелляциялық сатыдағы қаулының күші жойылды.

Жаңа қарау кезінде апелляциялық сатының қаулысымен бірінші сатыдағы соттың шешімі өзгертілді.

Талапкердің 2022 жылғы 22 желтоқсандағы қ. қаласы әкімінің Қ., Б. даңғылы ауданындағы жер учаскесіне құқық беруден бас тарту туралы қаулысының, қала әкімінің жер комиссиясының қайта қарауына талапкерге қосымша жер учаскесіне жеке меншік құқығын беру туралы мәселені шығару міндеттемесінің күшін жою бөлігінде және көрсетілген бөлім талапты қанағаттандырудан бас тарту туралы жаңа шешім шығарды.

Қалған бөлігінде сот шешімі өзгеріссіз қалды.

Кассация: апелляциялық қаулы күшінде қалды.

Қорытындылар: дауды мәні бойынша шеше отырып, бірінші сатыдағы сот даулы әкімшілік актінің заңсыздығы туралы қорытындыға келді, өйткені жауапкер сұралған жер учаскесінің нысаналы мақсаты ЖҚЕ-ге қайшы келмейтінін ескермеген.

Апелляциялық сатыдағы сот бірінші сатыдағы соттың шешімін бұза отырып, талапкер оған "АБК ғимаратын пайдалану және күтіп ұстау"мақсатында қосымша жер учаскесін беру қажеттілігін негіздемеді деген қорытындыға келді.

Талапкердің қонақ үй кешені "әкімшілік ғимаратты салу және одан әрі пайдалану" нысаналы мақсатымен ауданы 0,0609 га жер учаскесінде салынды және 2012 жылы мемлекеттік қабылдау комиссиясының актісімен пайдалануға қабылданды.

Осы учаскеге талапкерге "Абаттандыру"нысаналы мақсатымен ауданы 0,0417 га жер учаскесі қосымша жеке меншікке берілді.

2021 жылы аталған учаскелер нысаналы мақсатымен жалпы ауданы 0,1026 га бір жер учаскесіне біріктірілді

"Әкімшілік ғимаратты салу және одан әрі пайдалану; абаттандыру", ол осы уақытқа дейін АБК ғимаратын пайдалануды қамтамасыз етті.

Талапкер сұраған жер учаскесі оған халықтың аз қозғалатын топтары үшін тұрақ алаңын (қонақ автотұрақ) жайластыру үшін қажет.

Кодекстің 48-бабының 1-тармағына сәйкес мемлекеттік меншіктегі және жер пайдалануға берілмеген жер учаскелерін немесе жер учаскелерін жалдау құқығын беру көрсетілген тармақтың 1-21-тармақшаларында көзделген жағдайларды қоспағанда, сауда-саттықта (аукциондарда) жүзеге асырылады.

Қосымша жер учаскесін талапкер ӘБК ғимаратын пайдалану және күтіп ұстау үшін сұраған, бұл ретте "S" ЖШС осы мақсаттар үшін бұрын берілген жер учаскелерінің ауданы жеткілікті болып табылады.

Іс жүзінде талапкер аумақты абаттандыру және қонақтарға арналған автотұрақ үшін жер учаскесін сұрайды. Көрсетілген негіздеме Кодекстің 48 - бабы 1-тармағының 5) тармақшасының қолданысына жатпайды. Демек, сұралып отырған жер учаскесін беру сауда-саттықта (аукциондарда) жүзеге асырылуы тиіс.

Сауда-саттықта жер учаскелерін беруді көздейтін норманы айналып өту мақсатында талапкер өзіне меншік құқығымен тиесілі ғимаратты күтіп-ұстау үшін тағы да қосымша жер учаскесін сұратады.

Сонымен қатар, аталған құқық бұрын іске асырылған болатын. Күтіп ұстау және пайдалану үшін қосымша жер учаскесі талап етілетін қосымша ғимараттар, құрылыстар, іргелес аумақта ғимараттарды (құрылыстарды, құрылыстарды) кеңейту және реконструкциялау талап етілмейді.

Апелляциялық сатыдағы соттың қорытындылары іс бойынша белгіленген мән-жайлар мен заң талаптарына сәйкес келеді, іс материалдарында бар дәлелдемелермен расталады, әкімшілік сот ісін жүргізудің талаптары мен қағидаттарына жауап береді. Бұл ретте АПК-нің 157-бабының екінші бөлігіне сәйкес сот әкімшілік қалауы шегінде және заңмен берілген құзыретке сәйкес қабылданған даулы әкімшілік актінің орындылығын тексеруді жүзеге асырмайды. Бұл орындылық мәселелері Әкімшілік органның құзыретінде қалады дегенді білдіреді, бұл пропорционалды емес жағдайларды қоспағанда, соттың әкімшілік қалау саласына араласуын шектейді. Әкімшілік актіні шығарған кезде жауапкер әрекет етті  

даулы қаулы өзінің әкімшілік қалауы шегінде пропорционалды, яғни қолайлы, қажетті пропорционалды болып табылады.

Даулы жер учаскесін осы іс шеңберінде мүдделі тұлғаға берудің заңдылығы мәселесі талқылауға жатпайды, өйткені ол дау нысанасының шегінен шығады.

Кассациялық шағымда жаңа дәлелдердің жоқтығын ескере отырып, сот алқасы шағымданатын сот актілерінің күшін жоюға негіз жоқ деп есептеді.

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы