59-бапқа түсініктеме. Шаруашылық серіктестіктің жарғылық капиталына салым. Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің шаруашылық серіктестігінің жарғылық капиталындағы және мүлкіндегі қатысушының үлесі
Шаруашылық серіктестік мүлкін қалыптастырудың бастапқы көзі құрылтайшылардың салымдары болып табылады, олардың жиынтығы серіктестіктің жарғылық капиталын құрайды. Жарғылық капиталдың мөлшері құрылтай құжаттарында көрсетіледі.
Серіктестікке қатысушының салымының құрамына ақшадан басқа .ҚР Ұлттық валютасы мен шетел валютасына бағалы қағаздар, заттар, мүліктік құқықтар, оның ішінде талап ету құқықтары, зияткерлік меншік және өзге де мүлік кіруі мүмкін. Шаруашылық серіктестіктің жарғылық капиталына енгізілетін мүліктің расталатын ақшалай құны болуы тиіс, ол серіктестіктің дербес балансында көрсетіледі (шаруашылық серіктестіктер туралы Жарлықтың 6-бабының 2-тармағы).
Шаруашылық серіктестіктің мүлкі қатысушыларға тиесілі үлестерге бөлінеді. Қатысушының серіктестік мүлкіндегі үлесінің болуы оның осы үлестің шегінде серіктестік мүлкіне Міндеттемелік құқықтарын сақтайтынын білдіреді. Шаруашылық серіктестіктің мүлкіндегі қатысушылардың үлесі пайыздық мәнде, ал АҚ - да-акциялар санымен есептеледі (шаруашылық серіктестіктер туралы Жарлықтың 7-бабының 2-тармағы).
Азаматтық кодексте белгіленген жалпы ереже-шаруашылық серіктестіктің мүлкіндегі қатысушылардың үлесі олардың салымдарына пропорционалды. Алайда қатысушылар бұдан туындайтын барлық құқықтық салдарлары бар АҚ-ны қоспағанда, серіктестік мүлкіндегі олардың үлестерін айқындаудың өзге тәртібін белгілей алады, атап айтқанда: қатысушы шыққан немесе серіктестік қызметі тоқтатылған жағдайда дауыс беруге қатысудың, дивидендтер мен мүлік алудың өзге тәртібі белгіленеді. Мәселен, шаруашылық серіктестік құруды шешкен екі тұлға жарғылық капиталға мүліктің тең мөлшерін салатындығы туралы келісімге келуге құқылы, ал олардың серіктестік мүлкіндегі үлестері біреуінде, мысалы, жетпіс пайызды, ал екіншісінде - отызды құрайды.
Азаматтық кодекс серіктестікке қатысушыларға оның мүлкіндегі өз үлесін кепілге қою және сату құқығын береді. Үлестерге билік ету бойынша шектеулер заң актілерінде немесе құрылтай құжаттарында белгіленуі мүмкін. Мәселен, АК 80-бабының 2-тармағына сәйкес ЖШС жарғысында қатысушының өз үлесін (оның бір бөлігін) үшінші тұлғаларға иеліктен шығаруға тыйым салу көзделуі мүмкін. Шын мәнінде, мұндай тыйым 2-тармақтан тұрады. Жер қойнауы туралы Жарлықтың 39-если, егер лицензия алған заңды тұлға қатысушыларының белгілі бір құрамы лицензия берудің шарты болып табылса, Лицензиялық органның келісімінсіз қатысушылар құрамының өзгеруі (яғни бір немесе бірнеше қатысушының өз үлесін иеліктен шығаруы) лицензияның қолданылуын тоқтатуға негіз бола алатынын белгілей отырып.
Түсініктеме берілген мақаланың қазіргі редакциясы бірқатар маңызды өзгерістерді қамтиды.
Біріншіден, шаруашылық серіктестігі қатысушыларының жарғылық капиталына салымдарды ақшалай бағалаудың бұрын қолданыста болған міндетті тәуелсіз аудиті жойылды. Оның орнына 1-тармақтың жаңа редакциясында көрсетілген әлдеқайда қарапайым және арзан процедура енгізілді.
Екіншіден, жарғылық капитал сомасын айқындаудың дұрыстығы мен дұрыстығы үшін серіктестікке қатысушылардың жауапкершілігі күшейтілді.
Үшіншіден, жарғылық капиталды азайту тәртібін бұзғаны үшін серіктестіктің жауапкершілігі туралы норма шаруашылық серіктестіктердің барлық түрлері үшін жалпы ереже ретінде түсініктеме берілген баптың 4-тармағының жаңа тармағымен тұжырымдалған.
Жарғылық капиталға салымдар енгізу тәртібі мен мерзімдері, сондай-ақ жарғылық капиталды қалыптастыру жөніндегі міндеттемелерді орындамағаны үшін жауапкершілік шаруашылық серіктестіктер туралы Жарлықпен, ЖШС туралы Заңмен және басқа да заңнамалық актілермен белгіленеді.
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
Түсініктеме Қазақ мемлекеттік заң университетінің Жеке құқық ғылыми-зерттеу орталығының ғылыми-практикалық зерттеулер бағдарламасы аясында дайындалды.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің жобасын дайындау жөніндегі жұмыс тобының жетекшісі Қазақстан Республикасы Ғылым Академиясының корреспондент-мүшесі, профессор М. К. Сүлейменов
Басшының орынбасары профессор Басин Ю. г.
