736-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша іс жүргізу тәртібін айқындайтын заңнама  

     1. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша іс жүргізу тәртібі осы Кодексте айқындалады.

     2. Қылмыстық немесе азаматтық істі қарау процесінде соттың әкімшілік жаза қолдану тәртібі осы Кодекстің және тиісінше Қазақстан Республикасының ҚІЖК-нің және Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексінің ережелерімен айқындалады.

     1 бөлім. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс жүргізу уақыт бойынша реттелген бірнеше бөліктерден немесе кезеңдерден тұрады.  

     Кезең деп бүкіл өндірістің жалпы міндеттерімен қатар өзіне ғана тән міндеттер мен ерекшеліктерге ие өндірістің осындай бөлігін түсіну керек. Әр кезеңде өндірістің жалпы міндетіне қатысты ішінара, туынды болып табылатын нақты міндеттер шешіледі. Әр кезеңнің мәселесін шешу, әдетте, осы кезеңдегі жұмысты қорытындылайтын арнайы іс жүргізу құжатымен ресімделеді. Құжат қабылданғаннан кейін өндірістің жаңа кезеңі басталады. Өндіріс кезеңдері бір-бірімен органикалық түрде байланысты, келесі кезеңдер, әдетте, алдыңғы кезеңдерде өндіріс аяқталғаннан кейін басталады.

     Әкімшілік-құқықтық әдебиеттерде көптеген авторлар әкімшілік құқық бұзушылықтар бойынша өндірістің төрт кезеңін ажыратады:

     1) Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс қозғау (хаттама жасау, әкімшілік тергеп-тексеру жүргізу, істі ведомстволық бағыныстылығы бойынша жіберу);

     2) әкімшілік істі қарау;

     3) қаулыларға шағымдану және қайта қарау;

     4) қаулылардың орындалуы.

     Әкімшілік өндірістің аталған төрт кезеңі бірінен соң бірі орналасады. Алдымен құқық бұзушылықтың мән-жайлары анықталып, әкімшілік хаттама жасалады (әкімшілік іс қозғалады), содан кейін уәкілетті орган не сот істі қарайды және оған ҚАУЛЫ ҚАБЫЛДАЙДЫ. Қаулыға прокурор шағымдануы немесе наразылық білдіруі немесе жоғары тұрған органның немесе соттың бастамасы бойынша қайта қаралуы мүмкін. Бұл үшінші кезең міндетті емес, міндетті емес, ол қаулының күшін жою, өзгерту немесе күшін жою туралы шешім қабылдаумен аяқталады. Қаулының орындалуы ол қабылданғаннан кейін немесе шағым қаралғаннан кейін бірден басталады.

     Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша іс жүргізу тәртібін айқындайтын нормативтік құқықтық акт Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы түсініктеме берілген кодексі болып табылады.

     ӘҚБтК Қазақстан Республикасының Президенті – Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың "Қазақстан-2050 "Стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты" атты Қазақстан халқына Жолдауына сәйкес әзірленді. Мемлекет басшысының тапсырмасы былайша тұжырымдалды: "қылмыстық-процестік, қылмыстық, қылмыстық-атқару және әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 4 жаңа Кодексінің жобаларын дайындап, Парламентке енгізу. Осы Негізгі заңнамалық актілерді қабылдау қылмыстық сот ісін жүргізу жүйесін тұжырымдамалық тұрғыдан жаңғыртады және біздің құқығымызды қазіргі заманғы сын-қатерлерге барабар ден қоюға мүмкіндік беретін деңгейге шығарады".

     Сондай-ақ, тиісті кодекстердің жаңа редакцияларын әзірлеу және қабылдау жолымен қылмыстық, қылмыстық-процестік, қылмыстық-атқару және әкімшілік-деликттік заңнаманы реформалау қажеттілігі Қазақстан Республикасының 2010 жылдан 2020 жылға дейінгі кезеңге арналған құқықтық саясат тұжырымдамасында көрініс тапты.

     Осылайша, Мемлекет басшысының 2014 жылғы 5 шілдеде Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексіне қол қоюы егемен Қазақстанның әкімшілік-азаптау заңнамасын дамытудың жаңа кезеңіне көшуді белгіледі.

     Сонымен қатар, кодексті әзірлеушілердің бірі " Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің жаңа редакциясында қолданыстағы кодекстің уақытпен тексерілген негізгі ережелері сақталған. Құрылымға келетін болсақ, ол Жалпы, Ерекше және процедуралық бөліктерге бөлінуімен де өзгеріссіз қалды".

     Кодекс Қазақстан Республикасының Конституциясына, халықаралық құқықтың жалпыға бірдей танылған қағидаттары мен нормаларына негізделеді. Қазақстан Республикасының халықаралық шарттық және өзге де міндеттемелері Конституцияның 4-бабының 1-тармағына сәйкес оның қолданыстағы құқығының құрамдас бөлігі болып табылады. Істі қарау кезінде сот, егер Қазақстан Республикасы үшін міндеттілігіне келісу туралы шешім ратификациялау немесе қосылу арқылы қабылданған халықаралық шартта өзгеше ережелер белгіленсе, Қазақстан Республикасы Әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнамасының нормаларын қолдануға құқылы емес. Мұндай жағдайларда халықаралық шарттың ережелері қолданылады.  

     Елдің егемендігі туралы Конституцияның ережелерін бұзатын, Конституцияда белгіленген мемлекеттің біртұтастығы мен аумақтық тұтастығын, Республиканы басқару нысандарын өзгертуге жол бермейтін, сондай-ақ адам мен азаматтың конституциялық құқықтары мен бостандықтарына қысым жасайтын халықаралық ұйымдар мен олардың органдарының шешімдері Қазақстан үшін міндетті деп таныла алмайды.  

     Әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнаманың Кодекс атынан адамның және азаматтың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін, оның денсаулығын, халықтың санитарлық-эпидемиологиялық саламаттылығын, қоршаған ортаны, қоғамдық имандылықты, меншікті, қоғамдық тәртіп пен қауіпсіздікті, мемлекеттік билік пен мемлекеттік басқаруды жүзеге асырудың белгіленген тәртібін, ұйымдардың заңмен қорғалатын құқықтары мен мүдделерін қорғау міндеті бар. әкімшілік құқық бұзушылықтардың алдын алу, сондай-ақ олардың жасалуының алдын алу.

     Осы міндетті жүзеге асыру үшін әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнама әкімшілік жауаптылықтың негіздері мен қағидаттарын белгілейді, қандай іс-әрекеттер әкімшілік құқық бұзушылық болып табылатынын және оларды жасағаны үшін салынатын жаза түрлерін, сондай-ақ қандай әкімшілік жаза, қандай сот, Мемлекеттік орган (лауазымды адам) және қандай тәртіппен әкімшілік құқық бұзушылық жасаған адамға қолданылуы мүмкін екенін айқындайды.

     Кодекстің Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша іс жүргізуге арналған рәсімдік бөлігінде мемлекет пен қоғамның Әкімшілік құқық бұзушылық жасау фактісіне реакциясы өзінің іс жүргізу көрінісін табады және әкімшілік-іс жүргізу құқықтық қатынастар орбитасына тартылған азаматтардың құқықтарын қорғау тұрғысынан негізгі және ең төменгі ережелер мен стандарттар келтіріледі.  

     Кодекстің рәсімдік бөлігінде: өндіріске қатысушылардың құқықтары мен міндеттері; дәлелдемелер мен дәлелдемелер; өндірісті қамтамасыз ету шаралары; Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қозғау, қарау және оларды әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша іс жүргізу міндеттеріне сәйкес шешу тәртібі сияқты өндірістің аса маңызды процестік аспектілері регламенттеледі.

     2 бөлім. ӘҚБтК-нің 8-бабында бекітілген заңдылық қағидаты ешкімді әкімшілік жазаға, әкімшілік-құқықтық ықпал ету шараларына немесе әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізуді қамтамасыз ету шараларына ӘҚБтК белгілеген негіздер мен тәртіппен басқаша түрде ұшыратуға болмайтынын белгілейді.

     Әкімшілік жаза әкімшілік құқық бұзушылық жасағаны үшін заңмен уәкілеттік берілген судья (сот), органдар (лауазымды адамдар) қолданатын мемлекеттік мәжбүрлеу шарасы болып табылады және мұндай құқық бұзушылық жасаған адамның құқықтары мен бостандықтарынан Кодексте көзделген айырудан немесе шектеуден тұрады.  

     Кодекстің 7-тарауы әкімшілік жаза қолдануға арналған. ӘҚБтК-нің 55-бабына сәйкес әкімшілік құқық бұзушылық үшін әкімшілік жаза осы құқық бұзушылық үшін Ерекше бөлімнің бабында көзделген шектерде Кодекстің ережелеріне дәл сәйкес қолданылады.  

     Сонымен бірге, қылмыстық немесе азаматтық істі қарау процесінде соттың әкімшілік жаза қолдану тәртібі осы Кодекстің, тиісінше Қазақстан Республикасының ҚІЖК және Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексінің ережелерімен айқындалады.

     Қылмыстық іс жүргізу кодексі Қазақстан Республикасының аумағында қылмыстық сот ісін жүргізу тәртібін айқындайды. Азаматтық іс жүргізу кодексі Қазақстан Республикасының аумағында азаматтық істер бойынша сот ісін жүргізу тәртібін айқындайды.

     Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінің, ҚР ҚІЖК және АІЖК ережелерімен реттелетін құқықтық қатынастардың өз ерекшеліктеріне қарамастан, жиі түйісу нүктелері болады. Түсініктеме берілген норма заңдылық қағидатын сақтау мүддесінде тиісті сот ісін жүргізуге қатысушылардың құқықтарын қорғауды қамтамасыз етуге арналған. Мысалы, 3-бөлімге сәйкес. 1 ҚІЖК, егер қылмыстық іс бойынша іс жүргізу барысында азаматтық немесе әкімшілік құқыққа сәйкес шешілуі тиіс мәселені қарау қажеттілігі туындаса, ол азаматтық немесе әкімшілік іс жүргізу тәртібімен шешіледі. ҚІЖК-нің 53-бабына сәйкес, осы Кодексте көзделген жағдайларда және тәртіппен сот әкімшілік жаза қолданады. Өнерге сәйкес. ҚР АІЖК-нің 119-ы сотқа құрметсіздік көрсеткені үшін кінәлі адамдар Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінде көзделген тәртіппен, ҚР АІЖК-нің 9-тарауында белгіленген ерекшеліктерімен әкімшілік жауаптылыққа тартылады.

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:

     Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);

     Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;

Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);  

     Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;

     Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;

     Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;

     Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);

     Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);  

     Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;

     Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;

     Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;

     Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;  

     Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);  

     Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;

     Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.  

     Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).

Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus  

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы