803-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексінің Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттамасы
1. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттаманы осы Кодекстің 807-бабында көзделген жағдайларды қоспағанда, оған уәкілетті лауазымды адам жазбаша нысанда жасайды. Жазбаша нысанмен қатар Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттаманың электрондық нысаны да пайдаланылуы мүмкін.
2. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттамада:
1) хаттаманың жасалған күні мен орны;
2) хаттама жасаған адамның лауазымы, тегі және аты-жөні;
3) өзіне қатысты іс қозғалған адам туралы мәліметтер (жеке тұлғалар үшін – тегі, аты, әкесінің аты (ол болған кезде), туған күні, тұрғылықты жері, жеке басын куәландыратын құжаттың атауы мен деректемелері, сәйкестендіру нөмірі, жұмыс орны, телефонның, факстың, ұялы байланыстың абоненттік нөмірі және (немесе) электрондық мекен-жайы (егер бар болса); заңды тұлғалар үшін-заңды тұлғаның атауы, орналасқан жері, мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) нөмірі мен күні, сәйкестендіру нөмірі мен банк деректемелері, абоненттік телефон, факс, ұялы байланыс нөмірі және (немесе)электрондық мекенжайы (егер олар бар болса);
4) Әкімшілік құқық бұзушылықтың жасалған орны, уақыты және мәні;
5) осы құқық бұзушылық үшін әкімшілік жауаптылықты көздейтін осы Кодекстің 2-бөлімінің Ерекше бөлігінің бабы; куәлардың және жәбірленушілердің Тегі, Аты, Әкесінің аты (бар болса), егер олар бар болса, олардың мекенжайлары;
6) өзіне қатысты іс қозғалған жеке тұлғаның не заңды тұлға өкілінің түсіндірмесі; егер ол Әкімшілік құқық бұзушылықты анықтау және тіркеу кезінде пайдаланылса, техникалық құралдың атауы, нөмірі, метрологиялық тексеру күні, көрсетілімдері;
7) істі шешу үшін қажетті өзге де мәліметтер, оның ішінде әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі қарау уақыты мен орны, сондай-ақ Әкімшілік құқық бұзушылық жасау фактісін растайтын құжаттар қоса беріледі.
3. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама жасау кезінде іс жүргізу тілі айқындалады. Өзіне қатысты іс қозғалған адамға, сондай-ақ іс бойынша іс жүргізудің басқа да қатысушыларына олардың осы Кодексте көзделген құқықтары мен міндеттері түсіндіріледі, бұл туралы хаттамада белгі қойылады.
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама жасау кезінде өзіне қатысты әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізіліп жатқан кәмелетке толмаған адамның қорғаушысына немесе заңды өкіліне олардың соттылығы бойынша істі мамандандырылған әкімшілік сотқа, ал тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктің аумағында мамандандырылған әкімшілік сот болмаған кезде – аудандық (қалалық) сотқа беру туралы өтінішхатпен жүгіну құқығы түсіндіріледі.
4. Осы бапта көзделген жағдайларды қоспағанда, әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттамаға оны жасаған адам және оған қатысты әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізу жүргізіліп жатқан адам (адамның өкілі) қол қояды. Жәбірленушілер мен куәгерлер болған кезде, сондай-ақ куәгерлер қатысқан жағдайларда хаттамаға осы адамдар да қол қояды.
5. Өзіне қатысты іс қозғалған хабар берілген адам болмаған немесе келмеген жағдайда, Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттамаға оны жасаған адам оған қатысты іс қозғалған адамның жоқ немесе келмегені туралы белгі қойып қол қояды.
6. Өзіне қатысты әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс қозғалған адам әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша хаттаманы қолхатпен қабылдаудан бас тартқан жағдайда, хаттамада оны жасаған адам тиісті жазба жүргізеді.
7. Өзіне қатысты іс қозғалған жеке тұлғаға немесе заңды тұлғаның өкіліне әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттамамен танысу мүмкіндігі берілуге тиіс. Аталған адамдар хаттаманың мазмұны бойынша түсініктемелер мен ескертулер беруге, сондай-ақ хаттамаға қоса берілетін оған қол қоюдан өз бас тартуының себептерін баяндауға құқылы. Бұл адамдар әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттамаға қол қоюдан бас тартқан жағдайда, онда тиісті жазба жасалады. Өзіне қатысты іс қозғалған адамның хаттамаға қол қою фактісі осы адамның хаттамамен танысқаны туралы куәландырады және оның әкімшілік құқық бұзушылық жасағаны үшін кінәсін мойындау болып табылмайды.
8. Осы баптың тоғызыншы бөлігінде көзделген жағдайларды қоспағанда, өзіне қатысты іс қозғалған жеке тұлғаға немесе заңды тұлғаның өкіліне, сондай-ақ жәбірленушіге әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттаманың көшірмесі жасалғаннан кейін дереу қолхатпен тапсырылады.
Хаттаманы электрондық нысанда жасау кезінде уәкілетті тұлға іс бойынша іс жүргізуге қатысушыларға оны "электрондық үкіметтің" веб-порталында және (немесе) құқықтық статистика және арнайы есепке алу саласындағы уәкілетті органның ақпараттық сервисінде орналастыру туралы хабарлайды. Өзіне қатысты әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізіліп жатқан адамның (адам өкілінің) өтініші бойынша хаттаманың көшірмесі қағаз жеткізгіште тапсыру не ол көрсеткен пошта немесе электрондық мекенжайға жіберу арқылы, сондай-ақ әкімшілік іс жүргізудің бірыңғай тізілімін жүргізу тәртібінде көзделген өзге де тәсілмен дереу ұсынылады.
9. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Хаттама оған қатысты осы Кодекстің 802-бабы бірінші бөлігінің 4) тармақшасында, сондай-ақ осы баптың бесінші бөлігінде көзделген негіздер бойынша іс қозғалған адам болмаған жағдайда, ол жасалғаннан кейін екі тәулік ішінде өзіне қатысты іс қозғалған адамды хабардар ете отырып, тапсырыс хатпен пошта арқылы жіберіледі, немесе электрондық цифрлық қолтаңбамен куәландырылған электрондық құжат нысанында. Хаттаманы өзіне қатысты іс қозғалған адам алған сәттен бастап үш тәулік ішінде қайтармау фактісі оған қол қоюдан бас тарту деп танылады, бұл туралы хаттаманың көшірмесіне тиісті жазба жасалады.
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс қозғауға негіз болатын іс жүргізу құжаттарының бірі болып табылады. Бұл туралы ӘҚБтК 802-бабының 4-бөлімінде тікелей айтылған.
Әкімшілік заңнама (ӘҚБтК) Әкімшілік-процестік құқықтық қатынастардың болуын анықтау үшін (біздің жағдайда әкімшілік істі қозғау сатысы) ӘҚБтК-нің 802-бабында көрсетілгендей, осыған сәйкес себептер мен негіздер қажет болатындай етіп ұйымдастырылған. Дәл осы Хаттама олардың бар екендігін көрсететін процессуалдық құжат болып табылады және нәтижесінде тиісті бұзушылықты жасау фактісі анықталады.
Алайда, әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттаманың тағы бір ерекшелігі-қылмыстық іс жүргізу заңнамасынан айырмашылығы, бұл әкімшілік құқық бұзушылық жасаған адамға қатысты айыптауды біріктіретін негізгі және жалғыз акт.
ӘҚБтК "айыптау" сияқты терминді білмегеніне қарамастан, 803-бапта хаттамада әкімшілік құқық бұзушылықтың мәні, ӘҚБтК-нің 2-бөлімінің Ерекше бөлігінің осы құқық бұзушылық үшін әкімшілік жауаптылықты көздейтін бабы, істі шешу үшін қажетті өзге де мәліметтер (оның ішінде жеңілдететін және ауырлататын мән-жайлар) көрсетілетіні айтылған жауапкершілік), сондай-ақ Әкімшілік құқық бұзушылық жасау фактісін растайтын құжаттар қоса беріледі. Бұл құқық теориясы заңмен тыйым салынған іс-әрекетті және оны жасаған адамды, соңғысының құқық бұзушылық жасаудағы кінәсін анықтау мақсатында, сондай-ақ осындай адамға жаза немесе өзге де жаза қолдануды қамтамасыз ету үшін уәкілетті органдар мен лауазымды адамдар жүзеге асыратын іс жүргізу қызметін (ӘҚБтК-нің 804-бабын қараңыз) түсінетін қылмыстық іс жүргізу айыптауының өзіндік аналогы болып табылады әсер ету шаралары.
Тек заңда көрсетілген уәкілетті органдар мен лауазымды тұлғаларға хаттама жасауға, дәлелдеменің мәні мен шегін қалыптастыруға, сондай-ақ осы дәлелдеуді жүзеге асыруға құқық беріледі. ӘҚБтК-де көрсетілген органдар мен лауазымды адамдардан басқа ешбір мемлекеттік орган, ешбір басқа лауазымды адамдар әкімшілік істі дұрыс қарау үшін маңызы бар мән-жайларды дәлелдеуді жүзеге асырмайды. Дәлелдеу қозғалтқышы, оның құралы, ең алдымен, дәлелдемелер болып табылады. Дәл осы дәлелдеу процесінде алынған дәлелдемелер істің бір сатыдан екінші сатыға қозғалуын қамтамасыз етеді немесе бұл қозғалысты шектейді, оны одан әрі мүмкін емес етеді. ӘҚБтК-нің 803-бабы бойынша олар хаттамаға қоса берілуі тиіс.
Нәтижесінде заң шығарушы (түсініктеме берілген баптың 7-бөлігі) хаттама жасалған адамның оның мазмұнымен танысуын талап етеді, бұл іс жүргізу кепілдігінің бір түрі болып табылады және әкімшілік құқық бұзушылық жасаған адамның қорғау құқығын іске асыруға ықпал етеді.
Жалпы ереже бойынша істі қарау кезінде ӘҚБтК-нің 829-10-бабына сәйкес әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі, демек, хаттаманы қозғаудың заңдылығы мен негізділігі тексеріледі. Сот істің дәлелдерімен және мән-жайларымен байланысты болмағанына қарамастан, істі толық көлемде тексереді және жаңа фактілерді белгілеуге, жаңа дәлелдемелерді зерттеуге құқылы, алайда ол ӘҚБтК хаттама жасау, затты қалыптастыру және басқа да өздеріне ғана тән функцияларды жүктеген уәкілетті органдардың (лауазымды адамдардың) қызметін өз қызметімен алмастыруға құқылы емес. дәлелдеу, сондай-ақ дәлелдеуді жүзеге асыру.
Бұл тұрғыда ӘҚБтК оны одан әрі жетілдіруді талап етеді. Оны біркелкі түсіну үшін істі қарау тек өзіне қатысты әкімшілік іс қозғалған адамға қатысты және осы әкімшілік іс қозғалған ӘҚБтК-нің 2-бөлімінің Ерекше бөлігінің бабы мен бөлігінің шегінде ғана жүргізілетіні туралы ережелерді енгізген жөн болар еді. Сондай-ақ, егер бұл әкімшілік жауапкершілікке тартылатын адамның қорғауға, яғни әкімшілік құқық бұзушылық жасаған адамның пайдасына құқығы бұзылмаса, істі қарау сатысында біліктілікті өзгертуге жол беріледі. Бұл ретте істі қарайтын орган, оның ішінде сот әкімшілік тергеудің толық устранстігін жою мақсатында қосымша дәлелдемелер жинауға құқылы емес.
Жоғарыда айтылғандардан басқа, бұл тәсіл әкімшілік тәжірибені Конституциялық принциптерге жақындатады: "адамның кінәсіне қатысты кез-келген күмән айыпталушының пайдасына түсіндіріледі" (Конституцияның 77-бабы), сондай-ақ "әркімнің сот қорғауына құқығы бар" (Конституцияның 13-бабы).
Түсініктеме берілген баптың 1-бөлігі әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама жазбаша нысанда жасалатынын айқындайды. "Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттамалар жасауға құқығы бар лауазымды тұлғалар" ӘҚБтК-нің 804-бабында айқындалған осыған уәкілетті лауазымды тұлғалар хаттаманы жасайды, құқықтық қатынастардың әрбір саласы үшін белгілі бір лауазымды тұлғалар белгіленеді.
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттаманың орган басшысы бекітетін белгілі бір нысаны болады. Мысалы, ішкі істер органдарына ведомстволық бағынысты баптар бойынша жасалатын әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама ҚР Ішкі істер министрінің 2013 жылғы 13 желтоқсандағы №713 Бұйрығымен бекітілген. Орман заңнамасы саласындағы әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылғы 28 тамыздағы № 359 бұйрығымен бекітілген.
Әдетте, әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттамалар арнайы бланкілерде басылады және хаттамалардың шығынын дәл есепке алу үшін бірыңғай нөмірленеді. Хаттама бланкілері қатаң есептілік құжаттарына жатады. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кез-келген хаттамада түсініктеме берілген баптың 2-бөлімінде көрсетілген мәліметтер болуы керек.
Заң шығарушы әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама жасалмаған 5 жағдайды анықтады (ӘҚБтК 807-бабы):
1) Егер адам құқық бұзушылық жасау фактісін мойындаса, ескерту түрінде әкімшілік жаза қолдануға әкеп соғатын әкімшілік құқық бұзушылық жасалған жағдайларда;
2) Егер әкімшілік құқық бұзушылық автоматты режимде жұмыс істейтін сертификатталған арнайы бақылау-өлшеу техникалық құралдарымен және аспаптармен тіркелсе, айыппұл айыппұл төлеу қажеттілігі туралы нұсқама түрінде ресімделеді;
3) егер адам әкімшілік құқық бұзушылық жасау фактісін мойындаған және жаза қолдануға сәйкес, сондай-ақ ӘҚБтК-нің 897-бабына сәйкес айыппұл төлеген жағдайда, істерін мемлекеттік кіріс органдары қарайтын әкімшілік құқық бұзушылықтар жасаған кезде;
4) жеке тұлғалар баптарда көзделген әкімшілік құқық бұзушылық туралы істің бұзылған құқықтарын қалпына келтіру туралы өтініш жасаған кезде 74, 75, 76, 78, 81, 82, 82-1, 83, 84, 85, 86, 87, 88, 89, 90, 91, 92, 92-1,93, 94, 95, 96, 97, 98, 99, 100, 101, 102, 103, 104, 105, 106, 107, 108, 109, 110, 111, 112, 113, 114, 115, 116, 117, 118, 119, 120, 121, 122, 123, 124, 125 Кодекстің 126, 128, 130, 132 және 456-1-ін сот құқық бұзушылық туралы хаттама жасамай қарайды;
5) егер әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізу прокурордың қаулысымен қозғалған болса және судья (сот) ӘҚБтК-нің 684-бабының 3-бөлігінде көзделген жағдайларда сотқа құрметтемеушілік көрсету фактісін соттың қарауы барысында тікелей анықтаған кезде.
Сондай-ақ, осы бөлімде әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама электрондық нысанда жасалуы мүмкін екендігі анықталды. Бұл ереже жаңа ӘҚБтК-де пайда болды және бүгінде ІІО қызметкерлері құқық қолдану практикасында қолданады. Хаттаманы планшетте уәкілетті лауазымды тұлға арнайы бағдарламаның көмегімен жасай алады, бұл бағдарлама құқық қорғау органдарының базаларымен байланысты, бұл хаттаманы толтыру бойынша жұмысты едәуір жеңілдетеді және жеделдетеді. Хаттамаға лауазымды адам электрондық цифрлық қолтаңбамен және құқық бұзушы планшеттермен жұмыс істеуге арналған арнайы құрылғы - стилус көмегімен қол қояды. Электрондық хаттамамен бірге жүргізушіде қалатын хаттаманың қағаз нұсқасы жүргізілуі мүмкін.
Жарияланатын баптың 2-бөлігі әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттамада қандай мәліметтер көрсетілуге тиіс екенін айқындайды. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама маңызды іс жүргізу құжаты болып табылатындықтан және көбінесе әкімшілік жауапкершілікке тартудың негізгі құжаты болғандықтан, оны толтырудың дұрыстығы өте маңызды.
1-тармақ-Хаттаманың жасалған орны мен нақты уақыты көрсетіледі, бұл мерзімдерді есептеу үшін, хаттамаға шағымдану үшін, сондай-ақ хаттаманың қай жерде жасалғанын анықтау үшін маңызды: оқиға орнында немесе басқа жерде;
2 - тармақ-хаттама жасаған лауазымды тұлға туралы деректер. Бұл жерде лауазымның маңызы зор, өйткені ӘҚБтК-нің 36-тарауы әкімшілік істердің ведомстволық бағыныстылығын ажыратады;
3 - тармақ-жеке тұлғалар үшін - өзіне қатысты іс қозғалған адамға паспорттық деректер, олар жеке басын куәландыратын құжаттың негізінде, ол болмаған жағдайда - құқық қорғау органдарының базалары бойынша, сондай – ақ жұмыс, оқу орны, телефон нөмірі және электрондық мекенжайы бойынша осы адамның сөздерінен толтырылады; заңды тұлғалар үшін-атауы, заңды тұлғаның орналасқан жері, мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) нөмірі мен күні, сәйкестендіру нөмірі және банк деректемелері, мекенжайы және басқа да деректер;
4-тармақ-әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттамада әкімшілік құқық бұзушылықтың жасалған орны, уақыты және оқиғасы жазылады. Құқық бұзушылық жасалған жерді тіркеу қажет, өйткені жалпы ереже бойынша Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс оның жасалған жері бойынша қаралады. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша Қаулы құқық бұзушылық жасалған күннен бастап екі айдан кешіктірілмей (жекелеген жағдайларда - бір жылдан кешіктірілмей) шығарылуы мүмкін екендігіне байланысты құқық бұзушылық жасалған уақытты көрсетудің маңызы зор. Жасалған құқық бұзушылық оқиғасының егжей-тегжейлі сипаттамасы оның дұрыс біліктілігі үшін, яғни Кодекстің осындай әрекеттер (әрекетсіздік)үшін әкімшілік жауаптылық көзделген ерекше бөлігінің бабын айқындау үшін қажет;
5-тармақ-ӘҚБтК-нің осы құқық бұзушылық сараланатын Ерекше бөлігінің бабы, сондай-ақ куәгерлер мен жәбірленушілер туралы мәліметтер көрсетіледі;
6-тармақ-хаттамада жеке тұлғаны істің мәні бойынша түсіндіруге арналған баған көзделеді. Көбінесе түсініктемелер жеке парақта беріледі, ал хаттамада бұл туралы белгі қойылады. Хаттамада түсініктеме беру үшін жеке бланк жоқ, оны адам береді және әкімшілік құқық бұзушылық туралы іске тігіледі. Егер әкімшілік құқық бұзушылық техникалық құралдармен анықталған немесе тіркелген жағдайда, онда құралдың атауы, оның нөмірі және метрологиялық тексеру күні көрсетіледі. 1-бөлімге сәйкес. "Өлшем бірлігін қамтамасыз ету туралы" ҚР Заңының 19 - мемлекеттік метрологиялық бақылауды жүзеге асыру саласында қолданылатын өлшем құралдары олардың типі бекітілгеннен немесе метрологиялық аттестатталғаннан және өлшем бірлігін қамтамасыз етудің мемлекеттік жүйесінің тізілімінде тіркелгеннен кейін өндірістен немесе жөндеуден шығару, пайдалану және импорт бойынша әкелу кезінде тексеріледі. Тексеруді мемлекеттік метрологиялық қызмет, сондай-ақ Қызметтің осы түріне аккредиттелген заңды тұлғалардың метрологиялық қызметтері жүзеге асырады;
7-тармақ-іске қатысы бар өзге де мәліметтер көрсетіледі. Сондай-ақ, хаттамада істі қарау уақыты мен орны белгіленуі мүмкін, өйткені хаттаманы құрайтын адамның барлық баптары бойынша жаза қолдануға құқығы жоқ. Хаттамаға құқық бұзушылық жасау фактісін растайтын құжаттар (дәлелдемелік база) қоса берілуі мүмкін.
Зерттелетін мақаланың 3-бөлігі әкімшілік іс жүргізу тілін анықтайды. "Қазақстан Республикасындағы тіл туралы" ҚР Заңының 14-бабында: "әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша іс жүргізу мемлекеттік тілде, ал қажет болған жағдайда басқа да тілдерде жүргізіледі"делінген. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша іс жүргізу өзіне қатысты іс қозғалған адам білетін тілде жүргізіледі. Хаттама жасау кезінде өзіне қатысты іс қозғалған адамның қалауы бойынша аудармашының қатысуына жол беріледі.
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама жасайтын лауазымды адамның міндеті ӘҚБтК-нің 38-тарауында көзделген іс жүргізуге қатысушыларға құқықтары мен міндеттерін түсіндіру болып табылады, бұл туралы хаттамада белгі қойылады.
Сондай-ақ, бұл бөлім лауазымды адамды қорғаушыға немесе кәмелетке толмаған адамның заңды өкіліне уәкілетті лауазымды адам істі қарауды қаламаған жағдайда, олардың істі мамандандырылған әкімшілік сотта немесе аудандық (қалалық) сотта қарау туралы өтінішхат беруге құқығы бар екенін түсіндіруге міндеттейді.
Баптың 4-бөлігі хаттамаға хаттаманы жасаған лауазымды адам және оған қатысты іс жүргізіліп жатқан адам қол қоюы тиіс екенін айқындайды. Осы ережеден ерекшеліктер бар, олар осы баптың 5 – бөлігінде айқындалған-хаттама адамсыз жасалады, тиісінше оларға қол қойылмайды, егер тиісті түрде хабардар етілген адам хаттаманың жасалған орны мен уақыты туралы келмесе.
Сондай – ақ хаттамаға әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша іс жүргізудің басқа қатысушылары-жәбірленушілер, олар болған кезде куәгерлер және олар тартылған жағдайда куәгерлер де қол қоюға тиіс.
Зерттелетін баптың 5-бөлігі лауазымды адамның қандай жағдайларда өзіне қатысты іс қозғалған адамсыз әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама жасайтынын айқындайды. Мұндай жағдайларға заң шығарушы тиісті түрде хабарланған адамның жоқтығын немесе келмеуін жатқызады, бұл туралы хаттамаға тиісті жазба жасалады. ӘҚБтК-нің 743-бабының 4-бөлігіне сәйкес хабарлама (хабарлама) мынадай жағдайларда тиісінше жеткізілді деп танылады:
1) Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттаманың тиісті бағанында әкімшілік жауаптылыққа тартылатын адамның қолы болған жағдайда;
2) тапсырылғаны туралы жөнелтушіге қайтарылуға жататын хабарламаға қолхат беру арқылы жеке өзіне немесе онымен бірге тұратын кәмелетке толған отбасы мүшелерінің біреуіне тапсырылатын тапсырысты хатпен, жеделхатпен адамның хабарламасы. Заңды тұлғаға жолданған хабарлама заңды тұлғаның басшысына немесе қызметкеріне тапсырылғаны туралы хабарламада өзінің тегі, аты-жөні және лауазымы көрсетіле отырып, хабарламаны алғаны туралы қол қояды;
3) хабарланатын адам іс бойынша іс жүргізу процесінде көрсеткен және өз қолымен растаған ұялы байланыстың абоненттік нөмірі немесе электрондық мекенжайы бойынша мәтіндік хабарды жіберу;
4) Қазақстан Республикасының салық заңнамасында белгіленген тәртіппен электрондық салық төлеушілер ретінде тіркелген адамдарға мемлекеттік кіріс органы электрондық тәсілмен хабарлама (хабарлама) жолдаған жағдайларда жүзеге асырылады.
6-Бөлім өзіне қатысты іс қозғалған адам бас тартқан жағдайда хаттаманы қолхатпен қабылдауға лауазымды адамның іс-әрекетін айқындайды.
7 бөлім. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттамада қамтылған мәліметтердің толықтығы мен дұрыстығының маңызды кепілі өздеріне қатысты іс қозғалған жеке тұлғаға және заңды тұлғаның заңды өкіліне хаттамамен танысу мүмкіндігі берілуге тиіс екендігі болып табылады. Бұл ретте аталған адамдарға хаттаманың мазмұны бойынша өз түсініктемелері мен ескертулерін беру құқығы беріледі, содан кейін олар хаттамаға іс материалдары ретінде қоса беріледі. Хаттамаға қол қоюдан бас тартылған жағдайда, лауазымды адам бұл туралы тиісті жазба жасайды.
Сондай-ақ, бұл бөлімде хаттамаға қол қою хаттама жасалған адам өз кінәсін мойындайды дегенді білдірмейді. Бұл тек адамның хаттамамен танысқанын білдіреді.
8 бөлім. Хаттаманың барлық әкімшілік істі және оның "сот" перспективасын қалыптастыру үшін маңыздылығын ескере отырып, хаттаманы тапсыру адамның қорғау құқығын іске асырудың іргетасы болып табылады. Сондықтан заң шығарушы әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттаманың көшірмесі оған қатысты іс қозғалған жеке тұлғаға немесе заңды тұлғаның өкіліне және жәбірленушіге жасалғаннан кейін дереу қолхатпен тапсырылатынын тікелей нұсқайды. Жалғыз ерекшелік-мұндай хаттама белгіленген адамдар болмаған кезде жасалатын жағдайлар. Бұл мәселе түсініктеме берілген мақаланың 9-бөлігінің ережелеріне сәйкес реттеледі.
Қазіргі уақытта құжат айналымының электрондық нысандары қарқынды дамып келеді. ҚР Жоғарғы Сотының Сот кабинеті, EGOV және т.б. мысалында көптеген Ақпараттық жүйелер құрылды.
Электрондық құжат-бұл ақпарат электрондық цифрлық нысанда ұсынылған және электрондық цифрлық қолтаңба арқылы куәландырылған құжат.
Электрондық цифрлық қолтаңба-электрондық цифрлық қолтаңба құралдарымен жасалған және электрондық құжаттың дұрыстығын, оның тиесілілігін және мазмұнының өзгермейтіндігін растайтын электрондық цифрлық таңбалар жиынтығы.
Нәтижесінде электрондық нысанда хаттама жасау кезінде уәкілетті тұлға іс бойынша іс жүргізуге қатысушыларға оның "электрондық үкіметтің" веб-порталында және (немесе) құқықтық статистика және арнайы есепке алу саласындағы уәкілетті органның ақпараттық сервисінде - әкімшілік іс жүргізудің бірыңғай тізілімінде орналастырылғаны туралы хабарлауға тиіс. Бұл хаттамаларды онлайн ресімдеуге және айыппұлдарды жергілікті жерде төлеуге мүмкіндік беретін әкімшілік өндірістердің бірыңғай базасы.
Заң шығарушының мұндай адамдар үшін таңдау құқығы жоққа шығарылмағандықтан, олар және олардың өкілдері хаттаманың көшірмесін қағаз жеткізгіште тапсыру не өзі көрсеткен пошта немесе электрондық мекенжайға жіберу арқылы, сондай-ақ әкімшілік іс жүргізудің бірыңғай тізілімін жүргізу тәртібінде көзделген өзге де тәсілмен дереу ұсынуды (тапсыруды) талап етуге құқылы.
Түсініктеме берілген баптың 9-бөлігі өзіне қатысты іс жүргізу қозғалған адам болмаған кезде хаттама жасау жағдайларын регламенттейді, осы Хаттама осы адамның қол қоюы үшін оны жасаған сәттен бастап 2 тәулік ішінде адамды хабардар ете отырып, тапсырыс хатпен немесе электрондық құжат нысанында жіберілуге тиіс. Мұндай жағдайларға заң шығарушы мыналарды жатқызады:
1) арнайы автоматтандырылған өлшеу құралдарының, сондай-ақ сертификатталған арнайы бақылау-өлшеу техникалық құралдары мен байқау аспаптарының, оның ішінде автоматты режимде жұмыс істейтіндердің және автомобиль көлігі және жол жүрісі қауіпсіздігі саласында жол жағдайын фото -, бейнетүсірілім, көлік қозғалысының жылдамдығы мен бағытын айқындау арқылы әкімшілік құқық бұзушылық жасауды тіркейтін айғақтар негізінде өндірісті қоздыру жол қозғалысының басқа қатысушыларының құралдары, іс-қимылдары;
2) өзіне қатысты іс қозғалған хабар берілген адам болмаған немесе келмеген жағдайда, Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттамаға оны жасаған адам оған қатысты іс қозғалған адамның жоқтығы немесе келмегені туралы белгі қойып қол қояды.
Егер өзіне қатысты іс қозғалған адам хаттаманы алған сәттен бастап 3 тәуліктен астам уақыт өтсе және аталған адам хаттаманы қолтаңбамен кері жібермесе, лауазымды адам бұл адам қол қоюдан бас тартты деп есептеуге тиіс, хаттаманың көшірмесіне тиісті жазба жасалады және іс шешім шығару үшін ведомстволық бағыныстылығы бойынша жіберілуі мүмкін.
Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:
Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);
Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;
Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);
Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);
Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;
Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;
Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;
Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);
Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);
Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;
Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;
Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);
Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;
Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;
Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);
Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;
Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.
Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).
Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
