Моральдық зиянды өтеу туралы азаматтық талаптар моральдық зиянды өтеу мөлшері
"Соттардың моральдық зиянды өтеу туралы заңнаманы қолдануы туралы" 2015 жылғы 27 қарашадағы № 7 ҚҚСП 7-тармағындағы түсіндіруге сәйкес, егер оны белгілеу кезінде азаматтың жеке мүліктік емес құқықтарының бұзылуына байланысты мән-жайлар ескерілсе, моральдық зиянды өтеу мөлшерін ақылға қонымды және әділ деп санаған жөн. Жасалған заңсыз іс-әрекет үшін және оның зиян келтіруші үшін салдары үшін жауапкершілік шарасы ақшалай өтемақы мөлшері болып табылады. Соттар моральдық зиянды өтеу мөлшерін анықтаған кезде азаматтың өзіне келтірілген моральдық немесе физикалық азаптың ауырлығын субъективті бағалауын да, бұл туралы дәлелдейтін объективті деректерді де ескеруі керек, атап айтқанда: жеке мүліктік емес игіліктер мен құқықтардың (өмір, денсаулық, Бостандық, тұрғын үйге қол сұғылмаушылық, жеке және отбасылық құпия, Ар-намыс пен қадір-қасиет және т. б.); жәбірленушінің бастан өткерген адамгершілік немесе физикалық азап шегу дәрежесі (бас бостандығынан айыру, дене жарақатын келтіру, жақын туыстарынан айырылу, еңбекке қабілеттілігінен айырылу немесе шектеу және т.б.); моральдық зиянды өтеу үшін оның болуы қажет болған кезде зиян келтірушінің кінәсінің нысаны (ниеті, абайсыздығы). Сот моральдық зиянды өтеу мөлшерін айқындау кезінде істің материалдарымен расталған басқа да мән-жайларды, атап айтқанда жәбірленушіге келтірілген моральдық зиян үшін жауапты адамның отбасылық және мүліктік жағдайын назарға алуға құқылы. Азаматтық талапкер сұрағаннан аз мөлшерде өтемақы анықтау зерделенген істер бойынша негізінен табысы жоқ және бұл ретте асырауында кәмелетке толмаған балалары бар не міндеттемелері (әдетте алимент) бар азаматтық жауапкердің материалдық және отбасылық жағдайымен байланысты. Павлодар облысы Павлодар аудандық соты қылмыстық істі қараған кезде ҚК-нің 345-бабының 2-бөлігі бойынша жәбірленушінің субъективті көзқарасын ескерді. оның жеке мүліктік емес игілігін (денсаулығын) бұзуға, жалпы әл-ауқаттың нашарлауын, ыңғайсыздықты, жарақаттану нәтижесінде дене белсенділігінің шектелуін қоса алғанда, адамгершілік және физикалық азап шегу дәрежесін.
Моральдық зиянды өтеу туралы азаматтық талаптар моральдық зиянды өтеу мөлшері
Сондай-ақ сотталушының жәбірленушіге зиян келтірудегі абайсыз кінәсі назарға алынды; денсаулыққа зиян келтірудің орташа ауырлық дәрежесі, өйткені дене жарақаттарында өмірге қауіп төндіретін белгілер жоқ; материалдық және отбасылық жағдайы, атап айтқанда, қазіргі уақытта табыстың болмауы және өкілдің қызметтеріне ақы төлеу бойынша шығыстарды, сондай-ақ табысқа ақшалай сомаларды төлеу бойынша міндеттемелердің болуы мемлекеттер. 2020 жылғы 25 мамырдағы үкіммен баяндалғанның негізінде С. - ның талап-арыз талаптары ішінара қанағаттандырылды. С. пайдасына 250 000 теңге сомасында моральдық зиянды өтеу өндірілді. ҚК-нің 345-бабының 3-бөлігі бойынша Павлодар облысы Екібастұз қалалық сотының 202 жылғы 4 маусымдағы үкімімен сотталған Р. С. К. - ға қатысты қылмыстық іс бойынша және жоғары қауіптілік көзінің (автомобильдің) иесі Р. б. - ға қатысты 2 000 000 теңге моральдық зиянды өтеу есебінен жәбірленушілердің пайдасына бірлескен тәртіппен б. ф. және Л. - ның пайдасына өндірілді әрқайсысына. Көлік құқық бұзушылықтары туралы ҚҚСД-нің 18-тармағынан осы санаттағы істер бойынша азаматтық жауапкерлер ретінде АК-нің 931-бабының 1-бөлігіне сәйкес жоғары қауіп көзі келтірген зиянды өтеу жөніндегі міндет жүктелетін КО иелері тартылуы тиіс.
1999 жылғы 9 шілдедегі № 9 ҚҚСП-ның 7-тармағына сәйкес соттардың денсаулыққа келтірілген зиянды өтеу жөніндегі заңнаманы қолдану мәселелері бойынша жоғары қауіптілік көзінің иесі деп өзіне тиесілі меншік құқығына, шаруашылық жүргізу құқығына, жедел басқару құқығына байланысты не басқа да негіздер бойынша жоғары қауіптілік көзін пайдалануды жүзеге асыратын заңды тұлға немесе азамат деп түсінген жөн жоғары қауіптілік көзін беру туралы құзыретті органның өкіміне байланысты КО-ны басқаруға сенімхат бойынша жалдау шартында және т. б.). Жоғарыда аталған ҚҚСД-нің 13-тармағына сәйкес, егер жоғары қауіптілік көзі иесінің заңды иелігінен шығып қалса, бірақ бұл ретте оның кінәсінің болуы анықталса, онда келтірілген моральдық зиян үшін жауапкершілік тікелей моральдық зиян келтірушіге де, жоғары қауіптілік көзінің иесіне де үлестік тәртіппен жүктеледі. Іс бойынша жоғары қауіптілік көзінің иесі Р.б. кінәсінің болуы анықталды, ол әдеттегі жағдайларда жоғары қауіптілік көзін пайдалану мүмкіндігін болдырмайтын ақылға қонымды және жеткілікті шараларды қабылдамады. Осыған байланысты сот алқасы үкімді азаматтық талап қою бөлігінде өзгертті, Р.К. және Р. б. моральдық зиянның орнын үлестік тәртіппен: әрқайсысынан 1 000 000 теңгеден өндіріп алу туралы қаулы шығарды.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
