203-бапқа түсініктеме. Бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізіліміне Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің ҚР ҚК көрінеу жалған мәліметтерін енгізу

     1. Бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізіліміне осы бағалы қағаздарға құқықтардың басқа тұлғаға ауысуына әкеп соққан көрінеу жалған мәліметтер енгізу, —      

үш жүзден бес жүзге дейінгі айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде немесе сотталған адамның үш айдан бес айға дейінгі кезеңдегі жалақысы немесе өзге де табысы мөлшерінде айыппұл салуға не бір жылға дейінгі мерзімге түзеу жұмыстарымен не белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан үш жылға дейінгі мерзімге айыруға не төрт айға дейінгі мерзімге қамауға алуға жазаланады.      

2. Үлкен зиян келтірген сол әрекет, —      

бес жүзден бір мың айлық есептік көрсеткішке дейінгі мөлшерде айыппұл салуға немесе бес айдан он айға дейінгі кезеңде сотталған адамның жалақысы немесе өзге де табысы мөлшерінде не бір жылдан екі жылға дейінгі мерзімге түзеу жұмыстарымен не бес жылға дейінгі мерзімге белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан айыруға не бес жылға дейінгі мерзімге қамауға алуға жазаланады үш жылға дейінгі мерзімге белгілі бір лауазымдарды атқару немесе белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан айыра отырып, екі жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыру.

     Бағалы қағаздарды ұстаушылар тізіліміне көрінеу жалған мәліметтерді енгізудің қоғамдық қауіптілігі оны жасау нәтижесінде мемлекетіміздің экономикасына елеулі залал келтірілетіндігінде көрінеді.      

Қарастырылып отырған қылмыстың объектісі бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізілімін жүргізу сияқты кәсіби қызметті жүзеге асыру кезінде бағалы қағаздар нарығы саласында қалыптасатын қоғамдық қатынастар болып табылады.      Қылмыстың мәні бағалы қағаздарды ұстаушылар тізілімі болып табылады, ол эмитенттің бағалы қағаздарын ұстаушылардың белгілі бір күнге құрастырылған және сол ұстаушыларды, сондай-ақ оларға тиесілі бағалы қағаздардың түрін, номиналды құнын және санын анықтауға мүмкіндік беретін ресми тізімі болып табылады.      

ҚР Азаматтық кодексіне сәйкес, белгіленген нысанды және міндетті деректемелерді сақтай отырып, жүзеге асырылуы немесе берілуі оны ұсынған кезде ғана мүмкін болатын мүліктік құқықтарды куәландыратын құжат бағалы қағаз болып табылады. Азаматтық құқықта бағалы қағаздардың бірнеше түрі бар. Ең алдымен, құжаттық және құжатсыз бағалы қағаздар ерекшеленеді. Құжаттардың ішінде ұсынушыға арналған бағалы қағаздар, атаулы және ордерлік бағалы қағаздар бар. Құжатсыз-бағалы қағазбен бекітілген құқықтар электрондық-есептеу техникасы құралдарының көмегімен магнит жеткізгіштерде тіркеледі.      

Эмиссиялық бағалы қағаздардың мемлекеттік тізілімін жүргізу шарттары мен тәртібі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінде белгіленеді (ҚР Үкіметінің 1996 жылғы 29 шілдедегі № 944 қаулысымен бекітілген"ҚР-да бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізілімін жүргізу туралы ереже"). Ереже құру мен қызметтің құқықтық негіздерін, бағалы қағаздар рыногында тіркеушілердің мәртебесін белгілейді, бағалы қағаздармен байланысты құқықтарды тіркеу тетігін реттейді, сондай-ақ тізілімді жүргізу тәртібін айқындайды.      

Бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізілімін жүргізу-бұл белгілі бір күнге бағалы қағаздың иесін анықтауға мүмкіндік беретін деректерді жинау, тіркеу, өңдеу, сақтау және ұсыну қызметі.      

Шығарылымы жойылған немесе эмиссиялық бағалы қағаздардың мемлекеттік тізіліміне енгізілмеген эмиссиялық бағалы қағаздар бағалы қағаздар нарығындағы мәмілелердің объектісі бола алмайды. Уәкілетті орган Қазақстан Республикасының аумағында тіркелген және айналысқа жіберілген эмиссиялық бағалы қағаздар және олардың эмитенттері туралы мәліметтерді уәкілетті орган тиісті шешім қабылдаған күннен бастап бір күн ішінде эмиссиялық бағалы қағаздардың мемлекеттік тізіліміне енгізеді ("бағалы қағаздар нарығы туралы"ҚР Заңының 2-тарауының 6-бабы).      

Бағалы қағаздарды ұстаушылар деп олардың иелері мен номиналды ұстаушылары танылады. Соңғылары бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушылары болып табылады, олар Шартқа сәйкес және бағалы қағаздар иелерінің мүддесі үшін бағалы қағаздармен операцияларды өз атынан немесе осы меншік иесінің (брокер-дилерлер) есебінен жүзеге асырады.      

Қылмыстың объективті жағы осы бағалы қағаздарға құқықтардың басқа тұлғаға ауысуына әкеп соққан бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізіліміне көрінеу жалған мәліметтер енгізуден көрінеді.     

Бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізіліміне көрінеу жалған мәліметтерді енгізу шындыққа сәйкес келмейтін қандай да бір түзетулерді жүзеге асырумен сипатталады, нәтижесінде бұл бағалы қағаздар басқа тұлғаға өтеді.     

Қылмыс аталған заңсыз әрекетті жасау нәтижесінде осы бағалы қағаздарға құқықтар басқа тұлғаға ауысқан кезден бастап аяқталған болып есептеледі.      

Қылмыс субъектісі тіркеушінің міндеттерін орындайтын ұйымдардың басшылары немесе аталған Тізіліммен жұмыс істеуге мүмкіндігі бар банк мекемелерінің лауазымды адамдары болуы мүмкін.      

Субъективті жағынан талданатын қылмыс тек тікелей ниеттің болуымен сипатталады. Тұлға бағалы қағаздарды ұстаушылардың тізіліміне көрінеу жалған мәліметтерді, яғни бұрмаланған немесе мүлде дұрыс емес ақпаратты енгізетінін түсінеді және оны қалайды.      

Заң шығарушы ҚР ҚК 203-бабының 2-бөлігінің біліктілік белгісіне ірі залал келтірген сол әрекеттерді жасауды жатқызған. ҚР ҚК 189-бабының ескертпесіне сәйкес, азаматқа айлық есептік көрсеткіштен жүз есе асатын сомаға келтірілген залал не қылмыс жасалған кезде ҚР заңнамасында белгіленген айлық есептік көрсеткіштен бес жүз есе асатын сомаға ұйымға немесе мемлекетке келтірілген залал ірі залал деп танылады.

Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық Жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі И. Ш. БОРЧАШВИЛИДІҢ Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексіне 2007 жылғы түсініктемесі                  

Актінің өзгертілген күні: 02.08.2007 актінің қабылданған күні: 02.08.2007 қабылданған орны: жоқ актіні қабылдаған Орган: 180000000000 әрекет аймағы: 100000000000 норма шығарушы орган берген НҚА тіркеу нөмірі: 167 акт мәртебесі: new құқықтық қатынастар саласы: 028000000000 акт нысаны: COMM Заң күші: 1900 акт тілі: rus

 Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы