Алаяқтық жасауда сенімге қиянат жасау арқылы мүліктік залал келтіру
Сотталғандарға қатысты сот актілерінің күші жойылды және іс бойынша іс жүргізу олардың әрекеттерінде қылмыс құрамының болмауына және кінәсінің дәлелденбеуіне байланысты тоқтатылды. Жамбыл облысы Тараз қаласының № 2 сотының 2014 жылғы 30 сәуірдегі үкімі бойынша Х.Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің (бұдан әрі – ҚК) 177-бабының 1-бөлігі бойынша 1 жылға бас бостандығынан айырылды. 2011 жылғы 28 желтоқсандағы "Қазақстан Республикасы мемлекеттік тәуелсіздігінің жиырма жылдығына байланысты рақымшылық жасау туралы" Қазақстан Республикасының Заңы (бұдан әрі – заң) негізінде ол тағайындалған жазадан босатылды. Сол үкіммен к. ҚК-нің 182-бабы 2-бөлігінің "б" тармағы бойынша ҚК-нің 63-бабын қолдана отырып, 2 жылға бас бостандығынан айыруға сотталды, жаза 1 жылға сынақ мерзімімен шартты деп танылды. Сондай-ақ ҚК-нің 182-бабы 2-бөлігінің "б" тармағы бойынша 2 жылға 6 айға бас бостандығынан айырылды, ҚК-нің 63-бабын қолдана отырып, жаза 1 жылға сынақ мерзімімен шартты деп танылды. 2014 жылғы 26 маусымдағы апелляциялық сот үкімді өзгеріссіз қалдырды. Х-ға қатысты үкімнің қарар бөлігі "х-ны мойындау" деген сөздерден кейін. ҚК-нің 177-бабы бірінші бөлігінің кінәлісі және оған 1 жыл бас бостандығынан айыру түріндегі жаза тағайындалсын" деген сөздермен толықтырылды "Заңның 2-бабы бірінші бөлігінің 4-тармағына сәйкес х.тағайындалған жазаны өтеуден босатылсын".
Кассациялық сот алқасы Үкім мен апелляциялық қаулыны өзгеріссіз қалдырды. Сот үкімі бойынша К. және Г. ұрлық белгілері болмаған кезде сенімін теріс пайдалану жолымен меншік иелеріне мүліктік залал келтіргені үшін кінәлі деп танылды, алдын ала сөз байласу бойынша адамдар тобы бірнеше рет, ірі мөлшерде, Х. – М-ға қатысты алаяқтық жасағаны үшін Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының қылмыстық істер жөніндегі қадағалау сот алқасы үкімнің және одан кейінгі сот актілерінің күшін жойып, іс жүргізуді тоқтатты К. және Г. қатысты іс бойынша олардың әрекеттерінде қылмыс құрамының жоқтығы үшін, Х - ға қатысты-кінәсінің дәлелденбеуі үшін. Қазақстан Республикасы қылмыстық іс жүргізу кодексінің (бұдан әрі-ҚІЖК) 42 – бабына сәйкес сотталғандарға толық оңалтуға байланысты зиянды келесі негіздер бойынша өтеу құқығы танылды. Кінәсіздік презумпциясына байланысты Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2002 жылғы 15 тамыздағы № 19 нормативтік қаулысының 17-тармағының ережелеріне (атауы мен толықтырулары өзгертіле отырып) және ҚІЖК-нің 19-бабына сәйкес айыптау үкімі Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Бюллетені №3/2015 35 болжамдарға негізделе алмайды және дәйектілердің жеткілікті жиынтығымен расталуға тиіс дәлелдер. Іс бойынша барлық пайда болған нұсқалар зерттелуі керек. Дәлелдемелер арасындағы қайшылықтар нақтылауға және бағалауға жатады. Сотталушының кінәсіне деген күмән, сондай-ақ қылмыстық және қылмыстық іс жүргізу заңдарын қолдану кезінде туындайтын күмән оның пайдасына түсіндіріледі. Сот үкімінде жәбірленушілер "ЛБМ" компаниясының жобаларына компанияның қызметі аясында жақсы табыс табуға уәде берген К.және Г. үгіт-насихат жұмыстарының нәтижесінде қатысқанын атап өтті. Оларға "ЛБМ"жобаларына қатысу үшін ақшалай қаражат берілді. Олардың үгіт-насихат жұмыстарының нәтижесінде жәбірленушілер К.және Г. - ны "ЛБМ"компаниясының өкілдері ретінде қабылдады. К. және Г. олар кейбір жәбірленушілердің салыстырмалы түрде тұрақты табысқа деген күмәнін басады, олар "ЛБМ" компаниясының беделіне кепілдік береді деп сендірді, сондықтан К.және Г. - ға сеніп, олар өздерінің ақшалай қаражаттарын "ЛБМ"компаниясының жобаларына салды. Нәтижесінде оларға мүліктік зиян келтірілді. Кінәлі К. және Г. олар жаңа серіктестермен (жәбірленушілермен) түсіндіру жұмыстарын жүргізді, олар оларды "ЛБМ" компаниясының өкілдері ретінде қабылдады, бірақ олардың табысы жаңадан тартылған серіктестердің санына тікелей байланысты екенін тиісті дәрежеде түсіндірмеді, оларды компанияға шығару арқылы электрондық төлем құралдарын қолма-қол ақшаға айналдырудың жаңа тәртібін түсіндірмеді.
Сонымен қатар, алдын-ала тергеу барысында "ЛБМ" компаниясы Ресей Федерациясында ресми түрде тіркеліп, өз қызметін заңды түрде жүзеге асырғаны анықталды. Сонымен, "ЛБМ", оның бағдарламасы мен жобаларын К.және Г. емес, Ресей Федерациясының құқық қорғау органдарының ақпараты бойынша көптеген азаматтарға қатысты алаяқтық әрекеттер фактілері бойынша қылмыстық іс қозғалған басқа адамдар құрды және әзірледі. Аталған мән-жайларды бағалай отырып, сот К. және Г. - ның кінәсін дәлелдеу туралы қате қорытындыға келді. алдын ала сөз байласу бойынша адамдар тобы жасаған ұрлық белгілері болмаған кезде сенімін теріс пайдалану жолымен мүліктік залал келтіруде бірнеше рет ірі мөлшерде залал келтіре отырып. Заңның мағынасында ұрлық белгілерінің болмауы мүлікті меншік иесінің иелігінен алып тастау орын алмайтындығын білдіреді, керісінше, мүлік меншік иесінің пайдасына түсуі керек, бірақ түспейді. Бұл қылмыстың субъективті жағы тікелей ниет түрінде көрінеді, яғни адам жәбірленушіні адастыру нәтижесінде немесе қалыптасқан сенімді қатынастар нәтижесінде мүліктің меншік иесіне өтуіне жол бермейтінін түсінеді және оны қалайды. Алайда, іс бойынша К. және Г. әрекеттерінде жәбірленушілерге зиян келтіру туралы тікелей ниеттің болуы анықталмады, сонымен қатар олар өздері де Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының №3/2015 36 бюллетенін компанияға жіберіп, есептелген виртуалды төлем құралдарын алды. К. және Г. олар жаңадан бастаушыларға маркерлерді тіркеуге және сатып алуға көмектескендерін жоққа шығармады, компания сайтында ақпарат көрсетті, бірақ ешкімді көндірмеді және серіктес болуға көндірмеді, жәбірленушілер өз бетінше шешім қабылдады. Олардың өздері ц. - дан ақпарат алды, серіктес болуға шешім қабылдады, ақша салды, маркерлер сатып алды, толтырды, яғни олар компанияның қызметкерлері немесе өкілдері емес, жәбірленушілермен бірдей мәртебеге ие болды. Қылмыстық қудалау органдары мен сот Қ.мен Г. - ның дәлелдерін дәлелдемелердің жеткілікті жиынтығымен жоққа шығармады.
Куә ц. " ЛБМ " компаниясында болғанын растады, интернеттен, компанияның сайтынан ақпарат алды, бірақ кейін бұл алдау екенін түсінді және адамдарды шақыруды тоқтатты. К.мен Г. оған берген ақшаны ол Ресейге жіберген Э. - ге берді. Куәгер е.м. - дан ақша алғанын жоққа шығармады және оны компанияның челленджері ретінде ұсынылған Ф. Новосибирскке ауыстырды, басшылардың фамилияларын атады. Көмек тегін көрсетілді, ол үшін ешқандай төлем алынбады. Тергеуші Я. Тараз қаласы бойынша "ЛБМ" компаниясының жобасы аясында 2000-нан астам азамат қатысқанын көрсетті. Тергеу барысында олар Е.карточкасына шамамен 54 миллион теңге түскенін, яғни К. және Г. - ның ақша қаражатын аудару туралы дәлелдері расталғанын анықтады. Осылайша, жәбірленушілердің ақшалай қаражаты Ресейге аударылғаны сенімді түрде анықталды, нәтижесінде компания барлық жәбірленушілерге флэш-кеңселер ашты, электрондық әмияндарға электрондық төлем құралдары есептелді. Іс материалдары мен жәбірленушілердің айғақтарымен олар өз еркімен компаниямен серіктес болып, ақша салып, таныстары мен туыстарын шақырып, олар үшін уәде етілгендей жалақы алғаны анықталды. Компания туралы таныстарынан, туыстарынан білді. 2012 жылдың қыркүйегінде компания төлем шарттарын біржақты түрде өзгертті, ол туралы ақпаратты сайтқа орналастырды және барлық төлем құралдары акцияларға аударылды. Осылайша, жәбірленушілер компанияда жұмыс істеу туралы өз бетінше шешім қабылдады, өз желісін құрды, қатысу нәтижесінде ақшалай қаражат алды.
Мысалы, жәбірленуші У. өз құрылымында 34 адам, куәгерлер ш. және Ч. – сәйкесінше 38 және 60 адам болды. Бұл фактілер К. - ның Жәбірленушілерге мүліктік зиян келтіру ниетінің жоқтығы туралы дәлелдерін растайды, ал К.мен Г. - ның кінәсін дәлелдеу туралы сот шешімі сот белгілеген жағдайларға қайшы келеді және болжамдарға негізделген. Іс материалдарына сәйкес келмейді және Х. - ның М. - ға қатысты алаяқтық жасағаны үшін дәлелденген кінәсі туралы сот қорытындысы соңғысы 2009 жылы Х-ны тапсырғанын түсіндірді. Сақтандыру полисін ресімдеуге 150 000 теңге Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жұбайының атына №3/2015 37 "Б" компаниясының Бюллетені, бірақ полисті алғаннан кейін оның құны 63 000 теңгені құрайтынын білді, яғни. Х. 87 000 теңге сомасында айырма берді. Х.алдын ала тергеу барысында да, сот отырысында да бұл айыптауды жоққа шығарды, М. - дан ақша алмағанын талап етті, ол сақтандыру полисі үшін банкте алдын-ала төлем жасады. Х. соттың кінәсінің дәлелі ретінде М. - ның айғақтарын, 63 000 теңге сомасына сақтандыру полисінің болуын бағалады. Алайда, істе М. 150 000 теңгені х. - ға берудің нақты дәлелдері жоқ, сонымен қатар, қорғаушы тарап кінәсіздігін дәлелдеуге 2009 жылғы 6 маусымдағы М. қол қойған кейінге қалдырылған аннуитеттік сақтандыруға өтініш берді, онда 63 000 теңге сомасы, М. 53 000 және 10 000 теңге енгізу туралы түбіртектер көрсетілген, бұл жәбірленушінің құнын білмеу туралы дәлелдерін жоққа шығарады саясат. Бұл фактілер соттың тиісті бағасын алған жоқ.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компанияс
