Штаттың заңсыз қысқартылуына байланысты өтемақы өндіріп алу және enbek.kz порталындағы мәліметтерге түзету енгізу туралы талаптарды сот қанағаттандырудан бас тартты
Алматы қаласы Бостандық аудандық сотының өндірісінде Н С.Ә.-нің «AK» ЖШС-не (бұдан әрі – ЖШС немесе Компания) өтемақы және моральдық зиян өндіру, түзетулер енгізуді міндеттеу туралы талап арызы бойынша №7514-26-00-2/9631 азаматтық іс қаралды.
Н С.Ә. мен «AK» ЖШС арасында 2024 жылғы 02 қыркүйекте №29/2024 еңбек шарты жасалған, оған сәйкес сенім білдіруші сынақ мерзімі кезеңінде 750 000 (жеті жүз елу мың) теңге, ал сынақ мерзімі аяқталғаннан кейін 1 000 000 (бір миллион) теңге мөлшерінде лауазымдық жалақымен бас бухгалтер болып жұмыс істеген.
Жауапкер «AK» ЖШС-де келісу комиссиясы болмаған. 2025 жылғы 26 наурызда ЖШС басшылығы ауызша түрде «штатты қысқарту» туралы хабарлап, іс жүзінде қызметкерлерді «өз еркімен» жұмыстан шығу туралы өтініш жазуға мәжбүрлеген.
Сенім білдіруші бұдан бас тартқан. 2025 жылғы 27 наурызда №4-25-Ө-П бұйрық шығарылып, оған сәйкес бас бухгалтер лауазымы 2025 жылғы 01 сәуірден бастап штат кестесінен алып тасталған. Жұмыс беруші Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің (бұдан әрі – ҚР ЕК) 53-бабына сәйкес бір ай бұрын ескертуге міндетті болған, алайда үш күн бұрын ауызша хабарлаумен шектелген. 2025 жылғы 01 сәуірде еңбек шарты enbek.kz жүйесінде ҚР ЕК 53-бабы 2-тармағының 3) тармақшасы бойынша бұзылған.
Штат қызметкерлерінің қысқартылатыны туралы ауызша хабарлама берілгеннен кейін талап қоюшы Н С.Ә. 2025 жылғы 07 сәуірге дейін еңбек қызметін жалғастырған, сол күні оны мәжбүрлі түрде жұмыс кабинетін босатуға мәжбүрлеген. Осыдан кейін талап қоюшы құжаттар мен істерді тапсырған.
Кейіннен «Alhadaya Kazakhastan» ЖШС аталған жұмыс істеген күндер үшін ақы төлемеген, бұған Н С.Ә.-нің жұмыс орнында болмағанын негіз ретінде көрсеткен.
Жұмыс берушінің ішкі актілері (2025 жылғы 27 наурыздағы №4-25-Ө-П бұйрық және 2025 жылғы 01 сәуірдегі штат кестесі) күшіне енгеннен кейін бір апта өткен соң, 2025 жылғы 08 сәуірде жауапкерге сотқа дейінгі талап жолданып, онда 2025 жылғы наурыз айы үшін жалақыны, 2024 жылғы 02 қыркүйектен 2025 жылғы 07 сәуірге дейін пайдаланылмаған еңбек демалысы үшін өтемақыны, сондай-ақ екі айдағы орташа жалақы мөлшерінде өтемақы төлемін 2025 жылғы 14 сәуірге дейін төлеу талап етілген.
Талап қоюшы бұдан басқа Алматы қаласы бойынша Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Мемлекеттік еңбек инспекциясы комитетінің департаментіне, сондай-ақ Алматы қаласының прокуратурасына жауапкердің атына шағым жолдаған.
Кейіннен жауапкер enbek.kz электрондық порталында талап қоюшымен еңбек шартын Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 53-бабы 2-тармағының 3) тармақшасына сәйкес бұзғанын көрсетіп, еңбек шартын бұзу күнін 2025 жылғы 01 сәуір деп көрсеткен.
2025 жылғы 18 сәуірде талап қоюшы 2025 жылғы 08 сәуірдегі сотқа дейінгі талапқа жауап алған. Онда жауапкер жұмыстан шығару туралы бұйрық шығармағанын ашық мәлімдеп, сондай-ақ 2025 жылғы 01 сәуірден бастап жұмыс орнында болмауына байланысты келіп, түсініктеме беруді талап еткен. Осылайша, жауапкер өзінің ішкі актілеріне (2025 жылғы 27 наурыздағы №4-25-Ө-П бұйрыққа және 2025 жылғы 01 сәуірден бастап күшіне енген штат кестесіне) қайшы келіп, жоғарыда көрсетілген күнмен enbek.kz электрондық порталында еңбек шартын қалпына келтірген.
2025 жылғы 06 мамырда талап қоюшы жауапкердің жұмысқа келуді қамтамасыз ету және 2025 жылғы 01 мамырға дейін мерзім белгілеу туралы хабарламасын білген.
Бұл ретте еңбек инспекторы Омарбекова Э.Г.-ның қорытындысына сәйкес, «AK» ЖШС басшысы болмағандықтан, бастапқы тексеру жүргізу мүмкін болмаған. Кейіннен талап қоюшы enbek.kz электрондық порталы арқылы жауапкердің онымен еңбек шартын ҚР ЕК 52-бабының 1-тармағы негізінде бұзғанын білген. Осылайша, жауапкер жұмыскерді жұмыстан шығару рәсімін сақтамаған, бұл ҚР ЕК 61-бабының 3-тармағын бұзу болып табылады. Аталған нормаға сәйкес жұмыс берушінің еңбек шартын тоқтату туралы актісі жұмыскерге жеке табыс етіледі не шығарылған күннен бастап үш жұмыс күні ішінде алғаны туралы хабарламамен тапсырыс хат арқылы және өзге де қолжетімді тәсілдермен жіберіледі. Сонымен қатар талап қоюшының жұмысқа шықпағаны туралы акт жасалмаған.
Жауапкердің жоғарыда көрсетілген хаттарына талап қоюшы шығарылған бұйрықпен және актімен келіспейтіні туралы жауап жолдаған.
2025 жылғы 20 мамырда талап қоюшы дауды сотқа дейін реттеу мақсатында Алматы қаласы бойынша Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Мемлекеттік еңбек инспекциясы комитеті департаментіне қайтадан шағым жолдаған. Оған мынадай жауап алынған:
«AK» ЖШС-ге анықталған бұзушылықтарды жою туралы нұсқама беріліп, төлемді кешіктірген кезең үшін өсімпұл есептеу және төлеу талап етілген. Заңды тұлға әкімшілік жауаптылыққа тартылып, ҚР ӘҚБтК-нің 87-бабының 1-бөлігі бойынша айыппұл салынған.
Жауапкер мемлекеттік еңбек инспекторына берген түсініктемесінде жоғарыда көрсетілген 2025 жылғы 27 наурыздағы №4-25-Ө-П бұйрық пен 2025 жылғы 01 сәуірдегі штат кестесінің 2025 жылғы 28 наурыздағы №5-25-Ө-П бұйрығымен күшін жойғанын хабарлаған, алайда бұл туралы жауапкер еңбек қызметін атқарып жүрген кезде оған ешқандай түрде хабарланбаған.
Бұдан басқа, еңбек қызметін атқару барысында жауапкер талап қоюшыға «AK» ЖШС-нің субарендаторларына 2024 жылғы 30 қыркүйектегі №24-32 тұрғын емес үй-жайларды қосалқы жалдау шартына өзгерістер енгізу, оның ішінде талап қоюшы еңбек міндеттерін атқарған №406 кабинетті қоса алғанда, жалға алынған үй-жайлардың бір бөлігін босату туралы хат әзірлеуді және жолдауды тапсырған. Аталған хат қоса берілген және оны маркетинг жөніндегі бас директордың орынбасары Б Б.Н. жеке өзі қол қойған. Оның тиісті өкілеттіктері бас директор Б Г.С. берген бұйрық пен сенімхат арқылы расталады.
Сотқа дейінгі талапқа берілген жауаптарында жауапкер 2025 жылғы 27 наурыздағы №4-25-Ө-П бұйрық пен 2025 жылғы 01 сәуірдегі штат кестесінің күшін жойғаны туралы бір рет те айтпаған. Оның үстіне, жауапкердің «жұмыс орнында болмағаны» деп көрсетілген мән-жайы талап қоюшының сотқа дейінгі талабын алғаны белгілі болғаннан кейін екі апта өткен соң ғана анықталған.
Алматы қаласы бойынша еңбек инспекциясы департаменті бұзушылықтарды растаған және нұсқама шығарып, жауапкерді ҚР ӘҚБтК-нің 87-бабы бойынша әкімшілік жауаптылыққа тартқан.
Іс жүзінде жұмыс беруші ҚР ЕК-нің 6, 23, 53, 113, 131-баптарын өрескел бұзған, бұл сенім білдірушіге материалдық залал және моральдық азап шегуіне әкеп соққан.
СОТТАН СҰРАЛДЫ:
- «AK» ЖШС-нен Н С.Ә.-нің пайдасына штаттың қысқартылуына байланысты 2 000 000 (екі миллион) теңге мөлшерінде өтемақы өндіру.
- «AK» ЖШС-нен Н Сары Әнуарбекқызының пайдасына моральдық зиян үшін 1 000 000 (бір миллион) теңге мөлшерінде өтемақы өндіру.
- «AK» ЖШС-нен Н Сары Әнуарбекқызының пайдасына жұмыскерді уақтылы хабардар етпегені үшін бір айлық лауазымдық жалақы мөлшерінде, яғни 1 000 000 (бір миллион) теңге өндіру.
- «AK» ЖШС-нен Н Сары Әнуарбекқызының пайдасына өкілдік шығындар ретінде 300 000 (үш жүз мың) теңге өндіру.
- «AK» ЖШС-ні enbek.kz порталында түзетулер енгізуге және еңбек шартын тоқтатудың негізін ҚР ЕК 53-бабы 2-тармағының 3) тармақшасына сәйкес штаттың қысқартылуы ретінде көрсетуге міндеттеу.
Н С.Ә.-нің талап арызымен келіспеу негіздері
Талап қоюшы Н С.Ә. еңбек заңнамасына сәйкес алдын ала хабардар етпей, штаттың қысқартылуына байланысты заңсыз жұмыстан шығарылғанына сілтеме жасайды.
Алайда оның дәлелдері шындыққа сәйкес келмейді.
2024 жылдың соңынан бастап «AK» ЖШС-де күрделі қаржылық жағдай қалыптасқан, бұл барлық қызметкерлерге белгілі болған, себебі жалақы уақтылы төленбей, екі немесе үш бөлікке бөлініп берілген, осыған байланысты көптеген жұмыскерлер өз еркімен жұмыстан кеткен. Н С.Ә. бұл туралы нақты білген, өйткені ол компанияның бас бухгалтері болған.
2025 жылғы 27 наурыздағы №4-25-Ө-П штаттарды қысқарту туралы бұйрық мерзімінен бұрын шығарылған, себебі компанияның қаржылық тұрақтылыққа қол жеткізу үшін қызметін жалғастыру қажеттілігіне байланысты ЖШС басшылығы аталған бұйрықтың күшін жою туралы шешім қабылдаған. Осыған байланысты 2025 жылғы 28 наурызда ЖШС 2025 жылғы 27 наурыздағы №4-25-Ө-П бұйрықтың күшін жою туралы №5-25-Ө-П бұйрығын шығарған.
Компания қызметкерлеріне қысқартудың жойылғаны және олардың «AK» ЖШС-де еңбек қызметін жалғастыруы қажеттігі хабарланған. Н С.Ә.-ге де 2025 жылғы 27 наурыздағы №4-25-Ө-П бұйрықтың күші жойылғаны және оның еңбек қызметін жалғастыруы қажеттігі жеткізілген.
Бұл Н С.Ә. мен «AK» ЖШС атқарушы директоры Б Б.Н. арасындағы «WhatsApp» қосымшасындағы хат алмасудың скриншоттарымен расталады.
2025 жылғы наурызда Н С.Ә. жарты ай бойы еңбек демалысында болған, ал демалыстан шыққаннан кейін жиі қашықтан жұмыс істеген, ауырып жүргенін айтып, осылай жұмыс істеу өзіне ыңғайлы екенін мәлімдеген және жұмысқа тек кейде келген. Сондықтан оның өзін жұмыстан ығыстырғаны және оған жұмыс орны ұсынылмағаны туралы дәлелдері шындыққа сәйкес келмейді.
Бұдан басқа, компания кеңсесінің жалпы алаңы қысқартылғанына қарамастан, Н С.Ә.-ге жұмыс істеу үшін басқа үй-жайлар ұсынылған. Алайда Н С.Ә. әйелдермен қатар ер адамдар да жұмыс істейтін кабинетте жұмыс істей алмайтынын айтып, ұсынылған үй-жайларда жұмыс істеуден бас тартқан.
2025 жылғы наурыздың соңынан сәуірдің басына дейін Н С.Ә. бас бухгалтер ретінде өзінің лауазымдық міндеттерін орындауды жалғастырған. Алайда 2025 жылғы 07 сәуірде ешқандай түсініктемесіз «AK» ЖШС-де жұмысын жалғастырудан бас тартатынын хабарлаған.
«AK» ЖШС атқарушы директоры Б Б.Н.-ның еңбек қатынастарын талқылау үшін ЖШС кеңсесіне келу туралы бірнеше рет жасаған ұсыныстарын Н С.Ә. елемеген.
2025 жылғы 09 сәуірде Н С.Ә. атқарушы директор Б Б.Н.-ға сотқа дейінгі талап жолдағанын хабарлаған. Бұдан кейін де атқарушы директордың жағдайды реттеу үшін кеңсеге келу туралы ұсыныстарын Н С.Ә. елемеген.
Осыған байланысты ЖШС 2025 жылғы 15 сәуірде Н С.Ә.-ге жұмысқа шығу қажеттілігі және жұмысқа шықпаған жағдайда жұмыстан босатылатыны туралы ескерту хат жолдаған. Бұл «Қазпошта» АҚ-ның 2025 жылғы 15 сәуірдегі түбіртегімен расталады.
2025 жылғы 29 сәуірде ЖШС Н С.Ә.-ге жұмысқа шығу қажеттілігі және жұмысқа шықпаған жағдайда жұмыстан босатылатыны туралы екінші рет ескерту жолдаған. Бұл «Қазпошта» АҚ-ның 2025 жылғы 29 сәуірдегі түбіртегімен расталады.
Алайда Н С.Ә. тарапынан жұмысқа шығу қажеттілігі туралы екі хаттың ешқайсысына жауап алынбаған.
Кейіннен 2025 жылғы 30 сәуірде Н С.Ә.-нің жұмысқа шықпағаны туралы акт жасалған.
2025 жылғы 02 мамырда Н С.Ә.-мен еңбек шартын бұзу туралы бұйрық шығарылған, ол 2025 жылғы 06 мамырда Н С.Ә.-ге жолданған. Бұл «Қазпошта» АҚ-ның түбіртегімен расталады.
Н С.Ә. қалыптасқан жағдайда адал емес әрекет етті, «AK» ЖШС-мен еңбек қатынастарын жалғастырғысы келмегеніне қарамастан, ҚР ЕК-нің 56-бабында берілген құқығын пайдаланып, өз бастамасы бойынша еңбек шартын бұзу туралы өтініш жазбады деп санаймыз.
Осылайша, Н С.Ә. «AK» ЖШС-ні жұмыс берушінің бастамасы бойынша оны жұмыстан шығаруға және оған өтемақы төлеуге мәжбүр ету мақсатында әрекет етті деп есептейміз.
Осыған байланысты ол еңбек инспекциясына және прокуратураға өзін заңсыз жұмыстан шығарғаны туралы шағыммен жүгінген.
Алайда Алматы қаласы бойынша еңбек инспекциясы департаментінің тексеруі барысында Н С.Ә.-мен еңбек шартын бұзу бөлігінде бұзушылықтар анықталмаған. Бұл Н С.Ә.-нің талап арызына еңбек инспекциясының шағым бойынша жауабын қоса бермегенінен көрінеді.
Еңбек инспекциясы тек жалақыны және жалақыны уақтылы төлемегені үшін өсімпұлды кешіктіріп төлеу фактілерін анықтаған.
Осыған байланысты Қазақстан Республикасының «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» кодексінің 187-бабы 1-бөлігі бойынша әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама жасалып, 117 960 теңге мөлшерінде әкімшілік айыппұл салынған.
Бұл Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитетінің Әкімшілік өндірістердің жария секторының скриншотымен расталады.
Жалақыны және жалақыны уақтылы төлемегені үшін өсімпұлды төлемеуге байланысты аталған бұзушылықтар «AK» ЖШС тарапынан жойылып, әкімшілік айыппұл төленген, бұл «Kaspi Bank» АҚ-ның төлем тапсырмаларымен расталады.
Осылайша, Н С.Ә. талап арызында көрсетілген барлық дәлелдер шындыққа сәйкес келмейді, ол құқықты теріс пайдаланып отыр, бұл ҚР АПК-нің 46-бабына сәйкес жол берілмейді деп санаймыз.
2026 жылғы 24 ақпандағы медиация тәртібімен дауды (жанжалды) реттеу туралы келісімді бекіту жөніндегі ұйғарымға қатысты
Алматы қаласы Бостандық аудандық сотының 2026 жылғы 24 ақпандағы №7514-25-00-2/52977 азаматтық іс бойынша СДВ-ның «AK» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне берген талап арызы бойынша дауды (жанжалды) медиация тәртібімен реттеу туралы келісімді бекіту жөніндегі ұйғарымның азаматтық істің материалдарына қоса тіркелуіне үзілді-кесілді қарсылық білдіреміз.
Қазақстан Республикасының құқықтық жүйесі романо-германдық (континенттік) құқық жүйесіне жатады, ал соттарда істерді қарау кезінде сот прецеденттері міндетті құқықтық күшке ие емес.
Бұдан бөлек, ҚР АПК-нің 76-бабына сәйкес, басқа азаматтық істерді қарау кезінде шығарылған шешіммен немесе қаулымен белгіленген, сол тұлғалар қатысатын істер бойынша анықталған мән-жайлар ғана сот үшін міндетті болып табылады.
Біздің жағдайда талап қоюшы соттың ұйғарымын, ал С Д.В. мен «AK» ЖШС арасындағы дау бойынша шешім немесе қаулы емес, ұйғарымды қоса беріп отыр. Сондықтан бұл құжат талап қоюшыны дәлелдеу міндетінен босататын негіз ретінде сотпен қабылданбауға тиіс.
ҚР АПК-нің 113-бабына сәйкес, өзі пайдасына шешім шығарылған тараптың өтініші бойынша сот одан процеске қатысқан және осы тараппен еңбек қатынастарында тұрмаған өкілдің (бірнеше өкілдің) көмегіне ақы төлеу жөніндегі нақты шеккен шығыстарын өндіріп береді.
Мүліктік талаптар бойынша аталған шығыстардың жалпы сомасы талаптың қанағаттандырылған бөлігінің он пайызынан аспауға тиіс. Мүліктік емес сипаттағы талаптар бойынша шығыстар ақылға қонымды шектерде өндіріліп алынады, бірақ үш жүз айлық есептік көрсеткіштен аспауға тиіс.
«AK» ЖШС «Закон и Право» адвокаттық кеңсесіне заң көмегін көрсету туралы жүгінген, заң көмегінің құны 700 000 теңгені құрайды және аталған сома Н С.Ә.-ден өндіріп алынуға тиіс. Бұл заң көмегін көрсету туралы шартпен және «Kaspi Bank» АҚ-ның төлем тапсырмасымен расталады.
Осыған байланысты соттан сұраймыз:
- Н Сары Әнуарқызының талап арызын қанағаттандырудан бас тарту;
- Н Сары Әнуарқызынан «AK» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің пайдасына өкілдердің көмегіне ақы төлеу бойынша 700 000 теңге мөлшеріндегі шығыстарды өндіріп алу.
Соттың шешімі
2026 жылғы 15 мамырда Алматы қаласының Бостандық аудандық соты ашық сот отырысында №7514-26-00-2/9631 азаматтық істі қарады.
№1 талап бойынша
Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің (бұдан әрі – ҚР ЕК) 10-бабының 1-бөлігіне сәйкес еңбек қатынастары, сондай-ақ еңбек қатынастарымен тікелей байланысты өзге де қатынастар еңбек шартымен, жұмыс берушінің актісімен, келісіммен және ұжымдық шартпен реттеледі.
Тараптар еңбек қатынастарының болғанын жоққа шығармайды. Дауды сотқа дейін реттеу тәртібі сақталған.
Талап қоюшы талап арызын негіздеу кезінде 2025 жылғы 27 наурыздағы штат кестесіне өзгерістер енгізу туралы бұйрықтың болуына сілтеме жасаған, оған сәйкес бас бухгалтердің штат бірлігі алынып тасталған.
Талап қоюшы талап арызында 2025 жылғы 27 наурыздағы бұйрықпен штаттың іс жүзінде қысқартылғанын және оның жұмыстан шығарылғанын көрсетеді.
Алайда бұл дәлелдер іс материалдарымен теріске шығарылады.
Сот 2025 жылғы 27 наурыздағы бұйрықтың келесі күні, яғни 2025 жылғы 28 наурыздағы бұйрықпен күші жойылғанын анықтады.
2025 жылғы 28 наурыздағы бұйрықпен бұрынғы штаттық құрылым өзгеріссіз қалдырылған, оның ішінде бас бухгалтер лауазымы да сақталған.
Азаматтық іс материалдарында 2025 жылғы 27 наурыздағы бұйрықтың іске асырылғанын растайтын дәлелдер, атап айтқанда хабарламалардың табыс етілгені, штаттың қысқартылуына байланысты жұмыстан шығару туралы бұйрықтардың шығарылғаны туралы дәлелдер жоқ.
Талап қоюшының штаттың іс жүзінде қысқартылғаны және жұмыстан босатудың мәжбүрлі сипатта болғаны туралы дәлелдері іс материалдарымен расталмайды, өйткені талап қоюшыны штаттың қысқартылуына байланысты еңбек шартын бұзу туралы бұйрық жоқ.
Сонымен қатар талап қоюшы 2025 жылғы 30 сәуірдегі актінің және жұмыскердің жұмыста бір айдан астам болмауына байланысты 2025 жылғы 02 мамырдағы жұмыстан шығару туралы бұйрықтың дұрыстығына дау айтпайды.
Осыған байланысты сот талап қоюшының штаттың қысқартылуына байланысты емес, жұмыскердің жұмыста бір айдан астам болмауына байланысты жұмыстан шығарылған деген қорытындыға келеді.
ҚР ЕК-нің 131-бабы 1-бөлігінің 2) тармақшасына сәйкес жұмыс беруші жұмыскерлер санының немесе штатының қысқартылуына байланысты еңбек шарты жұмыс берушінің бастамасы бойынша бұзылған жағдайда жұмыстан айырылуына байланысты орташа бір айлық жалақы мөлшерінде өтемақы төлемін жүргізеді.
Талап қоюшы өзін штаттың қысқартылуына байланысты жұмыстан шығару туралы жұмыс беруші актісінің шығарылғанын дәлелдемегендіктен, сот өтемақы төлемдерін өндіріп алуға негіздер жоқ деп санайды.
№2 талап бойынша
Талап қоюшы жауапкерден 1 000 000 теңге мөлшерінде моральдық зиян үшін өтемақы өндіру туралы талап қойған.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің (Ерекше бөлім) 951-бабына сәйкес моральдық зиян – жеке тұлғалардың жеке мүліктік емес игіліктері мен құқықтарын бұзу, кемсіту немесе олардан айыру, оның ішінде құқық бұзушылық нәтижесінде жәбірленушінің басынан кешіретін (тартатын, сезінетін) адамгершілік немесе тән азабы (қорлану, ашулану, күйзелу, ыза, ұялу, үмітсіздік, тән ауруы, кемшілік сезімі, жайсыздық жағдайы және т.б.).
Моральдық зиян келтірушінің кінәсі болған кезде, осы баптың 3-тармағында көзделген жағдайларды қоспағанда, оны келтіруші өтейді.
Моральдық зиян келтірушінің кінәсіне қарамастан мынадай жағдайларда өтеледі: зиян азаматтың өмірі мен денсаулығына жоғары қауіптілік көзі арқылы келтірілгенде; азаматқа оны заңсыз соттау, қылмыстық жауаптылыққа заңсыз тарту, бұлтартпау шарасы ретінде қамауға алу, үйқамақ немесе ешқайда кетпеу туралы қолхат қолдану, әкімшілік қамауға алу түріндегі әкімшілік жазаны заңсыз қолдану, психиатриялық немесе өзге де емдеу мекемесіне заңсыз орналастыру нәтижесінде келтірілгенде; ар-намысына, қадір-қасиетіне және іскерлік беделіне нұқсан келтіретін мәліметтерді тарату арқылы зиян келтірілгенде; заңнамалық актілерде көзделген өзге де жағдайларда.
Адамгершілік азап шегу деп адамның эмоционалдық-еріктік күйзелістері, атап айтқанда оның басынан кешіретін қорлану, ашулану, күйзелу, ыза, ұялу, үмітсіздік, кемшілік сезімі, жайсыздық жағдайы және т.б. түсініледі.
Моральдық зиянды өтеу туралы талаптарды қанағаттандыруға құқықтық негіздер жоқ.
№3 талап бойынша
Штаттың қысқартылуына байланысты жұмыстан шығару туралы бұйрық болмағандықтан, талап қоюшымен еңбек шарты ҚР ЕК-нің 52-бабы 1-бөлігінің 25) тармақшасында көзделген негіз бойынша, яғни жұмыс берушінің бастамасы бойынша тоқтатылған.
Тиісінше, сотта enbek.kz ақпараттық жүйесіне өзгерістер енгізуді жауапкерге міндеттеу үшін құқықтық негіздер жоқ.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2003 жылғы 11 шілдедегі №5 «Азаматтық істер бойынша сот шешімі туралы» нормативтік қаулысының 11-тармағына сәйкес шешім істің мән-жайлары туралы болжамдарға негізделмеуге тиіс.
Жоғарыда баяндалған мән-жайлардың жиынтығы және сот отырысында зерттелген дәлелдемелерді зерделеу талап арызды толық көлемде қанағаттандыруға негіздердің жоқ екенін көрсетеді.
ҚР Азаматтық процестік кодексінің (бұдан әрі – ҚР АПК) 109-бабына сәйкес шешім пайдасына шығарылған тарапқа сот істі қарауға байланысты барлық шеккен сот шығыстарын екінші тараптан өндіріп береді.
ҚР АПК-нің 113-бабына сәйкес, өзі пайдасына шешім шығарылған тараптың өтініші бойынша сот одан процеске қатысқан және осы тараппен еңбек қатынастарында тұрмаған өкілдің (бірнеше өкілдің) көмегіне ақы төлеу жөніндегі нақты шеккен шығыстарын өндіріп береді.
Мүліктік талаптар бойынша аталған шығыстардың жалпы сомасы талаптың қанағаттандырылған бөлігінің он пайызынан аспауға тиіс.
Мүліктік емес сипаттағы талаптар бойынша шығыстар ақылға қонымды шектерде өндіріліп алынады, бірақ үш жүз айлық есептік көрсеткіштен аспауға тиіс.
Жауапкер өкілдің көмегіне ақы төлеу жөніндегі 700 000 теңге мөлшеріндегі шығыстарды мәлімдеген, бұл сотқа ұсынылған құжаттармен расталады.
Көрсетілген заң көмегінің сипаты мен көлемін, сондай-ақ ақылға қонымдылық пен мөлшерлестік қағидаттарын ескере отырып, сот талап қоюшыдан жауапкердің пайдасына өкілдің көмегіне ақы төлеу жөніндегі шығыстарды 350 000 теңге мөлшерінде өндіріп алуды мүмкін деп санайды.
ҚР Азаматтық процестік кодексінің 223–226-баптарын басшылыққа ала отырып, сот
ШЕШІМ ЕТТІ:
Н С.Ә.-нің «AK» жауапкершілігі шектеулі серіктестігіне өтемақы төлемдерін, моральдық зиян үшін өтемақы өндіріп алу және міндет жүктеу туралы талап арызын қанағаттандырудан бас тартылсын.
Н С.Ә.-ден «AK» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің пайдасына өкілдің көмегіне ақы төлеу жөніндегі шығыстар 350 000 (үш жүз елу мың) теңге мөлшерінде өндірілсін.
Егер қажет болса, келесі қадамда осы мәтінді сот шешіміне тән кәсіби заңи қазақ тілінің терминологиясымен редакциялап, ҚР Жоғарғы Сотының актілеріндегі стильге барынша жақындатып бере аламын.
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы
