347-бапқа түсініктеме. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексін Жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде экологиялық нормалар мен қағидаларды бұзу  

     1. Егер бұл әрекет елеулі залал келтіруге әкеп соқпаса, жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде экологиялық нормалар мен ережелерді бұзу, –

     ескертуге әкеледі.

     2. Осы баптың бірінші бөлігінде көзделген, әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалған іс-әрекеттер, –

     Жеке тұлғаларға – он бес, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне – отыз, орта кәсіпкерлік субъектілеріне – елу айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне-қоршаған ортаға келтірілген зиян сомасы мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

     1 бөлім. Жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізудің белгіленген тәртібі құқық бұзушылық объектісі болып табылады.  

     "Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" ҚР 2017 жылғы 27 желтоқсандағы № 125-VI ҚРЗ Кодексінің 17-бабына сәйкес жер қойнауын пайдалану құқығы осы Кодекспен қамтамасыз етілген жер қойнауын белгіленген мерзім ішінде кәсіпкерлік мақсатта бөлінген учаске шегінде өтеулі негізде пайдалану мүмкіндігін білдіреді.

     Жер қойнауын пайдалану құқығы мүліктік бөлінбейтін құқық болып табылады. Осы Кодекстің ережелерін ескере отырып, жер қойнауын пайдалану құқығына меншік құқығы туралы нормалар қолданылады, өйткені бұл заттық құқықтың табиғатына қайшы келмейді. Жер қойнауын пайдалану осы Кодексте белгіленген тәртіппен, шарттарда және шектерде жүзеге асырылады.

     ҚР 2007 жылғы 9 қаңтардағы №212 Экологиялық кодексінің 219-бабына сәйкес жер қойнауын пайдалану кезіндегі жалпы экологиялық талаптар:

     1) Қазақстан Республикасының экологиялық заңнамасының талаптарына сәйкес жер қойнауын пайдалану;

     2) техникалық, технологиялық, экологиялық және экономикалық орындылығын ескере отырып, жердің тұтастығын сақтау мақсатында кен орындарын игерудің арнайы әдістерін қолдану;

     3) жердің техногендік шөлейттенуін болғызбау;

     4) жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде қауіпті техногендік процестердің көріністерінен алдын алу шараларын қолдану;

     5) жер қойнауын суланудан, өрттен және кен орындарын пайдалану мен игеруді қиындататын басқа да дүлей факторлардан қорғау;

     6) жер қойнауының ластануын, әсіресе мұнайды, газды немесе өзге де заттар мен материалдарды жерасты сақтау, зиянды заттар мен қалдықтарды көму кезінде болғызбау;

     7) жер қойнауын пайдалану, кен орындарын игеру объектілерін консервациялау және жою жөніндегі операцияларды тоқтата тұрудың, тоқтатудың белгіленген тәртібін сақтау;

     8) қалдықтарды жинау және орналастыру кезінде экологиялық және санитариялық-эпидемиологиялық талаптарды қамтамасыз ету;

     9) ұтымды схема бойынша автомобиль жолдарын салу жұмыстары басталғанға дейін озыңқы жолдармен бұзылатын және иеліктен шығарылатын жерлердің аумақтарын қысқарту, сондай-ақ Ұңғымаларды салудың бұталы тәсілін қоса алғанда, басқа да әдістерді пайдалану, ішкі үйінді түзетін технологияларды қолдану, минералдық шикізатты өндіру және қайта өңдеу қалдықтарын пайдалану;

     10) топырақтың жел эрозиясын, аршылған жыныстар мен өндіріс қалдықтарының үйінділерін, олардың тотығуын және өздігінен жануын болдырмау;

     11) сіңіргіш және тұщы су горизонттарын олардың ластануын болдырмау үшін оқшаулау;

     12) жер асты суларының сарқылуын және ластануын болдырмау, оның ішінде жуу сұйықтықтарын дайындау кезінде улы емес реагенттерді қолдану;

     13) бұрғылау ерітінділерін тазалау және қайта пайдалану;

     14) бұрғылау және жанар-жағармай материалдарының қалдықтарын экологиялық қауіпсіз тәсілмен жою;

     15) мұнай кен орындарының қабатішілік қысымын ұстап тұру жүйесінде мұнай кәсіпшілігі ағындарын тазарту және қайта пайдалану.

     Заттардың сапа нормативтерін белгілеу талап етілмейтін мынадай сарқынды суларды қоспағанда, нормативтік көрсеткіштерге дейін тазартылмаған сарқынды суларды жер қойнауына ағызуға тыйым салынады:

     1) жер асты сулары жоғары минералданған, ауыз су, бальнеологиялық, техникалық қажеттіліктер үшін, сондай-ақ ирригация және мал шаруашылығы мақсатында пайдаланылмайтын немесе пайдаланылмайтын жерасты Сулы горизонттарына сарқынды суларды айдау;

     2) жол бойында өндірілетін шахта және карьер суларын жинақтаушы тоғандарға және (немесе) буландырғыш тоғандарға төгуге жол берілмейді.

     Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде көзделген мемлекеттік экологиялық сараптаманың және басқа да сараптамалардың оң қорытындысын алған жобалар мен технологиялық регламенттерде көзделген пайдалы қазбалармен қатар өндірілген суларды кері айдау, сондай-ақ пайдалы қазбаларды өндіру үшін жер қойнауына технологиялық ерітінділерді айдау сарқынды суларды ағызу болып табылмайды.

     Жер қойнауын пайдаланушы:

     1) халықаралық практикада қабылданған стандарттарға негізделген жұмыстарды жүргізудің неғұрлым тиімді әдістері мен технологияларын таңдау;

     2) жұмыскерлердің, халықтың және қоршаған ортаның қауіпсіздігін қамтамасыз ететін, ал көмірсутектерді барлау мен өндіруді жүргізу кезінде – жер қойнауын ұтымды пайдалануды қамтамасыз ететін жұмыстарды жүргізуге арналған технологиялық схемалар мен жобаларды сақтауға міндетті.

     Экологиялық кодекстің 220-бабына сәйкес жер қойнауын пайдалану жөніндегі операциялар шаруашылық қызметтің экологиялық қауіпті түрлері болып табылады және мынадай талаптар сақталған кезде орындалуы тиіс:

     1) сенімділік, технологиялылық және экологиялық қауіпсіздік бөлігінде ұңғымалар мен тау-кен қазбаларының конструкциялары жер қойнауы мен қоршаған ортаны қорғау жағдайларын қамтамасыз етуге тиіс;

     2) дизель-генераторлық және дизельдік жетегі бар қондырғыларды қолдана отырып бұрғылау және жер қойнауын пайдалану жөніндегі басқа да операциялар кезінде мұндай қондырғылардан атмосфераға тазартылмаған пайдаланылған газдарды шығару олардың техникалық сипаттамаларына және экологиялық талаптарға сәйкес келуге тиіс;

     3) құнарлы жерлерде және ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерде жер қойнауын пайдалану жөніндегі құрылыстарды салу кезінде жабдықтарды монтаждауға дайындық жұмыстарын жүргізу процесінде аумақты кейіннен рекультивациялау үшін құнарлы қабат алынып, жеке сақталады;

     4) табиғи объектілерге улы заттардың көші-қонын болдырмау үшін технологиялық алаңдарды гидрооқшаулай отырып, жер қойнауын пайдалану қалдықтарын ұйымдасқан түрде жинау мен сақтаудың инженерлік жүйесі көзделуге тиіс;

     5) ерекше қорғалатын табиғи аумақтарда ұңғымалар салынған жағдайларда тек қана бамбарсыз технологияны қолдану қажет;

     5-1) мұнай операцияларын жүргізу кезінде күкірт көлемін азайту және оның қоршаған ортаға зиянды әсерін азайту жөніндегі шаралар көзделуге тиіс;

     6) жер қойнауын пайдалану жөніндегі операциялар кезінде шламдарды кәдеге жарату және бұрғылау процесінде қайта пайдалану, белгіленген талаптарға сәйкес қоршаған ортаға қайтару үшін пайдаланылған бұрғылау ерітіндісін, бұрғылау, карьерлік және шахталық сарқынды суларды бейтараптандыру жөніндегі жұмыстар жүргізілуге тиіс;

     7) көмірсутек негізіндегі бұрғылау ерітінділерін (әк-битум, инвертті-эмульсиялық және басқалар) қолданған кезде ауа ортасының газдануының алдын алу жөнінде шаралар қабылдануға тиіс;

     8) адамдардың жану немесе улану мүмкіндігін болдырмау мақсатында пирофорлық шөгінділерді, шламды және өзекті көму жобаға сәйкес және қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті органның, мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық қызмет органының және жергілікті атқарушы органдардың келісімі бойынша жүргізілуге тиіс;

     9) жер қойнауын пайдалану жөніндегі құрылыстарды пайдалануға беру жобада көзделген барлық экологиялық талаптар толық көлемде орындалған жағдайда жүргізіледі;

     10) жер қойнауын пайдалану және жабдықты бөлшектеу жөніндегі операциялар аяқталғаннан кейін жобалау шешімдеріне сәйкес жер учаскесін қалпына келтіру (рекультивациялау) бойынша жұмыстар жүргізіледі;

     11) бұрғылау ұңғымаларын, оның ішінде өздігінен төгілетін Ұңғымаларды, сондай-ақ пайдалануға жарамсыз немесе пайдаланылуы тоқтатылған ұңғымаларды жер қойнауын пайдаланушы реттеуші құрылғылармен жабдықтауға, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен консервациялауға немесе жоюға жатады;

     12) қызметі жерасты су объектілерінің жай-күйіне зиянды әсер ететін немесе әсер етуі мүмкін жеке және заңды тұлғалар су объектілерінің ластануын және сарқылуын болғызбайтын шаралар қолдануға міндетті;

     13) ауыз сумен және шаруашылық-ауыз сумен жабдықтау үшін пайдаланылатын немесе пайдаланылуы мүмкін жерасты су объектілерінің су жинау алаңдарында қалдықтар көмінділерін, зираттарды, мал қорымдарын (биотермиялық шұңқырларды) және жер асты суларының жай-күйіне әсер ететін басқа да объектілерді орналастыруға жол берілмейді;

     14) сіңіргіш ұңғымаларды бұрғылауға қоршаған ортаны қорғау, су қорын пайдалану және қорғау саласындағы, жер қойнауын зерделеу жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органдардың, осы Ұңғымаларды бұрғылау ауданында арнайы тексерулер жүргізілгеннен кейін берілетін санитариялық-эпидемиологиялық қызметтің мемлекеттік органының оң қорытындылары болған кезде жол беріледі;

     15) өнеркәсіптік, емдік минералды суларды пайдаланғаннан кейін ағызу Қазақстан Республикасының Су кодексіне сәйкес жүргізілуі тиіс;

     16) келісімшарттық аумақтар шегінде ұңғымаларды консервациялау және жою Қазақстан Республикасының Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады;

     17) пайдаланылған суларды сіңіргіш ұңғымаларға айдау жүргізілетін ауданда су пайдаланушының күшімен қоршаған ортаны қорғау, су қорын пайдалану және қорғау саласындағы уәкілетті мемлекеттік органдармен және санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылық саласындағы мемлекеттік органмен келісілген жоспар бойынша жақын жердегі ұңғымалардағы, бұлақтардағы, құдықтардағы судың сапасына жүйелі зертханалық байқаулар ұйымдастырылуға тиіс халық саны.

     Жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде жер қойнауын пайдаланушылар:

1) Қоршаған ортаны қорғау саласындағы, жер қойнауын зерттеу жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органдармен, халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы мемлекеттік органмен келісім бойынша су қорын пайдалану және қорғау саласындағы уәкілетті мемлекеттік орган белгілеген жерасты су объектілеріне шекті жол берілетін зиянды әсерлердің нормативтерін сақтауға міндетті;

     2) "сәйкестікті бағалау саласындағы аккредиттеу туралы"ҚР Заңында белгіленген тәртіппен аккредиттелген меншікті немесе өзге де зертханаларда ағызылатын сулардың химиялық құрамын айқындауды қамтамасыз етуге міндетті;

     3) қоршаған ортаны қорғау, су қорын пайдалану және қорғау саласындағы уәкілетті мемлекеттік органдарға және санитариялық-эпидемиологиялық қызмет органдарына ластаушы заттардың авариялық төгінділері туралы, сондай-ақ жер асты суларын алудың белгіленген режимінің және оларға су ағызу (айдау) объектісінің бұзылуы туралы шұғыл ақпарат беруге міндетті.

     Тыйым салынады:

     1) жер қойнауын пайдалану объектілерін салуға және (немесе) орналастыруға бөлінген учаскелерден тыс жерлерде өсімдік және топырақ жамылғыларын бұзу;

     2) Өндіріс қалдықтарын жер үсті су объектілеріне және жер қойнауына төгу;

     3) егер бұл жерасты су объектілерінің жай-күйіне әсер етсе немесе әсер етуі мүмкін болса, жерді ағынды сулармен суару;

     4) ерітінділер мен материалдарды шаруашылық-ауыз суы бар қабаттарға жіберу;

     5) өнеркәсіптік, емдік минералды және жылу энергетикалық сарқынды суларды ағызу үшін сіңіргіш Ұңғымаларды бұрғылау, бұл ұңғымалар шаруашылық-ауыз сумен жабдықтауға немесе емдік мақсатта пайдалануға жарамды немесе пайдаланылатын Сулы горизонттың ластану көзі болып табылуы мүмкін жағдайларда;

     6) сумен жабдықтау көздерін санитариялық қорғау аймақтарында сіңіргіш ұңғымалар мен құдықтарды орнату;

     7) құрамында радиоактивті заттар бар пайдаланылған суларды сіңіретін ұңғымалар мен құдықтарға ағызу.

     Шаруашылық-ауыз сумен жабдықтау үшін пайдаланылатын, сондай-ақ ресурстары табиғи емдік қасиеттерге ие жерасты су объектілерін қорғау мақсатында Қазақстан Республикасының Су кодексіне сәйкес санитарлық қорғау аймақтары белгіленеді.

     Құқық бұзушылықтың объективті жағы жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде экологиялық нормалар мен ережелерді бұзу жөніндегі әрекеттерде (әрекетсіздікте) көрінеді. Бұл ретте ӘҚБтК-нің 347-бабы бойынша біліктілік үшін бұл әрекет елеулі залал келтіруге әкеп соқпауы тиіс екенін есте ұстаған жөн.  

     Құқық бұзушылықтың субъективті жағы оның ниет түрінде де, абайсызда да көрінуі мүмкін екендігімен сипатталады.  

     Жеке тұлғалар құқық бұзушылық субъектісі бола алады. шағын кәсіпкерлік субъектілері, орта кәсіпкерлік субъектілері, ірі кәсіпкерлік субъектілері.  

     ӘҚБтК-нің 347-бабының 2-бөлігі бойынша құқық бұзушылық құрамы: объект, объективті тарап, субъект, субъективті Тарап бірінші бөліктен ерекшеленбейді. ӘҚБтК-нің 347-бабының бірінші бөлігінде көзделген іс-әрекеттер әкімшілік жаза қолданылғаннан кейін бір жыл ішінде қайталап жасалатыны саралау белгісі болып табылады.  

     ӘҚБтК 697-бабының 1-бөлігіне сәйкес қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті орган ӘҚБтК 347-бабында көзделген әкімшілік құқық бұзушылық туралы істерді қарайды.

     ӘҚБтК-нің 806-бабының 8-бөлігіне сәйкес ӘҚБтК-нің 347-бабында көзделген әкімшілік құқық бұзушылықтар бойынша қоршаған ортаға келтірілген зиян сомасының мөлшерін белгілеу талап етілетін жағдайларда, Әкімшілік құқық бұзушылық туралы хаттама қоршаған ортаға келтірілген зиян сомасының мөлшері белгіленген кезден бастап бір тәулік ішінде жасалады.

     Пп-да. 47) ҚР Экологиялық кодексінің 1-бабы "қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті орган - қоршаған ортаны қорғау және табиғат пайдалану саласындағы басшылықты және салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын орталық атқарушы орган, сондай-ақ оның аумақтық органдары"деп көрсетілген.  

Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексіне ғылыми-практикалық түсініктеме (мақала) авторлық ұжымнан:

     Бачурин Сергей Николаевич, з.ғ. к., доцент - 48-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған);

     Ғабдуалиев Мереке Трекович, з.ғ. к. – 11, 21, 22, 23-тараулар;

     Жүсіпбекова Айнұр Маратқызы, з.ғ. м. – 13-тарау (а. в. Карпекинмен бірлесіп жазған); 33, 39-тараулар (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған);  

     Карпекин Александр Владимирович, з.ғ. к., доцент - 13 тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Корнейчук Сергей Васильевич-2 тарау; 6 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 8 тарау; 25 тарау (е. м. Хакимовпен бірлесіп жазған); 457-470, 488, 488-1, 491-506 баптар; 28, 30, 52 тараулар;

     Корякин Илья Петрович, з.ғ. д., профессор-49 тарау;

     Кысықова Гүлнара Бауыржанқызы, з.ғ. к. - 20 тарау;

     Омарова Ботагөз Акимгереевна, з.ғ. к. – 17 тарау; 18 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 26, 31 тараулар; 32 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған);

     Парманқұлова Баян Асханбайқызы - 18-тарау (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 19, 32-тараулар (Б. А. Омаровамен бірлесіп жазған); 43-тарау (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған);  

     Подопригора Роман Анатольевич, з.ғ. д., профессор-24 тарау, 489, 489-1, 490 баптар;

     Порохов Евгений Викторович, з.ғ. д. - 14, 15, 16, 29-тараулар, 471-475-баптар;

     Сейтжанов Олжас Теміржанұлы, з.ғ. к., доцент, – 4-тарау; 5-тарау (Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 6-тарау (С. В. Корнейчукпен, Е. М. Хакимовпен бірлесіп жазған); 9-тарау; 10-тарау (В. В. Филин Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 33-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған); 36-тарау (б. е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған); 39-тарау (А. М. Жүсіпбековамен бірлесіп жазған);

     Смышляев Александр Сергеевич, PhD докторы. – 38, 40, 42, 43-1-тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған); 44-тарау;

     Тукиев Аслан Сұлтанұлы – з.ғ. к., доцент-1, 3, 35 тараулар; 38, 40, 42 тараулар (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 43 тарау (Б. А. Парманқұловамен бірлесіп жазған); 43-1 тарау (А. С. Смышляевпен бірлесіп жазған); 44-1 тарау (бірге жазған Шипп Д. А.); 45-тарау; 46 (бірге жазған Шипп Д. А.); 47-тарау;  

     Филин Владимир Владимирович, з.ғ. к., доцент - 10 тарау (О. Т. Сейтжановпен, Б. Е. Шаймерденовпен бірлесіп жазған);  

     Хакимов Ержан Маратұлы, м. з. н. - 5-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 6-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған, С. В. Корнейчук); 7-тарау; 25-тарау (С. В. Корнейчукпен бірлесіп жазған); 34, 41-тараулар; 48-тарау (бірлесіп жазған С. Н. Бачуринмен); 53-тарау;

     Шаймерденов Болат Ерденұлы, з.ғ. м., – 10-тарау (О. Т. Сейтжановпен, В. В. Филинмен бірлесіп жазған); 12-тарау; 476-487, 507-509-баптар; 36-тарау (О. Т. Сейтжановпен бірлесіп жазған); 37, 50, 51-тараулар.  

     Шипп Денис Алексеевич-44-1, 46 тараулар (А. С. Тукиевпен бірлесіп жазған).

Актінің өзгертілген күні: 01.01.2020 актінің қабылданған күні: 01.01.2020 қабылданған орны: 1000500000000 актіні қабылдаған Орган: 103001000000 қолданылу аймағы: 10000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000: 029000000000 / 028000000000 / 029002000000 / 028004000000 / 029001000000 / 026000000000 / 001000000000 / 001008000000 / 030000000000 акт нысаны: COMM / code заңды күші: 1900 акт тілі: rus  

Назар аударыңыз!  

«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.  

Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.    

Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы