128-бапқа түсініктеме. "Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" Қазақстан Республикасының Кодексіне технологиялық объектілерді консервациялау және жою  

1. Көмірсутектерді барлау немесе өндіру кезеңі өткенге дейін кез келген уақытта жер қойнауын пайдаланушы құрылыстарды, жабдықтарды, ұңғымаларды және өзге де мүлікті қоса алғанда, жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде пайдаланылатын жекелеген технологиялық объектілерді консервациялауға немесе жоюға құқылы.

Бұл ретте көмірсутектерді барлауға және өндіруге немесе өндіруге арналған келісімшарт бойынша өндіру кезеңі ішінде жер қойнауын пайдаланушы техникалық және (немесе) геологиялық себептер бойынша таратылуға жататын және кен орнын игеру жобасына сәйкес өзге де мақсаттарда пайдаланылмайтын Ұңғымаларды жоюға міндетті.

2. Жойылуы немесе консервациялануы көмірсутектер саласындағы уәкілетті орган бекітетін көмірсутектерді барлау мен өндіруді жүргізу кезінде консервациялау және жою қағидаларында көзделген ұңғымалардың жекелеген санаттарын қоспағанда, технологиялық объектілер Жер қойнауын пайдаланушы бекіткен және осы Кодексте және Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында көзделген сараптамалардың оң қорытындыларын алған технологиялық объектілерге сәйкес жойылады немесе консервацияланады тарату және консервациялау жоспарына сәйкес жүзеге асырылады.

3. Технологиялық объектілерді консервациялау немесе жою жөніндегі жұмыстарды жүргізуге қойылатын талаптар көмірсутектер саласындағы уәкілетті орган бекітетін көмірсутектерді барлау мен өндіруді жүргізу кезінде консервациялау және жою қағидаларында белгіленеді.

4. Тармақтың 2) тармақшасында көзделген жағдайда жер қойнауын пайдалану құқығы тоқтатылған жер қойнауы учаскесін консервациялау шеңберінен тыс жүргізілетін технологиялық объектілерді консервациялау жөніндегі жұмыстарды қаржыландыру

Осы Кодекстің 107-бабының 4-бөлігі жер қойнауын пайдаланушының қаражаты есебінен жүзеге асырылады.

Көмірсутектер бойынша жер қойнауын пайдалану салдарын жою шеңберінен тыс жүргізілетін технологиялық объектілерді жою жөніндегі жұмыстарды қаржыландыру жер қойнауын пайдаланушының қаражаты есебінен жүзеге асырылады.

__________________________________________________________________________________________

(Мұхамедов Р. Н.)

1. Түсініктеме берілген баптың 1-тармағына сәйкес жер қойнауы учаскесінде орналасқан технологиялық объектілерге қатысты жер қойнауын пайдаланушы өз қалауы бойынша оларды консервациялау немесе жою жөніндегі жұмыстарды жүргізуге құқылы. Жер қойнауы учаскесінде жер қойнауын пайдалану және оны консервациялау салдарын жоюдан айырмашылығы, бұл жағдайда толық жою/консервациялау жүргізілмейді, бірақ одан әрі пайдалану мүмкін емес немесе орынсыз деп танылған жекелеген объектілер бойынша ғана жүргізіледі. Бұл ретте, осы тармақта бұған тікелей нұсқаудың болмауына қарамастан, мұндай іс-шаралар жобалық құжаттарға қайшы келмеуге тиіс.

Айта кету керек, 2010 жылғы Заңмен жекелеген технологиялық объектілерді жою және консервациялау (жер қойнауы учаскесінде жер қойнауын пайдалану жөніндегі өзге де операцияларды жүргізуді тоқтатпай) регламенттелмеген.

2. Сонымен қатар, түсініктеме берілген баптың 1-тармағындағы технологиялық объектілерге ұңғымалар кіреді, нәтижесінде оларды жоюды қаржыландыру міндетті түрде қамтамасыз етілетін шығыстардан тыс шығарылуы мүмкін.

3. Жер қойнауын пайдаланушы техникалық және (немесе) геологиялық себептер бойынша пайдаланбайтын және таратылуы тиіс ұңғымалар бойынша жер қойнауы туралы Кодекс келісімшарттың қолданылуы тоқтатылғанға дейін және жер қойнауын пайдалану салдарын жою жөніндегі жұмыстар басталғанға дейін оларды пайдаланылмайтын түрде сақтау мүмкіндігіне жол бермейді, ал жер қойнауын пайдаланушыны ақылға қонымды мерзімдерде жоюды жүргізуге міндеттейді. Бұл норма мұндай жоюды қаржыландыруды қамтамасыз етпеудің жоғарыда сипатталған мүмкіндігімен байланысты және жер қойнауын пайдаланушының пайдаланылмайтын ұңғымалар қорын өндіру кезеңінің соңына дейін, оларды жоюды қаржыландыруға оның қаражаты қалмауы мүмкін кезде жинақталуына жол бермеуге арналған

4. Технологиялық объектілердің көпшілігі тиісті техникалық жобалау құжатының негізінде консервацияланады немесе таратылады, алайда түсініктеме берілген баптың 2-тармағындағы ұңғымалардың жекелеген санаттары бойынша жою (консервациялау) жоспары негізінде оңайлатылған тәртіп белгілейді. Ұңғымалардың осындай санаттарына сақтау ережелерінің 20-тармағы және

көмірсутектерді барлау және өндіру және уран өндіру кезінде жою Ұңғымаларды қоспағанда, барлық ұңғымаларды қамтиды:

- қабат сұйықтығындағы күкіртті сутегінің мөлшері 3,5 % және одан жоғары;

- қалыптан тыс жоғары қабат қысымы бар, аномалия коэффициенті 1,5 және одан жоғары;

- құрлықта-тереңдігі бес мың метрден асады;

- теңізде және ішкі су айдындарында.

5. Түсініктеме берілген баптың 4-тармағы жер қойнауы учаскесін кейіннен өзге тұлғаға беру мақсатында консервациялаудан тыс жүргізілетін консервациялау жөніндегі, сондай - ақ жер қойнауын пайдалану салдарын жоюдан тыс жүргізілетін жою жөніндегі жұмыстарды қаржыландыру-жер қойнауын пайдаланушының қаражаты есебінен жүзеге асырылатынын белгілейді. Бұл жерде жер қойнауы учаскесіндегі барлық жұмыстар жер қойнауын пайдаланушының қаражаты есебінен жүргізілетінін нақтылау қажет, ал аталған тармақта мұндай жұмыстардың құны оларды аяқтау бойынша кепіл нысанасы болып табылатын өзі жинақтаған банктік депозиттен жер қойнауын пайдаланушыға өтелмейтіні жөнінде айтылады.

6. Жер қойнауы туралы Кодекстің 277-бабының 3-тармағына сәйкес түсініктеме берілген баптың кері күші болады, яғни жер қойнауы туралы Кодекс қолданысқа енгізілгенге дейін жасалған жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттар бойынша қатынастарға қолданылады.

 Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер Қорғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы  Заң компаниясы 

  "Kazenergy" қазақстандық мұнай-газ және энергетика кешені ұйымдарының Қауымдастығы " ЗТБ

Нұр-Сұлтан 2022

"Kazenergy" қауымдастығы "Норт Каспиан Оперейтинг компания Н.В.", "ҚазМұнайГаз "ҰК" АҚ, "Маңғыстаумұнайгаз" АҚ, "Қарашығанақ Петролиум Оперейтинг Б. В.", "Уайт энд Кейс Қазақстан" ЖШС, "Холлер Ломакс" ЖШС компанияларына түсініктеме дайындауда қолдау көрсеткені үшін шын жүректен ризашылығын білдіреді"Erlicon CG" ЖШС, "Signum" Заң фирмасы " ЖШС. © "Kazenergy" қауымдастығы, 2022 © авторлық ұжым, 2022 © авторлар, 2022

Құрметті оқырмандар!

Сіздің назарыңызға жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы заңнама бойынша үлкен тәжірибелік жұмыс тәжірибесі бар және "жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы"Кодексті дайындауға қатысқан отандық мамандар тобы дайындаған ғылыми-практикалық түсініктеме ұсынылады.

Жер қойнауын пайдалану-бұл қоғамдық қатынастардың өте күрделі және ерекше саласы, оны реттеудің өзіндік тарихи алғышарттары бар және жер қойнауын игеру процесінің технологиялық ерекшеліктерін, сондай-ақ кен орындарын барлау мен игерудің экологиялық, коммерциялық, құқықтық және басқа да ерекшеліктерін ескереді.

Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы қазақстандық заңнама өз дамуында бірнеше кезеңнен өтті және әрқашан мемлекет пен жер қойнауын пайдаланушылар мүдделерінің теңгеріміне, ашықтыққа, инвесторлардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғаудың барынша мүмкін дәрежесіне ұмтылуға, елдің орнықты әлеуметтік, экономикалық және экологиялық дамуын қамтамасыз етуге негізделді.

2017 жылдың соңында қабылданған "Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" Кодекс көп жылдық жинақталған тәжірибе мен құқық қолдану практикасын, сондай-ақ оны салада жұмыс істейтін мамандармен кеңінен талқылау нәтижелерін ескере отырып әзірленді.

Онда геологиялық барлаудың инвестициялық тартымдылығын арттыру, әкімшілік кедергілерді одан әрі төмендету бойынша мемлекет тарапынан нақты, маңызды шаралар көрініс тапты.

Дегенмен, тәжірибе мен заңнама жер қойнауын пайдалану саласы алдында да, тұтастай экономикада да туындайтын жаңа міндеттерді ескере отырып, үнемі дамып отырмайды.

Осыған байланысты осы түсініктеме салада жұмыс істейтін мүдделі тұлғалардың-мамандардың кең ауқымына көмек ретінде қызмет етуге арналған

нормалардың мағынасын, олардың тарихи мәнмәтінін, кодекстің әртүрлі ережелерінің өзара байланысы мен өзара әсерін түсіну.

Сондай-ақ, түсініктемені зерделеу отандық жас мамандардың жаңа буындары үшін осы маңызды саладағы ғылыми және практикалық жұмысқа, еліміздің, қазақстандықтардың қазіргі және болашақ ұрпақтарының дамуы үшін ынталандыру болады деп үміттенеміз.

Құрметпен, "Kazenergy" қауымдастығы төрағасының орынбасары, Қазақстанның еңбек Геро Ө. Қарабалин