Түсініктеме 330-бабына Қазақстан Республикасының күзетілетін Мемлекеттік шекарасын қасақана заңсыз кесіп өту Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің
1. Қазақстан Республикасының күзетілетін Мемлекеттік шекарасын белгіленген құжаттарсыз және тиісті рұқсатсыз қасақана заңсыз кесіп өту — екі жүзден бес жүзге дейінгі айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға немесе сотталған адамның екі айдан бес айға дейінгі кезеңдегі жалақысы немесе өзге де табысы мөлшерінде айыппұл салуға не екі жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.
2. Дәл сол әрекет адамдар тобының алдын ала сөз байласуы бойынша немесе ұйымдасқан топпен не күш қолдану немесе оны қолдану қатерін төндіру арқылы жасалса, — бес жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.
Мемлекеттік шекаралардың қол сұғылмаушылығы — мемлекеттің егемендігінің аса маңызды белгілерінің бірі. Әрбір адам Мемлекеттік шекараны тек тиісті рұқсат алғаннан кейін және Қазақстан Республикасының құзыретті мемлекеттік органдары белгілеген қағидаларға сәйкес қана кесіп өте алады. Заңда көрсетілген белгілер болған жағдайда осы тәртіпті бұзу Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 330-бабы бойынша қылмыстық жауаптылыққа әкеп соғады.
1993 жылғы 13 қаңтардағы Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы туралы» Заңының 1-бабына сәйкес (кейінгі өзгерістер мен толықтыруларды ескере отырып), Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы — Қазақстан аумағының, яғни құрлықтың, судың, жер қойнауының және әуе кеңістігінің шектерін айқындайтын сызық және осы сызық бойымен өтетін тік жазықтық. Мемлекеттік шекара Қазақстан Республикасының Парламенті ратификациялаған халықаралық шарттармен айқындалады.
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасын күзету режимі Мемлекеттік шекараны күтіп-ұстау, оны адамдар мен көлік құралдарының кесіп өтуі, тауарлар мен жануарларды өткізу, адамдарды, көлік құралдарын, тауарлар мен жануарларды өткізу тәртібін қамтиды.
Қарастырылып отырған қылмыстың объектісі жеке тұлғалардың Мемлекеттік шекараны кесіп өту тәртібін белгілейтін Мемлекеттік шекара режимі болып табылады.
Объективтік жағы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасын белгіленген құжаттарсыз және тиісті рұқсатсыз қасақана заңсыз кесіп өтуден көрінеді.
Жеке және заңды тұлғалардың Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасын кесіп өту тәртібі Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы туралы» Заңымен және «Халықтың көші-қоны туралы» Заңымен, Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан Республикасындағы шетел азаматтарының құқықтық жағдайы туралы» заң күші бар Жарлығымен, сондай-ақ халықаралық шарттармен реттеледі.
Азаматтар мен көлік құралдарын өткізу арнайы өткізу пункттерінде жүзеге асырылады. Оларға халықаралық қатынас үшін ашылған теміржол вокзалының, станцияның, теңіз және өзен кемесінің, әуежайдың, аэродромның шегіндегі аумақ, сондай-ақ шекаралық және кедендік бақылау жүргізілетін өзге де арнайы жабдықталған орын жатады. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасын басқа жерлерде кесіп өтуге тыйым салынады. ТМД елдері арасында қазіргі уақытта шекараны визасыз еркін кесіп өту тәртібі қолданыста болған жағдайлар бұған жатпайды.
Мемлекеттік шекара арқылы өткізуге негіз болып кіру және шығу құқығына арналған жарамды құжаттардың болуы табылады. Оларға Қазақстан Республикасы азаматының паспорты; дипломатиялық иммунитеті бар Қазақстан Республикасының азаматтарына, сондай-ақ олардың отбасы мүшелеріне Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігі беретін дипломатиялық паспорт жатады.
Шетел азаматтары мен азаматтығы жоқ адамдар Қазақстан Республикасына кірген кезде олардың жеке басын куәландыратын жарамды құжаттарды, сондай-ақ Қазақстан Республикасы осындай құжаттар ретінде танитын жарамды жеке басын куәландыратын құжаттарды және Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегі тиісті дипломатиялық өкілдік пен консулдық мекеме берген визаны көрсетуге міндетті.
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасын белгіленген құжаттарсыз немесе паспорттық және өзге де бақылау органдары заңсыз деп таныған құжаттармен кесіп өту қарастырылып отырған қылмыс құрамын құрайды.
Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік шекара туралы» Заңының 10-бабына сәйкес шекараны мәжбүрлі түрде кесіп өту түсініктеме беріліп отырған баптың қолданылу аясына жатпайтын бірқатар жағдайлар көзделген: дүлей зілзалалар, апаттар мен авариялар кезінде, мұз құрсауында қалған кемелерді алып жүру кезінде, сондай-ақ қауіп төнген немесе апатқа ұшыраған адамдарға, кемелерге, ұшу аппараттарына көмек көрсету кезінде.
Менің ойымша, саяси баспана алу құқығын пайдалану мақсатында мемлекеттік шекараны кесіп өту қағидаларын бұза отырып Қазақстан Республикасына келген шетел азаматтары мен азаматтығы жоқ адамдардың әрекеттерінде өзге қылмыстың құрамы болмаса, оларды Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 339-бабы бойынша қылмыстық жауаптылыққа тартуға болмайды.
Қазақстан азаматтары үшін өз елінің шегінен тыс жерге шығу құқығы мынадай жағдайларда шектелуі мүмкін: мемлекеттік құпияларға жатқызылған аса маңызды немесе өте құпия мәліметтерге рұқсаты болған кезде, сондай-ақ азамат заңда белгіленген тәртіппен әскери қызметке шақырылған, қылмыс жасады деген күдікпен ұсталған немесе айыпталушы ретінде тартылған; қылмыс жасағаны үшін сотталған және сот жүктеген міндеттемені орындаудан жалтарған; Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген салық төлеу жөніндегі міндеттемелерді орындамаған жағдайларда.
Қылмыс Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекара сызығын белгіленген құжаттарсыз немесе тиісті рұқсатсыз кесіп өткен сәттен бастап аяқталған болып есептеледі.
Субъективтік жағы тікелей қасақаналық нысанымен сипатталады. Адам Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасын белгіленген құжаттарсыз немесе тиісті рұқсатсыз заңсыз кесіп өтіп жатқанын сезінеді және мұны жасауды қалайды. Қылмыстың себебі мен мақсатын сот жаза тағайындау кезінде ескереді.
Қылмыстың субъектісі — жалпы субъект, яғни 16 жасқа толған, есі дұрыс жеке тұлға: Қазақстан Республикасының азаматы, шетел азаматы және азаматтығы жоқ адам.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 330-бабының 2-бөлігі дәл сол әрекетті адамдар тобының алдын ала сөз байласуы бойынша немесе ұйымдасқан топпен не күш қолдану немесе оны қолдану қатерін төндіру арқылы жасағаны үшін жауаптылықты көздейді.
Егер қылмысты жасауға алдын ала бірлесіп қылмыс жасау туралы уағдаласқан адамдар қатысса, қылмыс адамдар тобының алдын ала сөз байласуы бойынша жасалған деп танылады.
Егер қылмысты бір немесе бірнеше қылмыс жасау үшін алдын ала біріккен адамдардың тұрақты тобы жасаса, қылмыс ұйымдасқан топпен жасалған деп танылады.
Күш қолдану белгісі ауыр зиян келтіруді қоспағанда, күш қолданудың барлық түрлерін қамтиды. Денсаулыққа қасақана ауыр зиян келтірілген немесе қасақана адам өлтірілген жағдайда, жасалған әрекетті Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 330-бабының 2-бөлігінде, 96 және 104-баптарында көзделген қылмыстардың жиынтығы бойынша саралау қажет. Ал егер жәбірленуші билік өкілі (Мемлекеттік шекараны кесіп өту кезінде арнайы бақылау өкілеттіктерін жүзеге асыратын қызметкер, ҰҚК шекара қызметінің, кеден органдарының немесе өзге де органдардың қызметкері) болса, жасалған әрекетті Қылмыстық кодекстің 321-бабының 2-бөлігі және 330-бабының 2-бөлігі бойынша саралау қажет.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне 2007 жылғы түсініктеме. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, заң ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ұлттық жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі И.Ш. Борчашвили.
Актінің өзгертілген күні: 02.08.2007
Актінің қабылданған күні: 02.08.2007
Қабылданған орны: ЖОҚ
Актіні қабылдаған орган: 180000000000
Қолданылу өңірі: 100000000000
Нормативтік құқықтық актіні шығарушы орган берген тіркеу нөмірі: 167
Актінің мәртебесі: жаңа
Құқықтық қатынастар саласы: 028000000000
Актінің нысаны: ТҮСІНІКТЕМЕ
Заңдық күші: 1900
Актінің тілі: орыс тілі
Назар аударыңыз!
«Заң және Құқық» адвокаттық кеңсесі, бұл құжаттың жалпылама екендігіне және нақты сіздің жағдайыңыздың талаптарына сәйкес келмеуі мүмкіндігіне көңіл бөлуіңізді сұрайды. Біздің заңгерлер сіздің нақты жағдайыңызға сәйкес келетін кез келген құқықтық құжатты әзірлеп көмектесуге дайын.
Қосымша ақпарат алу үшін Заңгер/Адвокат телефонына хабарласуыңызға болады: +7 (708) 971-78-58; +7 (700) 978 5755, +7 (700) 978 5085.
Конституция Заң Кодекс Норматив Жарлық Бұйрық Шешім Қаулы Адвокат Алматы Заңгер орғаушы Заң қызметі Құқық қорғау Құқықтық қөмек Заңгерлік кеңсе Азаматтық істері Қылмыстық істері Әкімшілік істері Арбитраж даулары Заңгерлік кеңес Заңгер Адвокаттық кеңсе Қазақстан Қорғаушы Заң компаниясы Декларация Жарлық Бұйрық Қаулы Шешім Баяндама Қорытынды Өтініш Конвенция Келісімшарт Меморандум Әдістеме Нормалар Нота Ережелер Бағдарлама Жарғы Мақала Түсініктеме Қарар Регламент Хаттама Жоба Жолдау
